১. সংযোজনসুত্তং

৩৪৩. একং সমযং সম্বহুলা থেৰা ভিক্খূ মচ্ছিকাসণ্ডে ৱিহৰন্তি অম্বাটকৱনে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলানং থেৰানং ভিক্খূনং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং মণ্ডলমাড়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি? তত্ৰেকচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং হোতি – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চা’’তি. একচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং হোতি – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন চিত্তো গহপতি মিগপথকং অনুপ্পত্তো হোতি কেনচিদেৱ কৰণীযেন. অস্সোসি খো চিত্তো গহপতি সম্বহুলানং কিৰ থেৰানং ভিক্খূনং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং মণ্ডলমাড়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি? তত্ৰেকচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চা’’তি. একচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং ‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি. অথ খো চিত্তো গহপতি যেন থেৰা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা থেৰে ভিক্খূ অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো চিত্তো গহপতি থেৰে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে, সম্বহুলানং কিৰ থেৰানং ভিক্খূনং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং মণ্ডলমাড়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি? একচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং – ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চা’’তি. একচ্চেহি থেৰেহি ভিক্খূহি এৱং ব্যাকতং ‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, আৱুসো, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৱ নান’’ন্তি. ‘‘এৱং, গহপতী’’তি.

‘‘‘সংযোজন’ন্তি ৱা, ভন্তে, ‘সংযোজনিযা ধম্মা’তি ৱা ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ. তেন হি, ভন্তে, উপমং ৱো কৰিস্সামি. উপমাযপিধেকচ্চে ৱিঞ্ঞূ পুৰিসা ভাসিতস্স অত্থং আজানন্তি. সেয্যথাপি, ভন্তে, কাড়ো চ বলীবদ্দো ওদাতো চ বলীবদ্দো একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা অস্সু. যো নু খো এৱং ৱদেয্য – ‘কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজন’ন্তি, সম্মা নু খো সো ৱদমানো ৱদেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, গহপতি! ন খো, গহপতি, কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, নপি ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বড়ীবদ্দস্স সংযোজনং; যেন খো তে একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা তং তত্থ সংযোজন’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভন্তে, ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং. ন সোতং সদ্দানং… ন ঘানং গন্ধানং… ন জিৱ্হা ৰসানং… ন কাযো ফোট্ঠব্বানং সংযোজনং, ন ফোট্ঠব্বা কাযস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং. ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজন’’ন্তি. ‘‘লাভা তে, গহপতি, সুলদ্ধং তে, গহপতি, যস্স তে গম্ভীৰে বুদ্ধৱচনে পঞ্ঞাচক্খু কমতী’’তি. পঠমং.