৭. গোদত্তসুত্তং
৩৪৯. একং সমযং আযস্মা গোদত্তো মচ্ছিকাসণ্ডে ৱিহৰতি অম্বাটকৱনে. অথ খো চিত্তো গহপতি যেনাযস্মা গোদত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং গোদত্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো চিত্তং গহপতিং আযস্মা গোদত্তো এতদৱোচ – ‘‘যা চাযং, গহপতি, অপ্পমাণা চেতোৱিমুত্তি, যা চ আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৱিমুত্তি, যা চ সুঞ্ঞতা চেতোৱিমুত্তি, যা চ অনিমিত্তা চেতোৱিমুত্তি, ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি? ‘‘অত্থি, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ. অত্থি পন, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি.
‘‘কতমো চ, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং [চতুত্থিং (?)]. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন [অব্যাপজ্ঝেন (সী. স্যা. কং. পী.), অব্যাবজ্ঝেন (?)] ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. কৰুণাসহগতেন চেতসা…পে… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভন্তে, অপ্পমাণা চেতোৱিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৱিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম, ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৱিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, সুঞ্ঞতা চেতোৱিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভন্তে, সুঞ্ঞতা চেতোৱিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৱিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু সব্বনিমিত্তানং অমনসিকাৰা অনিমিত্তং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৱিমুত্তি. অযং খো, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ.
‘‘কতমো চ, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নানং? ৰাগো, ভন্তে, পমাণকৰণো, দোসো পমাণকৰণো, মোহো পমাণকৰণো. তে খীণাসৱস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৱতা খো, ভন্তে, অপ্পমাণা চেতোৱিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৱিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৱিমুত্তি সুঞ্ঞা ৰাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. ৰাগো খো, ভন্তে, কিঞ্চনং, দোসো কিঞ্চনং, মোহো কিঞ্চনং. তে খীণাসৱস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৱতা খো, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৱিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৱিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৱিমুত্তি সুঞ্ঞা ৰাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. ৰাগো খো, ভন্তে, নিমিত্তকৰণো, দোসো নিমিত্তকৰণো, মোহো নিমিত্তকৰণো. তে খীণাসৱস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৱতা খো, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৱিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৱিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৱিমুত্তি সুঞ্ঞা ৰাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. অযং খো, ভন্তে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি. ‘‘লাভা তে, গহপতি, সুলদ্ধং তে, গহপতি! যস্স তে গম্ভীৰে বুদ্ধৱচনে পঞ্ঞাচক্খু কমতী’’তি. সত্তমং.