১. পঠমপুব্বেসম্বোধসুত্তং
১৩. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘পুব্বেৱ মে, ভিক্খৱে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো চক্খুস্স অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণং? কো সোতস্স…পে… কো ঘানস্স… কো জিৱ্হায… কো কাযস্স… কো মনস্স অস্সাদো, কো আদীনৱো, কিং নিস্সৰণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘যং খো চক্খুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং চক্খুস্স অস্সাদো. যং চক্খুং অনিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অযং চক্খুস্স আদীনৱো. যো চক্খুস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং, ইদং চক্খুস্স নিস্সৰণং. যং সোতং…পে… যং ঘানং…পে… যং জিৱ্হং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং জিৱ্হায অস্সাদো. যং [যা (সী. স্যা. কং. পী.)] জিৱ্হা অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা, অযং জিৱ্হায আদীনৱো. যো জিৱ্হায ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং, ইদং জিৱ্হায নিস্সৰণং. যং কাযং…পে… যং মনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং মনস্স অস্সাদো. যং [যো (সী. স্যা. কং. ক.)] মনো অনিচ্চো দুক্খো ৱিপৰিণামধম্মো, অযং মনস্স আদীনৱো. যো মনস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং, ইদং মনস্স নিস্সৰণ’’’ন্তি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চাহং, ভিক্খৱে, ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো, নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৱ তাৱাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ‘অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি [সব্বত্থাপি এৱমেৱ ইতিসদ্দেন সহ দিস্সতি] পচ্চঞ্ঞাসিং. যতো চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং এৱং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৱঞ্চ আদীনৱতো, নিস্সৰণঞ্চ নিস্সৰণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ‘অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৱিমুত্তি [চেতোৱিমুত্তি (সী. পী. ক.) এৱমুপৰিপি], অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’’তি. পঠমং.