৯. কট্ঠোপমসুত্তং
৫০৯. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি. কতমানি পঞ্চ? সুখিন্দ্ৰিযং, দুক্খিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, দোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. সুখৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখিন্দ্ৰিযং. সো সুখিতোৱ সমানো ‘সুখিতোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ সুখৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং সুখৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পন্নং সুখিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘দুক্খৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খিন্দ্ৰিযং. সো দুক্খিতোৱ সমানো ‘দুক্খিতোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ দুক্খৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং দুক্খৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পন্নং দুক্খিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘সোমনস্সৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সোমনস্সিন্দ্ৰিযং. সো সুমনোৱ সমানো ‘সুমনোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ সোমনস্সৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং সোমনস্সৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পন্নং সোমনস্সিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘দোমনস্সৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দোমনস্সিন্দ্ৰিযং. সো দুম্মনোৱ সমানো ‘দুম্মনোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ দোমনস্সৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং দোমনস্সৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পন্নং দোমনস্সিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘উপেক্খাৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি উপেক্খিন্দ্ৰিযং. সো উপেক্খকোৱ সমানো ‘উপেক্খকোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ উপেক্খাৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং উপেক্খাৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পন্নং উপেক্খিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দ্ৱিন্নং কট্ঠানং সঙ্ঘট্টনসমোধানা [সংঘট্টনাসমোধানা (পী. ক.), সংঘটনসমোধানা (স্যা. কং.)] উস্মা জাযতি, তেজো অভিনিব্বত্ততি; তেসংযেৱ কট্ঠানং নানাভাৱাৱিনিক্খেপা যা [নানাভাৱনিক্খেপা (স্যা. কং. পী. ক.)] তজ্জা উস্মা সা নিৰুজ্ঝতি সা ৱূপসম্মতি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, সুখৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখিন্দ্ৰিযং. সো সুখিতোৱ সমানো ‘সুখিতোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ সুখৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং সুখৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’.
‘‘দুক্খৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ…পে… সোমনস্সৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ…পে… দোমনস্সৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ…পে… উপেক্খাৱেদনিযং, ভিক্খৱে, ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি উপেক্খিন্দ্ৰিযং. সো উপেক্খকোৱ সমানো ‘উপেক্খকোস্মী’তি পজানাতি. তস্সেৱ উপেক্খাৱেদনিযস্স ফস্সস্স নিৰোধা ‘যং তজ্জং ৱেদযিতং উপেক্খাৱেদনিযং ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি উপেক্খিন্দ্ৰিযং তং নিৰুজ্ঝতি, তং ৱূপসম্মতী’তি পজানাতি’’. নৱমং.