৩. বলৱগ্গো

১. ৱিসাৰদসুত্তং

৩০৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৱিসাৰদো অগাৰং অজ্ঝাৱসতী’’তি. পঠমং.

২. পসয্হসুত্তং

৩০৫. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো সামিকং পসয্হ অগাৰং অজ্ঝাৱসতী’’তি. দুতিযং.

৩. অভিভুয্যসুত্তং

৩০৬. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো সামিকং অভিভুয্য ৱত্ততী’’তি. ততিযং.

৪. একসুত্তং

৩০৭. ‘‘একেন চ খো, ভিক্খৱে, বলেন সমন্নাগতো পুৰিসো মাতুগামং অভিভুয্য ৱত্ততি. কতমেন একেন বলেন? ইস্সৰিযবলেন অভিভূতং মাতুগামং নেৱ ৰূপবলং তাযতি, ন ভোগবলং তাযতি, ন ঞাতিবলং তাযতি, ন পুত্তবলং তাযতি, ন সীলবলং তাযতী’’তি. চতুত্থং.

৫. অঙ্গসুত্তং

৩০৮. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ভোগবলেন – এৱং সো তেনঙ্গেন অপৰিপূৰো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, মাতুগামো ৰূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ – এৱং সো তেনঙ্গেন পৰিপূৰো হোতি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ন চ ঞাতিবলেন – এৱং সো তেনঙ্গেন অপৰিপূৰো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, মাতুগামো ৰূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ – এৱং সো তেনঙ্গেন পৰিপূৰো হোতি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, ন চ পুত্তবলেন – এৱং সো তেনঙ্গেন অপৰিপূৰো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, মাতুগামো ৰূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ – এৱং সো তেনঙ্গেন পৰিপূৰো হোতি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, ন চ সীলবলেন – এৱং সো তেনঙ্গেন অপৰিপূৰো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৱে, মাতুগামো ৰূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, সীলবলেন চ – এৱং সো তেনঙ্গেন পৰিপূৰো হোতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. পঞ্চমং.

৬. নাসেন্তিসুত্তং

৩০৯. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৱ নং, কুলে ন ৱাসেন্তি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৱ নং, কুলে ন ৱাসেন্তি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৱ নং, কুলে ন ৱাসেন্তি. ৰূপবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৱ নং, কুলে ন ৱাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ৰূপবলেন, ৱাসেন্তেৱ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ভোগবলেন, ৱাসেন্তেৱ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ঞাতিবলেন, ৱাসেন্তেৱ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৱে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ পুত্তবলেন, ৱাসেন্তেৱ নং, কুলে ন নাসেন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. ছট্ঠং.

৭. হেতুসুত্তং

৩১০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. ন, ভিক্খৱে, মাতুগামো ৰূপবলহেতু ৱা ভোগবলহেতু ৱা ঞাতিবলহেতু ৱা পুত্তবলহেতু ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. সীলবলহেতু খো, ভিক্খৱে, মাতুগামো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. সত্তমং.

৮. ঠানসুত্তং

৩১১. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ঠানানি দুল্লভানি অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. কতমানি পঞ্চ? পতিৰূপে কুলে জাযেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা পতিৰূপং কুলং গচ্ছেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা, পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা, অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা, পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা, অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তী পুত্তৱতী অস্সন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা, পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা, অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তী পুত্তৱতী সমানা সামিকং অভিভুয্য ৱত্তেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ঠানানি দুল্লভানি অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেনাতি.

‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ঠানানি সুলভানি কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. কতমানি পঞ্চ? পতিৰূপে কুলে জাযেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা পতিৰূপং কুলং গচ্ছেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তী পুত্তৱতী অস্সন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিৰূপে কুলে জাযিত্ৱা পতিৰূপং কুলং গন্ত্ৱা অসপত্তি অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তী পুত্তৱতী সমানা সামিকং অভিভুয্য ৱত্তেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ঠানানি সুলভানি কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেনা’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঞ্চসীলৱিসাৰদসুত্তং

৩১২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৱিসাৰদো অগাৰং অজ্ঝাৱসতি. কতমেহি পঞ্চহি? পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো চ হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো চ হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো চ হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো চ হোতি, সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো চ হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৱিসাৰদো অগাৰং অজ্ঝাৱসতী’’তি. নৱমং.

১০. ৱড্ঢীসুত্তং

৩১৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানা অৰিযসাৱিকা অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি সাৰাদাযিনী চ হোতি ৱৰাদাযিনী চ কাযস্স. কতমেহি পঞ্চহি? সদ্ধায ৱড্ঢতি, সীলেন ৱড্ঢতি, সুতেন ৱড্ঢতি, চাগেন ৱড্ঢতি, পঞ্ঞায ৱড্ঢতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানা অৰিযসাৱিকা অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযিনী চ হোতি, ৱৰাদাযিনী চ কাযস্সা’’তি.

‘‘সদ্ধায সীলেন চ যাধ ৱড্ঢতি,

পঞ্ঞায চাগেন সুতেন চূভযং;

সা তাদিসী সীলৱতী উপাসিকা,

আদীযতি সাৰমিধেৱ অত্তনো’’তি. দসমং;

বলৱগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

ৱিসাৰদা পসয্হ অভিভুয্য, একং অঙ্গেন পঞ্চমং;

নাসেন্তি হেতু ঠানঞ্চ, ৱিসাৰদো ৱড্ঢিনা দসাতি.

মাতুগামসংযুত্তং সমত্তং.