১৬. চিত্তুপ্পাদকথা
৫৩৩. চিত্তুপ্পাদেসু ধম্মানং, ইতি ঞত্ৱা ৱিনিচ্ছযং;
চিত্তুপ্পাদানমেৱাথ, ঞাতব্বো ভেদসঙ্গহো.
৫৩৪. ৱেদনাহাৰতো চেৱ, হেতাধিপতিতো তথা;
ঝানিন্দ্ৰিযমগ্গবলা, যেৱাপনপথাদিতো.
৫৩৫. তত্থ সুখা চ দুক্খা চ, অদুক্খমসুখাতি চ;
তিস্সো চ ৱেদনা ৱুত্তা, সম্ভোগত্থৱিসেসতো.
৫৩৬. সুখং দুক্খং সোমনস্সং, দোমনস্সমথাপৰং;
উপেক্খিন্দ্ৰিযমিচ্চেৱং, পঞ্চিন্দ্ৰিযৱিভাগতো.
৫৩৭. কাযৱিঞ্ঞাণযুগড়ে, সুখদুক্খা হি ৱেদনা;
সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি ন.
৫৩৮. অঞ্ঞত্থ পন সব্বত্থ, সুখা দুক্খা চ ৱেদনা;
সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি চ.
৫৩৯. অদুক্খি অসুখোপেক্খা, মজ্ঝত্তাতি চ ৱেদনা;
পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু, তদঞ্ঞেসু পকাসিতা.
৫৪০. সুখদুক্খিন্দ্ৰিযযুত্তং, কাযৱিঞ্ঞাণকদ্ৱযং;
দোমনস্সিন্দ্ৰিযযুত্তং, পটিঘদ্ৱযমানসং.
৫৪১. অট্ঠাৰস পৰিত্তানি, চতুক্কজ্ঝানমাদিতো;
সোমনস্সিন্দ্ৰিযযুত্তা, দ্ৱাসট্ঠিৱিধ মানসা.
৫৪২. দ্ৱত্তিংস চ পৰিত্তানি, তেৱীস ঝানপঞ্চমা;
হোন্তিপেক্খিন্দ্ৰিযযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাস মানসা.
৫৪৩. সুখযুত্তা তু তেসট্ঠি, দুক্খযুত্তা তযো তহিং;
অদুক্খমসুখযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাসুপেক্খকা.
৫৪৪. ওজট্ঠমকৰূপঞ্চ, ৱেদনং সন্ধিমানসং;
নামৰূপঞ্চ কমতো, আহৰন্তীতি দেসিতা.
৫৪৫. আহাৰা কবড়ীকাৰো, ফস্সো সঞ্চেতনা তথা;
ৱিঞ্ঞাণঞ্চেতি চত্তাৰো, উপত্থম্ভা চ সম্ভৱা.
৫৪৬. চিত্তুপ্পাদেসু সব্বত্থ,
আহাৰাৰূপিনো তযো;
কবড়ীকাৰো আহাৰো,
কামে কাযানুপালকো.
৫৪৭. অলোভো চ অদোসো চ,
অমোহো চ তথাপৰো;
লোভো দোসো চ মোহো চ,
হেতূ ধম্মা ছ দেসিতা.
৫৪৮. কুসলাকুসলা হেতূ, তযো অব্যাকতাতি চ;
নৱদ্ৱাদসধা তত্থ, ৱিপাকক্ৰিযভেদতো.
৫৪৯. দস পঞ্চাধিকা হোন্তি, ভূমিভেদা ততো তহিং;
পুঞ্ঞপাকক্ৰিযাভেদা, তালীস চতুনূনকা.
৫৫০. সন্তীৰণমনোধাতু-পঞ্চৱিঞ্ঞাণমানসে;
ৱোট্ঠব্বনে চ হসিতে, হেতু নাম ন ৱিজ্জতি.
৫৫১. লোভমূলেসু লোভো চ,
মোহো চ পটিঘদ্ৱযে;
দোসো মোহো চ লব্ভন্তি,
মোহো একোৱ মোমুহে.
৫৫২. ঞাণেন ৱিপ্পযুত্তেসু,
অলোভাদিদ্ৱযং ভৱে;
ততো সেসেসু সব্বত্থ,
অলোভাদিতযোপি চ.
৫৫৩. তিহেতুকা সত্তচত্তা-লীস হোন্তি দ্ৱিহেতুকা;
বাৱীস দ্ৱেকহেতুকা, অট্ঠাৰস অহেতুকা.
৫৫৪. ছন্দো চিত্তঞ্চ ৱীৰিযং, ৱীমংসাতি চতুব্বিধা;
সহজাতাধিপা ধম্মা, ৱুত্তাধিপতযো সিযুং.
৫৫৫. যমালম্বং গৰুং কত্ৱা, নামধম্মা পৱত্তৰে;
আৰম্মণাধিপনামেন, তদালম্বণমীৰিতং.
৫৫৬. তিহেতুকজৱেস্ৱেকো, চতূসুপি যথাৰহং;
দ্ৱিহেতুকেসু সম্ভোতি, ৱীমংসাধিপতিং ৱিনা.
৫৫৭. অনুত্তৰে কামপুঞ্ঞে, তিহেতুকমহাক্ৰিযে;
লোভমূলে চ সাৱজ্জে, লব্ভতালম্বণাধিপো.
৫৫৮. তত্থ চানিযতা কামে, লব্ভমানাপি লব্ভৰে;
মহগ্গতানুত্তৰেসু, নিযতাৱ যথাৰহং.
৫৫৯. ক্ৰিযাদ্ৱিহেতুপটিঘে,
নত্থেৱালম্বণাধিপো;
মোমূহাহেতুকে পাকে,
লোকিযে চ ন কোচিপি.
৫৬০. উভযাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;
উভযানিযতাধিপ্পা, সহজানিযতাধিপা.
৫৬১. উভযৱিপ্পযুত্তা চ, পঞ্চধা তত্থ মানসা;
অট্ঠট্ঠাৰস ৱীসং ছ, সত্ততিংস যথাক্কমং.
৫৬২. পঞ্চাধিপতিযোগা চ, চতুৰাধিপযোগিনো;
তিৱিধাধিপযুত্তা চ, ৱিমুত্তাপি চ সব্বথা.
৫৬৩. সোড়সাথ সমত্তিংস, ছড়েৱাথ যথাক্কমং;
সত্ততিংসতিৱিধাতি, চতুধেৱম্পি নিদ্দিসে.
৫৬৪. ৱীমংসাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;
আলম্বাধিপযুত্তা চ, ৱিপ্পমুত্তাপি সব্বথা.
৫৬৫. চতুত্তিংস দ্ৱিপঞ্ঞাস, অট্ঠৱীস যথাক্কমং;
সত্ততিংসতি চেৱেতি, চতুধেৱম্পি নিদ্দিসে.
৫৬৬. সহজাধিপলদ্ধা তু, দ্ৱেপঞ্ঞাসেৱ সব্বথা;
আলম্বাধিপলদ্ধা চ, উভযাধিপলাভিনো.
৫৬৭. অট্ঠৱীসেৱ সব্বেপি, দ্ৱেপঞ্ঞাসেৱ সাধিপা;
সেসা নিৰাধিপা সব্বে, সত্ততিংসাপি সব্বথা.
৫৬৮. ৱেদনাদিৱসেনেৱং, ঞত্ৱা ভেদং চতুব্বিধং;
ঝানিন্দ্ৰিযমগ্গবল-ৱসেনাপি ৱিভাৱযে.
৫৬৯. ৱিতক্কহেট্ঠিমং ঝানং, মনোপৰং মনিন্দ্ৰিযং;
হেতুপৰঞ্চ মগ্গঙ্গং, বলং ৱীৰিযপচ্ছিমং.
৫৭০. অৱিতক্কে পকতিযা, তস্মা ঝানং ন ৱিজ্জতি;
অহেতুকে চ মগ্গঙ্গং, বলঞ্চাৱীৰিযে যথা.
৫৭১. অট্ঠ ৰূপিন্দ্ৰিযানেত্থ, অগয্হন্তেৱ সব্বথা;
মগ্গিন্দ্ৰিযবলট্ঠেসু, সমাধি চ ন কঙ্খিতে.
৫৭২. কামপুঞ্ঞেস্ৱনিযতা, ৱিৰতীপি অনুদ্ধতা;
পঞ্ঞানুত্তৰচিত্তেসু, ইন্দ্ৰিযত্তযভাজিতা.
৫৭৩. সেসা ৱুত্তানুসাৰেন, লব্ভমানজ্ঝানাদিকা;
তেহি যুত্তা চ ৱিঞ্ঞেয্যা, চিত্তুপ্পাদা যথাক্কমং.
৫৭৪. সোমনস্সযুত্তা কামে, লোকুত্তৰমহগ্গতে;
পঠমজ্ঝানচিত্তা চ, পঞ্চঝানঙ্গিকা মতা.
৫৭৫. দুক্খুপেক্খাযুত্তা কামে, পঞ্চৱিঞ্ঞাণৱজ্জিতা;
দুতিযজ্ঝানচিত্তা চ, চতুঝানঙ্গিকা সিযুং.
৫৭৬. ঝানঙ্গত্তযসংযুত্তা, ততিযজ্ঝানমানসা;
চতুত্থপঞ্চমাৰুপ্পা, ঝানঙ্গদ্ৱযযোগিনো.
৫৭৭. পঞ্চৱিঞ্ঞাণযুগড়ে, ঝানঙ্গং নত্থি কিঞ্চিপি;
ইত্থং ঝানানং ভেদেন, পঞ্চধা মানসা ঠিতা.
৫৭৮. একূনতিংসতি সত্ত-তিংস চেকাদসাপৰে;
চতুত্তিংস দসেৱাথ, গণিকা তু যথাক্কমং.
৫৭৯. লোকুত্তৰেসু সব্বেসু, ইন্দ্ৰিযানি নৱুচ্চৰে;
তিহেতুকেসু সব্বেসু, লোকিযেসু পনট্ঠধা.
৫৮০. ঞাণেন ৱিপ্পযুত্তেসু, সত্তধাৱ সমুদ্ধৰে;
সিতৱোট্ঠব্বনা পুঞ্ঞে, পঞ্চধাৱ পকাসযে.
৫৮১. ৱিচিকিচ্ছাসহগতে, চতুধাৱ ৱিনিদ্দিসে;
তীণিন্দ্ৰিযানি ৱুত্তানি, সেসাহেতুকমানসে.
৫৮২. অট্ঠ চেকূনতালীস, দ্ৱাদস ৱাথ তেৰস;
একঞ্চ সোড়স চেতি, ছব্বিধা তত্থ সঙ্গহো.
৫৮৩. পঠমানুত্তৰং ঝানং, অট্ঠমগ্গঙ্গিকং মতং;
সত্তমগ্গঙ্গিকং নাম, সেসং ঝানমনুত্তৰং.
৫৮৪. লোকিযং পঠমং ঝানং, তথা কামে তিহেতুকং;
পঞ্চমগ্গঙ্গিকা নাম, চিত্তুপ্পাদা পকাসিতা.
৫৮৫. সেসং মহগ্গতং ঝানং, সম্পযুত্তা চ দিট্ঠিযা;
ঞাণেন ৱিপ্পযুত্তা চ, চতুমগ্গঙ্গিকা মতা.
৫৮৬. দোসমূলদ্ৱযঞ্চেৱ, উদ্ধচ্চসহিতং তথা;
দিট্ঠিযা ৱিপ্পযুত্তা চ, মগ্গঙ্গত্তযযোগিনো.
৫৮৭. ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তো, ৱুত্তো মগ্গো দুৱঙ্গিকো;
অমগ্গাহেতুকো চেতি, সত্তধা তত্থ সঙ্গহো.
৫৮৮. অট্ঠ দ্ৱত্তিংসতি চেৱ, দস পঞ্চাধিকাপৰে;
তালীস কমতো সত্ত, একঞ্চট্ঠদসাপৰে.
৫৮৯. বলানি পন সত্তেৱ, সব্বত্থাপি তিহেতুকে;
ঞাণেন ৱিপ্পযুত্তেসু, ছ বলানি সমুদ্দিসে.
৫৯০. চতুধাকুসলে হোন্তি, তিৱিধা কঙ্খিতে পন;
দ্ৱিবলং সিতৱোট্ঠব্বং, অবলং সেসমীৰিতং.
৫৯১. ছব্বিধো সঙ্গহো তত্থ, সত্ততালীসথাপৰে;
দ্ৱাদসেকাদসেকং দ্ৱে, সোড়সেতি যথাক্কমং.
৫৯২. ইত্থং পঞ্চ ছ সত্ত ছ-কোট্ঠাসা কমতো ঠিতা;
চতুৱীসতি সব্বেপি, ঝানঙ্গাদিৱসা কথা.
ইতি চেতসিকৱিভাগে চিত্তুপ্পাদকথা নিট্ঠিতা.
সোড়সমো পৰিচ্ছেদো.