৫. দুতিযসৰণানিসক্কসুত্তং

১০২১. কপিলৱত্থুনিদানং. তেন খো পন সমযেন সৰণানি সক্কো কালঙ্কতো হোতি. সো ভগৱতা ব্যাকতো – ‘‘সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. তত্ৰ সুদং সম্বহুলা সক্কা সঙ্গম্ম সমাগম্ম উজ্ঝাযন্তি খীযন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো! এত্থ দানি কো ন সোতাপন্নো ভৱিস্সতি! যত্ৰ হি নাম সৰণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৱতা ব্যাকতো – ‘সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’তি. সৰণানি সক্কো সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী অহোসী’’তি. অথ খো মহানামো সক্কো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘ইধ, ভন্তে, সৰণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৱতা ব্যাকতো – ‘সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’তি. তত্ৰ সুদং, ভন্তে, সম্বহুলা সক্কা সঙ্গম্ম সমাগম্ম উজ্ঝাযন্তি খীযন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো! এত্থ দানি কো ন সোতাপন্নো ভৱিস্সতি! যত্ৰ হি নাম সৰণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৱতা ব্যাকতো – সোতাপন্নো অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণোতি. সৰণানি সক্কো সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী অহোসী’’’তি.

‘‘যো সো, মহানাম, দীঘৰত্তং উপাসকো বুদ্ধং সৰণং গতো ধম্মং সৰণং গতো সঙ্ঘং সৰণং গতো, সো কথং ৱিনিপাতং গচ্ছেয্য! যঞ্হি তং, মহানাম, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘দীঘৰত্তং উপাসকো বুদ্ধং সৰণং গতো ধম্মং সৰণং গতো সঙ্ঘং সৰণং গতো’, সৰণানিং সক্কং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য. সৰণানি, মহানাম, সক্কো দীঘৰত্তং উপাসকো বুদ্ধং সৰণং গতো ধম্মং সৰণং গতো সঙ্ঘং সৰণং গতো, সো কথং ৱিনিপাতং গচ্ছেয্য!

‘‘ইধ, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… হাসপঞ্ঞো জৱনপঞ্ঞো ৱিমুত্তিযা চ সমন্নাগতো. সো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পৰিমুত্তো নিৰযা পৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা পৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা পৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… হাসপঞ্ঞো জৱনপঞ্ঞো ন চ ৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা অন্তৰাপৰিনিব্বাযী হোতি, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী হোতি, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী হোতি, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী হোতি, উদ্ধংসোতো হোতি অকনিট্ঠগামী. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পৰিমুত্তো নিৰযা পৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা পৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা পৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৱনপঞ্ঞো ন চ ৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী হোতি, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰোতি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পৰিমুত্তো নিৰযা পৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা পৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা পৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৱনপঞ্ঞো ন চ ৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পৰিমুত্তো নিৰযা পৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা পৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা পৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো…পে… ন ধম্মে…পে… ন সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৱনপঞ্ঞো ন চ ৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো; অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি – সদ্ধিন্দ্ৰিযং …পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. তথাগতপ্পৱেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায মত্তসো নিজ্ঝানং খমন্তি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো অগন্তা নিৰযং অগন্তা তিৰচ্ছানযোনিং অগন্তা পেত্তিৱিসযং অগন্তা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো… ন ধম্মে…পে… ন সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৱনপঞ্ঞো ন চ ৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো; অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি – সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. তথাগতে চস্স সদ্ধামত্তং হোতি পেমমত্তং. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো অগন্তা নিৰযং অগন্তা তিৰচ্ছানযোনিং অগন্তা পেত্তিৱিসযং অগন্তা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং.

‘‘সেয্যথাপি, মহানাম, দুক্খেত্তং দুব্ভূমং অৱিহতখাণুকং, বীজানি চস্সু খণ্ডানি পূতীনি ৱাতাতপহতানি অসাৰাদানি অসুখসযিতানি [অসুখাপস্সযিতানি (ক.)], দেৱো চ ন সম্মা [দেৱো পন সম্মা (স্যা. কং.), দেৱো ন সম্মা (ক.) দী. নি. ২.৪৩৮] ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. অপি নু তানি বীজানি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, মহানাম, ইধ ধম্মো দুৰক্খাতো [দ্ৱাক্খাতো (পী. ক.)] হোতি দুপ্পৱেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৱত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো – ইদমহং দুক্খেত্তস্মিং ৱদামি. তস্মিঞ্চ ধম্মে সাৱকো ৱিহৰতি ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী – ইদমহং দুব্বীজস্মিং ৱদামি’’.

‘‘সেয্যথাপি, মহানাম, সুখেত্তং সুভূমং সুৱিহতখাণুকং, বীজানি চস্সু অখণ্ডানি অপূতীনি অৱাতাতপহতানি সাৰাদানি সুখসযিতানি; দেৱো চ [দেৱো চস্স (স্যা. কং. ক.)] সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. অপি নু তানি বীজানি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, মহানাম, ইধ ধম্মো স্ৱাক্খাতো হোতি সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো – ইদমহং সুখেত্তস্মিং ৱদামি. তস্মিঞ্চ ধম্মে সাৱকো ৱিহৰতি ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী – ইদমহং সুবীজস্মিং ৱদামি. কিমঙ্গং পন সৰণানিং সক্কং! সৰণানি, মহানাম, সক্কো মৰণকালে সিক্খায পৰিপূৰকাৰী অহোসী’’তি. পঞ্চমং.