৯. লোহিচ্চসুত্তং
১৩২. একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো অৱন্তীসু ৱিহৰতি মক্কৰকতে [মক্কৰকটে (সী. স্যা. কং. পী.)] অৰঞ্ঞকুটিকাযং. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্ৰাহ্মণস্স সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা যেনাযস্মতো মহাকচ্চানস্স অৰঞ্ঞকুটিকা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা পৰিতো পৰিতো কুটিকায অনুচঙ্কমন্তি অনুৱিচৰন্তি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা কানিচি কানিচি সেলেয্যকানি কৰোন্তি [সেলিস্সকানি কৰোন্তা (সী.)] – ‘‘ইমে পন মুণ্ডকা সমণকা ইব্ভা কণ্হা [কিণ্হা (সী. পী.)] বন্ধুপাদাপচ্চা, ইমেসং ভৰতকানং সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা অপচিতা’’তি. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো ৱিহাৰা নিক্খমিত্ৱা তে মাণৱকে এতদৱোচ – ‘‘মা মাণৱকা সদ্দমকত্থ; ধম্মং ৱো ভাসিস্সামী’’তি. এৱং ৱুত্তে, তে মাণৱকা তুণ্হী অহেসুং. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো তে মাণৱকে গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘সীলুত্তমা পুব্বতৰা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;
গুত্তানি দ্ৱাৰানি সুৰক্খিতানি,
অহেসুং তেসং অভিভুয্য কোধং.
‘‘ধম্মে চ ঝানে চ ৰতা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;
ইমে চ ৱোক্কম্ম জপামসেতি,
গোত্তেন মত্তা ৱিসমং চৰন্তি.
‘‘কোধাভিভূতা পুথুঅত্তদণ্ডা [কোধাভিভূতাসুপুথুত্তদণ্ডা (স্যা. কং. ক.)],
ৱিৰজ্জমানা সতণ্হাতণ্হেসু;
অগুত্তদ্ৱাৰস্স ভৱন্তি মোঘা,
সুপিনেৱ লদ্ধং পুৰিসস্স ৱিত্তং.
‘‘অনাসকা থণ্ডিলসাযিকা চ;
পাতো সিনানঞ্চ তযো চ ৱেদা.
‘‘খৰাজিনং জটাপঙ্কো, মন্তা সীলব্বতং তপো;
কুহনা ৱঙ্কদণ্ডা চ, উদকাচমনানি চ.
‘‘ৱণ্ণা এতে ব্ৰাহ্মণানং, কতা কিঞ্চিক্খভাৱনা;
চিত্তঞ্চ সুসমাহিতং, ৱিপ্পসন্নমনাৱিলং;
অখিলং সব্বভূতেসু, সো মগ্গো ব্ৰহ্মপত্তিযা’’তি.
অথ খো তে মাণৱকা কুপিতা অনত্তমনা যেন লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা লোহিচ্চং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘যগ্ঘে! ভৱং জানেয্য, সমণো মহাকচ্চানো ব্ৰাহ্মণানং মন্তে [মন্তং (ক.)] একংসেন অপৱদতি, পটিক্কোসতী’’তি? এৱং ৱুত্তে, লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো কুপিতো অহোসি অনত্তমনো. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ন খো পন মেতং পতিৰূপং যোহং অঞ্ঞদত্থু মাণৱকানংযেৱ সুত্ৱা সমণং মহাকচ্চানং অক্কোসেয্যং [অক্কোসেয্যং ৱিৰুজ্ঝেয্যং (স্যা. কং. ক.)] পৰিভাসেয্যং. যংনূনাহং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছেয্য’’ন্তি.
অথ খো লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ – ‘‘আগমংসু নু খ্ৱিধ, ভো কচ্চান, অম্হাকং সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা’’তি? ‘‘আগমংসু খ্ৱিধ তে, ব্ৰাহ্মণ, সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা’’তি. ‘‘অহু পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘অহু খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘যথা কথং পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘এৱং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো –
‘‘সীলুত্তমা পুব্বতৰা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;…পে…;
অখিলং সব্বভূতেসু,
সো মগ্গো ব্ৰহ্মপত্তিযা’’তি.
‘‘এৱং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি.
‘‘‘অগুত্তদ্ৱাৰো’তি [অগুত্তদ্ৱাৰো অগুত্তদ্ৱাৰোতি (ক.)] ভৱং কচ্চানো আহ. কিত্তাৱতা নু খো, ভো কচ্চান, অগুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা পিযৰূপে ৰূপে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ৰূপে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি [অনুপট্ঠিতায সতিযা (স্যা. কং. পী. ক.) উপৰি আসীৱিসৱগ্গে অৱস্সুতসুত্তে পন ‘‘অনুপট্ঠিতকাযস্সতী’’ত্ৱেৱ সব্বত্থ দিস্সতি] চ ৱিহৰতি, পৰিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায পিযৰূপে ধম্মে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে চ ধম্মে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, পৰিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, অগুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি. ‘‘অচ্ছৰিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৱঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন অগুত্তদ্ৱাৰোৱ সমানো অগুত্তদ্ৱাৰোতি অক্খাতো.
‘‘‘গুত্তদ্ৱাৰো’তি ভৱং কচ্চানো আহ. কিত্তাৱতা নু খো, ভো কচ্চান, গুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা পিযৰূপে ৰূপে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ৰূপে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায পিযৰূপে ধম্মে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ধম্মে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি, যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, গুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি.
‘‘অচ্ছৰিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৱঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন গুত্তদ্ৱাৰোৱ সমানো গুত্তদ্ৱাৰোতি অক্খাতো. অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান; অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান! সেয্যথাপি, ভো কচ্চান, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভোতা কচ্চানেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভো কচ্চান, তং ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি, ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং কচ্চানো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গতং. যথা চ ভৱং কচ্চানো মক্কৰকতে উপাসককুলানি উপসঙ্কমতি; এৱমেৱ লোহিচ্চকুলং উপসঙ্কমতু. তত্থ যে মাণৱকা ৱা মাণৱিকা ৱা ভৱন্তং কচ্চানং অভিৱাদেস্সন্তি পচ্চুট্ঠিস্সন্তি আসনং ৱা উদকং ৱা দস্সন্তি, তেসং তং ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. নৱমং.