৬. থপতিসুত্তং
১০০২. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি. তেন খো পন সমযেন ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো সাধুকে পটিৱসন্তি কেনচিদেৱ কৰণীযেন. অস্সোসুং খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো – ‘‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’’তি.
অথ খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো মগ্গে পুৰিসং ঠপেসুং – ‘‘যদা ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, পস্সেয্যাসি ভগৱন্তং আগচ্ছন্তং অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং, অথ অম্হাকং আৰোচেয্যাসী’’তি. দ্ৱীহতীহং ঠিতো খো সো পুৰিসো অদ্দস ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান যেন ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ইসিদত্তপুৰাণে থপতযো এতদৱোচ – ‘‘অযং সো, ভন্তে, ভগৱা আগচ্ছতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. যস্স দানি কালং মঞ্ঞথা’’তি.
অথ খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধিংসু. অথ খো ভগৱা মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো ভগৱন্তং এতদৱোচুং –
‘‘যদা মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি কাসীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি কাসীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি মাগধে চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি মাগধে চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি অনপ্পকা নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি অনপ্পকং দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মাগধেহি কাসীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মাগধেহি কাসীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি কোসলে চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি কোসলে চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি সাৱত্থিং চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে’তি, হোতি অনপ্পকা নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি অনপ্পকং সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘তস্মাতিহ, থপতযো, সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. অলঞ্চ পন ৱো, থপতযো, অপ্পমাদাযা’’তি. ‘‘অত্থি খো নো, ভন্তে, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি. ‘‘কতমো পন ৱো, থপতযো, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি?
‘‘ইধ মযং, ভন্তে, যদা ৰাজা পসেনদি কোসলো উয্যানভূমিং নিয্যাতুকামো হোতি, যে তে ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স নাগা ওপৱয্হা তে কপ্পেত্ৱা, যা তা ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স পজাপতিযো পিযা মনাপা তা একং পুৰতো একং পচ্ছতো নিসীদাপেম. তাসং খো পন, ভন্তে, ভগিনীনং এৱৰূপো গন্ধো হোতি, সেয্যথাপি নাম গন্ধকৰণ্ডকস্স তাৱদেৱ ৱিৱৰিযমানস্স, যথা তং ৰাজকঞ্ঞানং গন্ধেন ৱিভূসিতানং. তাসং খো পন, ভন্তে, ভগিনীনং এৱৰূপো কাযসম্ফস্সো হোতি, সেয্যথাপি নাম তূলপিচুনো ৱা কপ্পাসপিচুনো ৱা, যথা তং ৰাজকঞ্ঞানং সুখেধিতানং. তস্মিং খো পন, ভন্তে, সমযে নাগোপি ৰক্খিতব্বো হোতি, তাপি ভগিনিযো ৰক্খিতব্বা হোন্তি, অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি. ন খো পন মযং, ভন্তে, অভিজানাম তাসু ভগিনীসু পাপকং চিত্তং উপ্পাদেতা. অযং খো নো, ভন্তে, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি.
‘‘তস্মাতিহ, থপতযো, সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. অলঞ্চ পন ৱো, থপতযো, অপ্পমাদায. চতূহি খো, থপতযো, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, থপতযো, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অজ্ঝাগাৰং ৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. ইমেহি খো, থপতযো, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘তুম্হে খো, থপতযো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতা – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… যং খো পন কিঞ্চি কুলে দেয্যধম্মং সব্বং তং অপ্পটিৱিভত্তং সীলৱন্তেহি কল্যাণধম্মেহি. তং কিং মঞ্ঞথ, থপতযো, কতিৱিধা তে কোসলেসু মনুস্সা যে তুম্হাকং সমসমা, যদিদং – দানসংৱিভাগে’’তি? ‘‘লাভা নো, ভন্তে, সুলদ্ধং নো, ভন্তে! যেসং নো ভগৱা এৱং পজানাতী’’তি. ছট্ঠং.