৭. পঠমগেলঞ্ঞসুত্তং

২৫৫. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন গিলানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘সতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্পজানো কালং আগমেয্য. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্পজানো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকাৰী হোতি, আলোকিতে ৱিলোকিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সমিঞ্জিতে পসাৰিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণে সম্পজানকাৰী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকাৰী হোতি, উচ্চাৰপস্সাৱকম্মে সম্পজানকাৰী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগৰিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৱে সম্পজানকাৰী হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্পজানকাৰী হোতি. সতো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্পজানো কালং আগমেয্য. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী.

‘‘তস্স চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো এৱং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা, সো এৱং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং সুখা ৱেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৱ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না সুখা ৱেদনা কুতো নিচ্চা ভৱিস্সতী’তি! সো কাযে চ সুখায চ ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱযানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱিৰাগানুপস্সী ৱিহৰতি, নিৰোধানুপস্সী ৱিহৰতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৱিহৰতি. তস্স কাযে চ সুখায চ ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৱিহৰতো, ৱযানুপস্সিনো ৱিহৰতো, ৱিৰাগানুপস্সিনো ৱিহৰতো, নিৰোধানুপস্সিনো ৱিহৰতো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৱিহৰতো, যো কাযে চ সুখায চ ৱেদনায ৰাগানুসযো, সো পহীযতি.

‘‘তস্স চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো এৱং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সো এৱং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং দুক্খা ৱেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৱ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা কুতো নিচ্চা ভৱিস্সতী’তি! সো কাযে চ দুক্খায ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱযানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱিৰাগানুপস্সী ৱিহৰতি, নিৰোধানুপস্সী ৱিহৰতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৱিহৰতি. তস্স কাযে চ দুক্খায চ ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৱিহৰতো…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৱিহৰতো, যো কাযে চ দুক্খায চ ৱেদনায পটিঘানুসযো, সো পহীযতি.

‘‘তস্স চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো এৱং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা, সো এৱং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং অদুক্খমসুখা ৱেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৱ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না অদুক্খমসুখা ৱেদনা কুতো নিচ্চা ভৱিস্সতী’তি! সো কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱযানুপস্সী ৱিহৰতি, ৱিৰাগানুপস্সী ৱিহৰতি, নিৰোধানুপস্সী ৱিহৰতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৱিহৰতি. তস্স কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৱিহৰতো…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৱিহৰতো, যো কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৱেদনায অৱিজ্জানুসযো, সো পহীযতি.

‘‘সো সুখঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি; দুক্খঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি; অদুক্খমসুখঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি. সো সুখঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, ৱিসঞ্ঞুত্তো নং ৱেদযতি; দুক্খঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, ৱিসঞ্ঞুত্তো নং ৱেদযতি; অদুক্খমসুখঞ্চে ৱেদনং ৱেদযতি, ৱিসঞ্ঞুত্তো নং ৱেদযতি. সো কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি, জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা ইধেৱ সব্বৱেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৱিস্সন্তী’তি [সীতিভৱিস্সন্তীতি (সী. পী. ক.)] পজানাতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, তেলঞ্চ পটিচ্চ ৱট্টিঞ্চ পটিচ্চ তেলপ্পদীপো ঝাযেয্য, তস্সেৱ তেলস্স চ ৱট্টিযা চ পৰিযাদানা অনাহাৰো নিব্বাযেয্য; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা ইধেৱ সব্বৱেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৱিস্সন্তী’তি পজানাতী’’তি. সত্তমং.