৬. চতুত্থসাৰিপুত্তকোট্ঠিকসুত্তং

৪১৫. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো, আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকোট্ঠিকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকোট্ঠিকেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকোট্ঠিকং এতদৱোচ – ‘‘‘কিং নু খো, আৱুসো কোট্ঠিক, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি…পে… ‘কিং পনাৱুসো, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘এতম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱদেসি’’. ‘‘কো নু খো, আৱুসো, হেতু, কো পচ্চযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি?

‘‘ৰূপাৰামস্স খো, আৱুসো, ৰূপৰতস্স ৰূপসম্মুদিতস্স ৰূপনিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি; ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি; ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি; ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি. ৱেদনাৰামস্স খো, আৱুসো, ৱেদনাৰতস্স ৱেদনাসম্মুদিতস্স, ৱেদনানিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি…পে… সঞ্ঞাৰামস্স খো, আৱুসো…পে… সঙ্খাৰাৰামস্স খো আৱুসো…পে… ৱিঞ্ঞাণাৰামস্স খো, আৱুসো, ৱিঞ্ঞাণৰতস্স ৱিঞ্ঞাণসম্মুদিতস্স ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি’’.

‘‘ন ৰূপাৰামস্স খো, আৱুসো, ন ৰূপৰতস্স ন ৰূপসম্মুদিতস্স, ৰূপনিৰোধং জানতো পস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি. ন ৱেদনাৰামস্স খো, আৱুসো…পে… ন সঞ্ঞাৰামস্স খো, আৱুসো…পে… ন সঙ্খাৰাৰামস্স খো, আৱুসো…পে… ন ৱিঞ্ঞাণাৰামস্স খো, আৱুসো, ন ৱিঞ্ঞাণৰতস্স ন ৱিঞ্ঞাণসম্মুদিতস্স, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং জানতো পস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি. অযং খো, আৱুসো, হেতু, অযং পচ্চযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি.

‘‘সিযা পনাৱুসো, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘সিযা, আৱুসো. ভৱাৰামস্স খো, আৱুসো, ভৱৰতস্স ভৱসম্মুদিতস্স, ভৱনিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি. ন ভৱাৰামস্স খো, আৱুসো, ন ভৱৰতস্স ন ভৱসম্মুদিতস্স, ভৱনিৰোধং জানতো পস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি. অযম্পি খো, আৱুসো, পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি.

‘‘সিযা পনাৱুসো, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘সিযা, আৱুসো. উপাদানাৰামস্স খো, আৱুসো, উপাদানৰতস্স উপাদানসম্মুদিতস্স, উপাদাননিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি. ন উপাদানাৰামস্স খো, আৱুসো, ন উপাদানৰতস্স ন উপাদানসম্মুদিতস্স, উপাদাননিৰোধং জানতো পস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি…পে… ‘নেৱ, হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি. অযম্পি খো আৱুসো, পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি.

‘‘সিযা পনাৱুসো, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘সিযা, আৱুসো. তণ্হাৰামস্স খো, আৱুসো, তণ্হাৰতস্স তণ্হাসম্মুদিতস্স, তণ্হানিৰোধং অজানতো অপস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স হোতি. ন তণ্হাৰামস্স খো, আৱুসো, ন তণ্হাৰতস্স ন তণ্হাসম্মুদিতস্স, তণ্হানিৰোধং জানতো পস্সতো যথাভূতং, ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি…পে. … ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তিপিস্স ন হোতি. অযম্পি খো, আৱুসো, পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি.

‘‘সিযা পনাৱুসো, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি? ‘‘এত্থ দানি, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ইতো উত্তৰি কিং ইচ্ছসি? তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তস্স, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনো ৱট্টং [ৱত্তং (স্যা. কং. ক.) ৱদ্ধং (পী.)] নত্থি পঞ্ঞাপনাযা’’তি. ছট্ঠং.