২. ৰাজকাৰামৱগ্গো
১. সহস্সভিক্খুনিসঙ্ঘসুত্তং
১০০৭. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি ৰাজকাৰামে. অথ খো সহস্সভিক্খুনিসঙ্ঘো [সহস্সো ভিক্খুনিসংঘো (সী.)] যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো তা ভিক্খুনিযো ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘চতূহি খো, ভিক্খুনিযো, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খুনিযো, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে …পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি, অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খুনিযো, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’’তি. পঠমং.
২. ব্ৰাহ্মণসুত্তং
১০০৮. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খৱে, উদযগামিনিং নাম পটিপদং পঞ্ঞপেন্তি. তে সাৱকং এৱং সমাদপেন্তি – ‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, কালস্সেৱ উট্ঠায পাচীনমুখো যাহি. সো ত্ৱং মা সোব্ভং পৰিৱজ্জেহি, মা পপাতং, মা খাণুং, মা কণ্ডকঠানং [কণ্ডকং ঠানং (পী. ক.)], মা চন্দনিযং, মা ওড়িগল্লং. যত্থ [যত্থেৱ (স্যা. কং.), যানি ৱা (সী.)] পপতেয্যাসি তত্থেৱ মৰণং আগমেয্যাসি. এৱং ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সসী’’’তি.
‘‘তং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণানং বালগমনমেতং [বালানং গমনমেতং (সী.)] মূড়্হগমনমেতং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি. অহঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে উদযগামিনিং পটিপদং পঞ্ঞপেমি; যা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি.
‘‘কতমা চ সা, ভিক্খৱে, উদযগামিনী পটিপদা; যা একন্তনিব্বিদায…পে… নিব্বানায সংৱত্ততি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি; ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অযং খো সা, ভিক্খৱে, উদযগামিনী পটিপদা একন্তনিব্বিদায…পে… নিব্বানায সংৱত্ততী’’তি. দুতিযং.
৩. আনন্দত্থেৰসুত্তং
১০০৯. একং সমযং আযস্মা চ আনন্দো আযস্মা চ সাৰিপুত্তো সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘কতিনং খো, আৱুসো আনন্দ, ধম্মানং পহানা, কতিনং ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু, এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি? ‘‘চতুন্নং খো, আৱুসো, ধম্মানং পহানা, চতুন্নং ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু, এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি.
‘‘কতমেসং চতুন্নং? যথাৰূপেন খো, আৱুসো, বুদ্ধে অপ্পসাদেন সমন্নাগতো অস্সুতৱা পুথুজ্জনো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স বুদ্ধে অপ্পসাদো ন হোতি. যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো সুতৱা অৰিযসাৱকো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’’তি.
‘‘যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, ধম্মে অপ্পসাদেন সমন্নাগতো অস্সুতৱা পুথুজ্জনো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স ধম্মে অপ্পসাদো ন হোতি. যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, ধম্মে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো সুতৱা অৰিযসাৱকো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স ধম্মে অৱেচ্চপ্পসাদো হোতি – স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো…পে… ৱিঞ্ঞূহীতি.
‘‘যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, সঙ্ঘে অপ্পসাদেন সমন্নাগতো অস্সুতৱা পুথুজ্জনো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স সঙ্ঘে অপ্পসাদো ন হোতি. যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো সুতৱা অৰিযসাৱকো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদো হোতি – সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি.
‘‘যথাৰূপেন চ খো, আৱুসো, দুস্সীল্যেন সমন্নাগতো অস্সুতৱা পুথুজ্জনো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি তথাৰূপস্স দুস্সীল্যং ন হোতি. যথাৰূপেহি চ খো, আৱুসো, অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো সুতৱা অৰিযসাৱকো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি তথাৰূপানি অৰিযকন্তানি সীলানি হোন্তি অখণ্ডানি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকানি. ইমেসং খো, আৱুসো, চতুন্নং ধম্মানং পহানা ইমেসং চতুন্নং ধম্মানং সমন্নাগমনহেতু এৱমযং পজা ভগৱতা ব্যাকতা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি. ততিযং.
৪. দুগ্গতিভযসুত্তং
১০১০. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সব্বদুগ্গতিভযং সমতিক্কন্তো হোতি. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সব্বদুগ্গতিভযং সমতিক্কন্তো হোতী’’তি. চতুত্থং.
৫. দুগ্গতিৱিনিপাতভযসুত্তং
১০১১. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সব্বদুগ্গতিৱিনিপাতভযং সমতিক্কন্তো হোতি. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো সব্বদুগ্গতিৱিনিপাতভযং সমতিক্কন্তো হোতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমমিত্তামচ্চসুত্তং
১০১২. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং – মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা – তে, ভিক্খৱে, চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা. কতমেসু চতূসু? বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদে সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেসু সীলেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা অখণ্ডেসু…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেসু. যে তে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং – মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা – তে, ভিক্খৱে, ইমেসু চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযমিত্তামচ্চসুত্তং
১০১৩. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং – মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা – তে, ভিক্খৱে, চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা. কতমেসু চতূসু? বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদে সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’’তি.
‘‘সিযা, ভিক্খৱে, চতুন্নং মহাভূতানং অঞ্ঞথত্তং – পথৱীধাতুযা, আপোধাতুযা, তেজোধাতুযা, ৱাযোধাতুযা – ন ত্ৱেৱ বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স সিযা অঞ্ঞথত্তং. তত্ৰিদং অঞ্ঞথত্তং – সো ৱত বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা পেত্তিৱিসযং ৱা উপপজ্জিস্সতী’’তি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ‘‘ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেসু সীলেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা অখণ্ডেসু…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেসু. সিযা, ভিক্খৱে, চতুন্নং মহাভূতানং অঞ্ঞথত্তং – পথৱীধাতুযা, আপোধাতুযা, তেজোধাতুযা, ৱাযোধাতুযা – ন ত্ৱেৱ অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স সিযা অঞ্ঞথত্তং. তত্ৰিদং অঞ্ঞথত্তং – সো ৱত অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা পেত্তিৱিসযং ৱা উপপজ্জিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যে তে, ভিক্খৱে, অনুকম্পেয্যাথ, যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং – মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা – তে, ভিক্খৱে, ইমেসু চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সমাদপেতব্বা, নিৱেসেতব্বা, পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমদেৱচাৰিকসুত্তং
১০১৪. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – জেতৱনে অন্তৰহিতো দেৱেসু তাৱতিংসেসু পাতুৰহোসি. অথ খো সম্বহুলা তাৱতিংসকাযিকা দেৱতাযো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা দেৱতাযো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৱোচ –
‘‘সাধু খো, আৱুসো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. সাধু খো, আৱুসো, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… সাধু খো, আৱুসো, অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি.
‘‘সাধু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. সাধু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযদেৱচাৰিকসুত্তং
১০১৫. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – জেতৱনে অন্তৰহিতো দেৱেসু তাৱতিংসেসু পাতুৰহোসি. অথ খো সম্বহুলা তাৱতিংসকাযিকা দেৱতাযো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা দেৱতাযো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৱোচ –
‘‘সাধু খো, আৱুসো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না. সাধু খো, আৱুসো, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’’তি.
‘‘সাধু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না. সাধু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’’তি. নৱমং.
১০. ততিযদেৱচাৰিকসুত্তং
১০১৬. অথ খো ভগৱা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – জেতৱনে অন্তৰহিতো দেৱেসু তাৱতিংসেসু পাতুৰহোসি. অথ খো সম্বহুলা তাৱতিংসকাযিকা দেৱতাযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা দেৱতাযো ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘সাধু খো, আৱুসো, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা. সাধু খো, আৱুসো, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, আৱুসো, এৱমিধেকচ্চে সত্তা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি.
‘‘সাধু খো, মাৰিস, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনং হোতি – ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱাতি. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস, এৱমযং পজা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা. সাধু খো, মাৰিস, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনং হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগমনহেতু খো, মাৰিস, এৱমযং পজা সোতাপন্না অৱিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপৰাযণা’’তি. দসমং.
ৰাজকাৰামৱগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
সহস্সব্ৰাহ্মণানন্দ, দুগ্গতি অপৰে দুৱে;
মিত্তামচ্চা দুৱে ৱুত্তা, তযো চ দেৱচাৰিকাতি.