৪. জম্বুখাদকসংযুত্তং
১. নিব্বানপঞ্হাসুত্তং
৩১৪. একং সমযং আযস্মা সাৰিপুত্তো মগধেসু ৱিহৰতি নালকগামকে. অথ খো জম্বুখাদকো পৰিব্বাজকো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জম্বুখাদকো পৰিব্বাজকো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –
‘‘‘নিব্বানং, নিব্বান’ন্তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, নিব্বান’’ন্তি? ‘‘যো খো, আৱুসো, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ৱুচ্চতি নিব্বান’’ন্তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা এতস্স নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. পঠমং.
২. অৰহত্তপঞ্হাসুত্তং
৩১৫. ‘‘‘অৰহত্তং, অৰহত্ত’ন্তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, অৰহত্ত’’ন্তি? ‘‘যো খো, আৱুসো, ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ৱুচ্চতি অৰহত্ত’’ন্তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো আৱুসো, মগ্গো, অযং পটিপদা এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা এতস্স অৰহত্তস্স সচ্ছিকিৰিযায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. দুতিযং.
৩. ধম্মৱাদীপঞ্হাসুত্তং
৩১৬. ‘‘কে নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, লোকে ধম্মৱাদিনো, কে লোকে সুপ্পটিপন্না, কে লোকে সুগতা’’তি? ‘‘যে খো, আৱুসো, ৰাগপ্পহানায ধম্মং দেসেন্তি, দোসপ্পহানায ধম্মং দেসেন্তি, মোহপ্পহানায ধম্মং দেসেন্তি, তে লোকে ধম্মৱাদিনো. যে খো, আৱুসো, ৰাগস্স পহানায পটিপন্না, দোসস্স পহানায পটিপন্না, মোহস্স পহানায পটিপন্না, তে লোকে সুপ্পটিপন্না. যেসং খো, আৱুসো, ৰাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, দোসো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, মোহো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, তে লোকে সুগতা’’তি.
‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো, পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতস্স ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. ততিযং.
৪. কিমত্থিযসুত্তং
৩১৭. ‘‘কিমত্থিযং, আৱুসো সাৰিপুত্ত, সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’’তি? ‘‘দুক্খস্স খো, আৱুসো, পৰিঞ্ঞত্থং ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি?
‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতস্স দুক্খস্স পৰিঞ্ঞায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. চতুত্থং.
৫. অস্সাসপ্পত্তসুত্তং
৩১৮. ‘‘‘অস্সাসপ্পত্তো, অস্সাসপ্পত্তো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, অস্সাসপ্পত্তো হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, অস্সাসপ্পত্তো হোতী’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতস্স অস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. পঞ্চমং.
৬. পৰমস্সাসপ্পত্তসুত্তং
৩১৯. ‘‘‘পৰমস্সাসপ্পত্তো, পৰমস্সাসপ্পত্তো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, পৰমস্সাসপ্পত্তো হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, পৰমস্সাসপ্পত্তো হোতী’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘কতমো পন, আৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতস্স পৰমস্সাসস্স সচ্ছিকিৰিযায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. ছট্ঠং.
৭. ৱেদনাপঞ্হাসুত্তং
৩২০. ‘‘‘ৱেদনা, ৱেদনা’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমা নু খো, আৱুসো, ৱেদনা’’তি? ‘‘তিস্সো ইমাৱুসো, ৱেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, আৱুসো, তিস্সো ৱেদনা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতাসং তিস্সন্নং ৱেদনানং পৰিঞ্ঞায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. সত্তমং.
৮. আসৱপঞ্হাসুত্তং
৩২১. ‘‘‘আসৱো, আসৱো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, আৱুসো, আসৱো’’তি? ‘‘তযো মে, আৱুসো, আসৱা. কামাসৱো, ভৱাসৱো, অৱিজ্জাসৱো – ইমে খো, আৱুসো, তযো আসৱা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতেসং আসৱানং পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতেসং আসৱানং পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা এতেসং আসৱানং পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো এতেসং আসৱানং পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতেসং আসৱানং পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতেসং আসৱানং পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. অট্ঠমং.
৯. অৱিজ্জাপঞ্হাসুত্তং
৩২২. ‘‘‘অৱিজ্জা, অৱিজ্জা’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমা নু খো, আৱুসো, অৱিজ্জা’’তি? ‘‘যং খো, আৱুসো, দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং – অযং ৱুচ্চতাৱুসো, অৱিজ্জা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতিস্সা অৱিজ্জায পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. নৱমং.
১০. তণ্হাপঞ্হাসুত্তং
৩২৩. ‘‘‘তণ্হা, তণ্হা’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমা নু খো, আৱুসো, তণ্হা’’তি? ‘‘তিস্সো ইমা, আৱুসো, তণ্হা. কামতণ্হা, ভৱতণ্হা, ৱিভৱতণ্হা – ইমা খো, আৱুসো, তিস্সো তণ্হা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং তণ্হানং পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং তণ্হানং পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতাসং তণ্হানং পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতাসং তণ্হানং পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতাসং তণ্হানং পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতাসং তণ্হানং পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. দসমং.
১১. ওঘপঞ্হাসুত্তং
৩২৪. ‘‘‘ওঘো, ওঘো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, আৱুসো, ওঘো’’তি? ‘‘চত্তাৰোমে, আৱুসো, ওঘা. কামোঘো, ভৱোঘো, দিট্ঠোঘো, অৱিজ্জোঘো – ইমে খো, আৱুসো, চত্তাৰো ওঘা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং ওঘানং পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং ওঘানং পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতেসং ওঘানং পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতেসং ওঘানং পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতেসং ওঘানং পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতেসং ওঘানং পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. একাদসমং.
১২. উপাদানপঞ্হাসুত্তং
৩২৫. ‘‘‘উপাদানং, উপাদান’ন্তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, উপাদান’’ন্তি? ‘‘চত্তাৰিমানি, আৱুসো, উপাদানানি. কামুপাদানং, দিট্ঠুপাদানং সীলব্বতুপাদানং, অত্তৱাদুপাদানং – ইমানি খো, আৱুসো, চত্তাৰি উপাদানানী’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং উপাদানানং পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং উপাদানানং পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতেসং উপাদানানং পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতেসং উপাদানানং পহানায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতেসং উপাদানানং পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতেসং উপাদানানং পহানায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. দ্ৱাদসমং.
১৩. ভৱপঞ্হাসুত্তং
৩২৬. ‘‘‘ভৱো, ভৱো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, আৱুসো, ভৱো’’তি? ‘‘তযো মে, আৱুসো, ভৱা. কামভৱো, ৰূপভৱো, অৰূপভৱো – ইমে খো, আৱুসো, তযো ভৱা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘কতমো, পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতেসং ভৱানং পৰিঞ্ঞায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. তেৰসমং.
১৪. দুক্খপঞ্হাসুত্তং
৩২৭. ‘‘‘দুক্খং, দুক্খ’ন্তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমং নু খো, আৱুসো, দুক্খ’’ন্তি? ‘‘তিস্সো ইমা, আৱুসো, দুক্খতা. দুক্খদুক্খতা, সঙ্খাৰদুক্খতা, ৱিপৰিণামদুক্খতা – ইমা খো, আৱুসো, তিস্সো দুক্খতা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতাসং দুক্খতানং পৰিঞ্ঞায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. চুদ্দসমং.
১৫. সক্কাযপঞ্হাসুত্তং
৩২৮. ‘‘‘সক্কাযো, সক্কাযো’তি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱুচ্চতি. কতমো নু খো, আৱুসো, সক্কাযো’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, আৱুসো, উপাদানক্খন্ধা সক্কাযো ৱুত্তো ভগৱতা, সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে খো, আৱুসো, পঞ্চুপাদানক্খন্ধা সক্কাযো ৱুত্তো ভগৱতা’’তি. ‘‘অত্থি পনাৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অত্থি খো, আৱুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৱুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি? ‘‘অযমেৱ খো, আৱুসো, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞায, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো, আৱুসো, মগ্গো অযং পটিপদা, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো, আৱুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা, এতস্স সক্কাযস্স পৰিঞ্ঞায. অলঞ্চ পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অপ্পমাদাযা’’তি. পন্নৰসমং.
১৬. দুক্কৰপঞ্হাসুত্তং
৩২৯. ‘‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে দুক্কৰ’’ন্তি? ‘‘পব্বজ্জা খো, আৱুসো, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে দুক্কৰা’’তি. ‘‘পব্বজিতেন পনাৱুসো, কিং দুক্কৰ’’ন্তি? ‘‘পব্বজিতেন খো, আৱুসো, অভিৰতি দুক্কৰা’’তি. ‘‘অভিৰতেন পনাৱুসো, কিং দুক্কৰ’’ন্তি? ‘‘অভিৰতেন খো, আৱুসো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি দুক্কৰা’’তি. ‘‘কীৱচিৰং পনাৱুসো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খু অৰহং অস্সা’’তি? ‘‘নচিৰং, আৱুসো’’তি. সোড়সমং.
জম্বুখাদকসংযুত্তং সমত্তং.