১. ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো
১. চক্কৱত্তিৰাজসুত্তং
৯৯৭. সাৱত্থিনিদানং. তত্ৰ খো ভগৱা…পে… এতদৱোচ – ‘‘কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, ৰাজা চক্কৱত্তী [চক্কৱত্তি (স্যা. কং. পী. ক.)] চতুন্নং দীপানং ইস্সৰিযাধিপচ্চং ৰজ্জং কাৰেত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি দেৱানং তাৱতিংসানং সহব্যতং, সো তত্থ নন্দনে ৱনে অচ্ছৰাসঙ্ঘপৰিৱুতো দিব্বেহি চ পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি, সো চতূহি ধম্মেহি অসমন্নাগতো, অথ খো সো অপৰিমুত্তোৱ [অপৰিমুত্তো চ (স্যা. কং. ক.)] নিৰযা অপৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা অপৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা অপৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা. কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো পিণ্ডিযালোপেন যাপেতি, নন্তকানি চ ধাৰেতি, সো চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো, অথ খো সো পৰিমুত্তো [পৰিমুত্তো চ (স্যা. কং. ক.)] নিৰযা পৰিমুত্তো তিৰচ্ছানযোনিযা পৰিমুত্তো পেত্তিৱিসযা পৰিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৱিনিপাতা’’.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. ধম্মে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’তি. সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, যদিদং – চত্তাৰি পুৰিসযুগানি অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা, এস ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি অচ্ছিদ্দেহি অসবলেহি অকম্মাসেহি ভুজিস্সেহি ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থেহি অপৰামট্ঠেহি সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি. যো চ, ভিক্খৱে, চতুন্নং দীপানং পটিলাভো, যো চতুন্নং ধম্মানং পটিলাভো চতুন্নং দীপানং পটিলাভো চতুন্নং ধম্মানং পটিলাভস্স কলং নাগ্ঘতি সোড়সি’’ন্তি. পঠমং.
২. ব্ৰহ্মচৰিযোগধসুত্তং
৯৯৮. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান [ৱত্ৱা (সী. পী.) এৱমীদিসেসু ঠানেসু] সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘যেসং সদ্ধা চ সীলঞ্চ, পসাদো ধম্মদস্সনং;
তে ৱে কালেন পচ্চেন্তি, ব্ৰহ্মচৰিযোগধং সুখ’’ন্তি. দুতিযং;
৩. দীঘাৱুউপাসকসুত্তং
৯৯৯. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন দীঘাৱু উপাসকো আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. অথ খো দীঘাৱু উপাসকো পিতৰং জোতিকং গহপতিং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, গহপতি, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দ – ‘দীঘাৱু, ভন্তে, উপাসকো আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতী’তি. এৱঞ্চ ৱদেহি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, ভগৱা যেন দীঘাৱুস্স উপাসকস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. ‘‘এৱং, তাতা’’তি খো জোতিকো গহপতি দীঘাৱুস্স উপাসকস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জোতিকো গহপতি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘দীঘাৱু, ভন্তে, উপাসকো আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতি. এৱঞ্চ ৱদেতি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, ভগৱা যেন দীঘাৱুস্স উপাসকস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন.
অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন দীঘাৱুস্স উপাসকস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা দীঘাৱুং উপাসকং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি তে, দীঘাৱু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং? কচ্চি দুক্খা ৱেদনা পটিক্কমন্তি, নো অভিক্কমন্তি; পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো অভিক্কমো’’তি? ‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং, ন যাপনীযং. বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি, নো পটিক্কমন্তি; অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি, নো পটিক্কমো’’তি. ‘‘তস্মাতিহ তে, দীঘাৱু, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো ভৱিস্সামি – ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো ভৱিস্সামি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি’. এৱঞ্হি তে, দীঘাৱু, সিক্খিতব্ব’’ন্তি.
‘‘যানিমানি, ভন্তে, ভগৱতা চত্তাৰি সোতাপত্তিযঙ্গানি দেসিতানি, সংৱিজ্জন্তে তে ধম্মা মযি, অহঞ্চ তেসু ধম্মেসু সন্দিস্সামি. অহঞ্হি, ভন্তে, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহী’’তি. ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং, দীঘাৱু, ইমেসু চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু পতিট্ঠায ছ ৱিজ্জাভাগিযে ধম্মে উত্তৰি ভাৱেয্যাসি. ইধ ত্ৱং, দীঘাৱু, সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰাহি, অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞী, দুক্খে অনত্তসঞ্ঞী পহানসঞ্ঞী ৱিৰাগসঞ্ঞী নিৰোধসঞ্ঞীতি. এৱঞ্হি তে, দীঘাৱু, সিক্খিতব্ব’’ন্তি.
‘‘যেমে, ভন্তে, ভগৱতা ছ ৱিজ্জাভাগিযা ধম্মা দেসিতা, সংৱিজ্জন্তে তে ধম্মা মযি, অহঞ্চ তেসু ধম্মেসু সন্দিস্সামি. অহঞ্হি, ভন্তে, সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰামি, অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞী, দুক্খে অনত্তসঞ্ঞী পহানসঞ্ঞী ৱিৰাগসঞ্ঞী নিৰোধসঞ্ঞী. অপি চ মে, ভন্তে, এৱং হোতি – ‘মা হেৱাযং জোতিকো গহপতি মমচ্চযেন ৱিঘাতং আপজ্জী’’’তি [আপজ্জতি (ক.)]. ‘‘মা ত্ৱং, তাত দীঘাৱু, এৱং মনসাকাসি. ইঙ্ঘ ত্ৱং, তাত দীঘাৱু, যদেৱ তে ভগৱা আহ, তদেৱ ত্ৱং সাধুকং মনসি কৰোহী’’তি.
অথ খো ভগৱা দীঘাৱুং উপাসকং ইমিনা ওৱাদেন ওৱদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো দীঘাৱু উপাসকো অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো কালমকাসি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘যো সো, ভন্তে, দীঘাৱু নাম উপাসকো ভগৱতা সংখিত্তেন ওৱাদেন ওৱদিতো সো কালঙ্কতো. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি? ‘‘পণ্ডিতো, ভিক্খৱে, দীঘাৱু উপাসকো, পচ্চপাদি [অহোসি সচ্চৱাদী (স্যা. কং. পী. ক.)] ধম্মস্সানুধম্মং, ন চ মং ধম্মাধিকৰণং [ন চ ধম্মাধিকৰণং (স্যা. কং. পী. ক.)] ৱিহেসেসি [ৱিহেঠেসি (ইতিপি অঞ্ঞত্থ)]. দীঘাৱু, ভিক্খৱে, উপাসকো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা’’তি. ততিযং.
৪. পঠমসাৰিপুত্তসুত্তং
১০০০. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ আনন্দো সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘কতিনং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি? ‘‘চতুন্নং খো, আৱুসো, ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’.
‘‘কতমেসং চতুন্নং? ইধাৱুসো, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেসং খো, আৱুসো, চতুন্নং ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযসাৰিপুত্তসুত্তং
১০০১. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘‘সোতাপত্তিযঙ্গং, সোতাপত্তিযঙ্গ’ন্তি হিদং, সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো সাৰিপুত্ত, সোতাপত্তিযঙ্গ’’ন্তি? ‘‘সপ্পুৰিসসংসেৱো হি, ভন্তে, সোতাপত্তিযঙ্গং, সদ্ধম্মস্সৱনং সোতাপত্তিযঙ্গং, যোনিসোমনসিকাৰো সোতাপত্তিযঙ্গং, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি সোতাপত্তিযঙ্গ’’ন্তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! সপ্পুৰিসসংসেৱো হি, সাৰিপুত্ত, সোতাপত্তিযঙ্গং, সদ্ধম্মস্সৱনং সোতাপত্তিযঙ্গং, যোনিসোমনসিকাৰো সোতাপত্তিযঙ্গং, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি সোতাপত্তিযঙ্গং’’.
‘‘‘সোতো, সোতো’তি হিদং, সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, সাৰিপুত্ত, সোতো’’তি? ‘‘অযমেৱ হি, ভন্তে, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সোতো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধী’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! অযমেৱ হি, সাৰিপুত্ত, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সোতো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি’’.
‘‘‘সোতাপন্নো, সোতাপন্নো’তি হিদং, সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, সাৰিপুত্ত, সোতাপন্নো’’তি? ‘‘যো হি, ভন্তে, ইমিনা অৰিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন সমন্নাগতো অযং ৱুচ্চতি সোতাপন্নো, স্ৱাযং আযস্মা এৱংনামো এৱংগোত্তো’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সাৰিপুত্ত! যো হি, সাৰিপুত্ত, ইমিনা অৰিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন সমন্নাগতো অযং ৱুচ্চতি সোতাপন্নো, স্ৱাযং আযস্মা এৱংনামো এৱংগোত্তো’’তি. পঞ্চমং.
৬. থপতিসুত্তং
১০০২. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি. তেন খো পন সমযেন ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো সাধুকে পটিৱসন্তি কেনচিদেৱ কৰণীযেন. অস্সোসুং খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো – ‘‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’’তি.
অথ খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো মগ্গে পুৰিসং ঠপেসুং – ‘‘যদা ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, পস্সেয্যাসি ভগৱন্তং আগচ্ছন্তং অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং, অথ অম্হাকং আৰোচেয্যাসী’’তি. দ্ৱীহতীহং ঠিতো খো সো পুৰিসো অদ্দস ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান যেন ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ইসিদত্তপুৰাণে থপতযো এতদৱোচ – ‘‘অযং সো, ভন্তে, ভগৱা আগচ্ছতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. যস্স দানি কালং মঞ্ঞথা’’তি.
অথ খো ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধিংসু. অথ খো ভগৱা মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ইসিদত্তপুৰাণা থপতযো ভগৱন্তং এতদৱোচুং –
‘‘যদা মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি কাসীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি কাসীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি মাগধে চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি মাগধে চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি অনপ্পকা নো তস্মিং সমযে অনত্তমনতা হোতি অনপ্পকং দোমনস্সং – ‘দূৰে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মাগধেহি কাসীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মাগধেহি কাসীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কাসীহি ৱজ্জীসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘ৱজ্জীহি মল্লেসু চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি কোসলে চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘মল্লেহি কোসলে চাৰিকং পক্কন্তো’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘কোসলেহি সাৱত্থিং চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি, হোতি নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতী’তি. যদা পন মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সুণাম – ‘সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে’তি, হোতি অনপ্পকা নো তস্মিং সমযে অত্তমনতা হোতি অনপ্পকং সোমনস্সং – ‘আসন্নে নো ভগৱা’’’তি.
‘‘তস্মাতিহ, থপতযো, সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. অলঞ্চ পন ৱো, থপতযো, অপ্পমাদাযা’’তি. ‘‘অত্থি খো নো, ভন্তে, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি. ‘‘কতমো পন ৱো, থপতযো, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি?
‘‘ইধ মযং, ভন্তে, যদা ৰাজা পসেনদি কোসলো উয্যানভূমিং নিয্যাতুকামো হোতি, যে তে ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স নাগা ওপৱয্হা তে কপ্পেত্ৱা, যা তা ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স পজাপতিযো পিযা মনাপা তা একং পুৰতো একং পচ্ছতো নিসীদাপেম. তাসং খো পন, ভন্তে, ভগিনীনং এৱৰূপো গন্ধো হোতি, সেয্যথাপি নাম গন্ধকৰণ্ডকস্স তাৱদেৱ ৱিৱৰিযমানস্স, যথা তং ৰাজকঞ্ঞানং গন্ধেন ৱিভূসিতানং. তাসং খো পন, ভন্তে, ভগিনীনং এৱৰূপো কাযসম্ফস্সো হোতি, সেয্যথাপি নাম তূলপিচুনো ৱা কপ্পাসপিচুনো ৱা, যথা তং ৰাজকঞ্ঞানং সুখেধিতানং. তস্মিং খো পন, ভন্তে, সমযে নাগোপি ৰক্খিতব্বো হোতি, তাপি ভগিনিযো ৰক্খিতব্বা হোন্তি, অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি. ন খো পন মযং, ভন্তে, অভিজানাম তাসু ভগিনীসু পাপকং চিত্তং উপ্পাদেতা. অযং খো নো, ভন্তে, এতম্হা সম্বাধা অঞ্ঞো সম্বাধো সম্বাধতৰো চেৱ সম্বাধসঙ্খাততৰো চা’’তি.
‘‘তস্মাতিহ, থপতযো, সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. অলঞ্চ পন ৱো, থপতযো, অপ্পমাদায. চতূহি খো, থপতযো, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, থপতযো, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অজ্ঝাগাৰং ৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. ইমেহি খো, থপতযো, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো.
‘‘তুম্হে খো, থপতযো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতা – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… যং খো পন কিঞ্চি কুলে দেয্যধম্মং সব্বং তং অপ্পটিৱিভত্তং সীলৱন্তেহি কল্যাণধম্মেহি. তং কিং মঞ্ঞথ, থপতযো, কতিৱিধা তে কোসলেসু মনুস্সা যে তুম্হাকং সমসমা, যদিদং – দানসংৱিভাগে’’তি? ‘‘লাভা নো, ভন্তে, সুলদ্ধং নো, ভন্তে! যেসং নো ভগৱা এৱং পজানাতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যসুত্তং
১০০৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসলেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন ৱেড়ুদ্ৱাৰং নাম কোসলানং ব্ৰাহ্মণগামো তদৱসৰি. অস্সোসুং খো তে ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো কোসলেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং ৱেড়ুদ্ৱাৰং অনুপ্পত্তো. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা [ভগৱাতি (সী. স্যা. কং. পী.)]. সো ইমং লোকং সদেৱকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি’. সাধু খো পন তথাৰূপানং অৰহতং দস্সনং হোতী’’তি.
অথ খো তে ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অপ্পেকচ্চে ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু; সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে ভগৱতো সন্তিকে নামগোত্তং সাৱেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘মযং, ভো গোতম, এৱংকামা এৱংছন্দা এৱংঅধিপ্পাযা – পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্যাম, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্যাম, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্যাম, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্যাম, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জেয্যাম. তেসং নো ভৱং গোতমো অম্হাকং এৱংকামানং এৱংছন্দানং এৱংঅধিপ্পাযানং তথা ধম্মং দেসেতু যথা মযং পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্যাম…পে… সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জেয্যামা’’তি.
‘‘অত্তূপনাযিকং ৱো, গহপতযো, ধম্মপৰিযাযং দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো তে ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘কতমো চ, গহপতযো, অত্তুপনাযিকো ধম্মপৰিযাযো? ইধ, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খোস্মি জীৱিতুকামো অমৰিতুকামো সুখকামো দুক্খপ্পটিকূলো. যো খো মং জীৱিতুকামং অমৰিতুকামং সুখকামং দুক্খপ্পটিকূলং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰং জীৱিতুকামং অমৰিতুকামং সুখকামং দুক্খপ্পটিকূলং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, পৰস্স পেসো ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, কথাহং পৰং তেন সংযোজেয্য’ন্তি! সো ইতি পটিসঙ্খায অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি, পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা চ ৱণ্ণং ভাসতি. এৱমস্সাযং কাযসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যো খো মে অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদিযেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰস্স অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদিযেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, পৰস্স পেসো ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, কথাহং পৰং তেন সংযোজেয্য’ন্তি! সো ইতি পটিসঙ্খায অত্তনা চ অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি, অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা চ ৱণ্ণং ভাসতি. এৱমস্সাযং কাযসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যো খো মে দাৰেসু চাৰিত্তং আপজ্জেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰস্স দাৰেসু চাৰিত্তং আপজ্জেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, পৰস্স পেসো ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, কথাহং পৰং তেন সংযোজেয্য’ন্তি! সো ইতি পটিসঙ্খায অত্তনা চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা চ ৱণ্ণং ভাসতি. এৱমস্সাযং কাযসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যো খো মে মুসাৱাদেন অত্থং ভঞ্জেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰস্স মুসাৱাদেন অত্থং ভঞ্জেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, পৰস্স পেসো ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, কথাহং পৰং তেন সংযোজেয্য’ন্তি! সো ইতি পটিসঙ্খায অত্তনা চ মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি, মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা চ ৱণ্ণং ভাসতি. এৱমস্সাযং ৱচীসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – যো খো মং পিসুণায ৱাচায মিত্তে ভিন্দেয্য [মিত্তেহি ভেদেয্য (স্যা. কং. পী. ক.)], ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰং পিসুণায ৱাচায মিত্তে ভিন্দেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং…পে… এৱমস্সাযং ৱচীসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – যো খো মং ফৰুসায ৱাচায সমুদাচৰেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰং ফৰুসায ৱাচায সমুদাচৰেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো…পে… এৱমস্সাযং ৱচীসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘পুন চপৰং, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যো খো মং সম্ফভাসেন সম্ফপ্পলাপভাসেন সমুদাচৰেয্য, ন মেতং অস্স পিযং মনাপং. অহঞ্চেৱ খো পন পৰং সম্ফভাসেন সম্ফপ্পলাপভাসেন সমুদাচৰেয্যং, পৰস্সপি তং অস্স অপ্পিযং অমনাপং. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, পৰস্স পেসো ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো. যো খো ম্যাযং ধম্মো অপ্পিযো অমনাপো, কথাহং পৰং তেন সংযোজেয্য’ন্তি! সো ইতি পটিসঙ্খায অত্তনা চ সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি, সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণিযা চ ৱণ্ণং ভাসতি. এৱমস্সাযং ৱচীসমাচাৰো তিকোটিপৰিসুদ্ধো হোতি.
‘‘সো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি; ধম্মে …পে… সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. যতো খো, গহপতযো, অৰিযসাৱকো ইমেহি সত্তহি সদ্ধম্মেহি [ধম্মেহি (সী.)] সমন্নাগতো হোতি ইমেহি চতূহি আকঙ্খিযেহি ঠানেহি, সো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি [খীণতিৰচ্ছানযোনিযো (সী. স্যা. কং. পী.), খীণতিৰচ্ছানযোনিকো (ক.)] খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’তি.
এৱং ৱুত্তে ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… এতে মযং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছাম ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকে নো ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতে [পাণুপেতং (ক.)] সৰণং গতে’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমগিঞ্জকাৱসথসুত্তং
১০০৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ঞাতিকে ৱিহৰতি গিঞ্জকাৱসথে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘সাড়্হো নাম, ভন্তে, ভিক্খু কালঙ্কতো; তস্স কা গতি কো অভিসম্পৰাযো? নন্দা নাম, ভন্তে, ভিক্খুনী কালঙ্কতা; তস্সা কা গতি কো অভিসম্পৰাযো? সুদত্তো নাম, ভন্তে, উপাসকো কালঙ্কতো; তস্স কা গতি কো অভিসম্পৰাযো? সুজাতা নাম, ভন্তে, উপাসিকা কালঙ্কতা; তস্সা কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি?
‘‘সাড়্হো, আনন্দ, ভিক্খু কালঙ্কতো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. নন্দা, আনন্দ, ভিক্খুনী কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পৰিনিব্বাযিনী অনাৱত্তিধম্মা তস্মা লোকা. সুদত্তো, আনন্দ, উপাসকো কালঙ্কতো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী; সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতি. সুজাতা, আনন্দ, উপাসিকা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা.
‘‘অনচ্ছৰিযং খো পনেতং, আনন্দ, যং মনুস্সভূতো কালং কৰেয্য; তস্মিং তস্মিং চে মং কালঙ্কতে উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পটিপুচ্ছিস্সথ. ৱিহেসা পেসা, আনন্দ, অস্স তথাগতস্স. তস্মাতিহানন্দ, ধম্মাদাসং নাম ধম্মপৰিযাযং দেসেস্সামি; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’.
‘‘কতমো চ সো, আনন্দ, ধম্মাদাসো ধম্মপৰিযাযো; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’?
‘‘ইধ, আনন্দ, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অযং খো সো, আনন্দ, ধম্মাদাসো ধম্মপৰিযাযো; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’তি. অট্ঠমং.
(তীণিপি সুত্তন্তানি একনিদানানি).
৯. দুতিযগিঞ্জকাৱসথসুত্তং
১০০৫. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অসোকো নাম, ভন্তে, ভিক্খু কালঙ্কতো; তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো? অসোকা নাম, ভন্তে, ভিক্খুনী কালঙ্কতা…পে… অসোকো নাম, ভন্তে, উপাসকো কালঙ্কতো…পে… অসোকা নাম, ভন্তে, উপাসিকা কালঙ্কতা; তস্সা কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি?
‘‘অসোকো, আনন্দ, ভিক্খু কালঙ্কতো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি…পে… (পুৰিমৱেয্যাকৰণেন একনিদানং).
‘‘অযং খো সো, আনন্দ, ধম্মাদাসো ধম্মপৰিযাযো; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’তি. নৱমং.
১০. ততিযগিঞ্জকাৱসথসুত্তং
১০০৬. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কক্কটো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো কালঙ্কতো; তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো? কড়িভো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… নিকতো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… কটিস্সহো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… তুট্ঠো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… সন্তুট্ঠো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… ভদ্দো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো…পে… সুভদ্দো নাম, ভন্তে, ঞাতিকে উপাসকো কালঙ্কতো; তস্স কা গতি কো অভিসম্পৰাযো’’তি?
‘‘কক্কটো, আনন্দ, উপাসকো কালঙ্কতো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. কড়িভো, আনন্দ …পে… নিকতো, আনন্দ…পে… কটিস্সহো, আনন্দ …পে… তুট্ঠো, আনন্দ…পে… সন্তুট্ঠো, আনন্দ…পে… ভদ্দো, আনন্দ…পে… সুভদ্দো, আনন্দ, উপাসকো কালঙ্কতো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. (সব্বে একগতিকা কাতব্বা).
‘‘পৰোপঞ্ঞাস, আনন্দ, ঞাতিকে উপাসকা কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পৰিনিব্বাযিনো অনাৱত্তিধম্মা তস্মা লোকা. সাধিকনৱুতি, আনন্দ, ঞাতিকে উপাসকা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামিনো; সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সন্তি. ছাতিৰেকানি খো, আনন্দ, পঞ্চসতানি ঞাতিকে উপাসকা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা.
‘‘অনচ্ছৰিযং খো পনেতং, আনন্দ, যং মনুস্সভূতো কালং কৰেয্য; তস্মিং তস্মিং চে মং কালঙ্কতে উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পটিপুচ্ছিস্সথ. ৱিহেসা পেসা, আনন্দ, অস্স তথাগতস্স. তস্মাতিহানন্দ, ধম্মাদাসং নাম ধম্মপৰিযাযং দেসেস্সামি; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’.
‘‘কতমো চ সো, আনন্দ, ধম্মাদাসো ধম্মপৰিযাযো; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’.
‘‘ইধানন্দ, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অযং খো সো, আনন্দ, ধম্মাদাসো ধম্মপৰিযাযো; যেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো আকঙ্খমানো অত্তনাৱ অত্তানং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণনিৰযোম্হি খীণতিৰচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৱিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতো, সোতাপন্নোহমস্মি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’’তি. দসমং.
ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
ৰাজা ওগধদীঘাৱু, সাৰিপুত্তাপৰে দুৱে;
থপতী ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যা, গিঞ্জকাৱসথে তযোতি.