১৩. গহপতিৱগ্গো
১. ৱেসালীসুত্তং
১২৪. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো উগ্গো গহপতি ৱেসালিকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উগ্গো গহপতি ৱেসালিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি?
‘‘সন্তি খো, গহপতি, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অভিনন্দতো অভিৱদতো অজ্ঝোসায তিট্ঠতো তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি তদুপাদানং. সউপাদানো, গহপতি, ভিক্খু নো পৰিনিব্বাযতি…পে… সন্তি খো, গহপতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… সন্তি খো, গহপতি, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অভিনন্দতো অভিৱদতো অজ্ঝোসায তিট্ঠতো তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি তদুপাদানং. সউপাদানো, গহপতি, ভিক্খু নো পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, গহপতি, হেতু, অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি.
‘‘সন্তি চ খো, গহপতি, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা, ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অনভিনন্দতো অনভিৱদতো অনজ্ঝোসায তিট্ঠতো ন তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি, ন তদুপাদানং. অনুপাদানো, গহপতি, ভিক্খু পৰিনিব্বাযতি…পে… সন্তি খো, গহপতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… সন্তি খো, গহপতি, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি, তস্স তং অনভিনন্দতো অনভিৱদতো অনজ্ঝোসায তিট্ঠতো. ন তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি, ন তদুপাদানং. অনুপাদানো, গহপতি, ভিক্খু পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, গহপতি, হেতু অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি. পঠমং.
২. ৱজ্জীসুত্তং
১২৫. একং সমযং ভগৱা ৱজ্জীসু ৱিহৰতি হত্থিগামে. অথ খো উগ্গো গহপতি হত্থিগামকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উগ্গো গহপতি হত্থিগামকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি? কো পন, ভন্তে হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি? (যথা পুৰিমসুত্তন্তং, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং). অযং খো, গহপতি, হেতু অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তীতি. দুতিযং.
৩. নাড়ন্দসুত্তং
১২৬. একং সমযং ভগৱা নাড়ন্দাযং ৱিহৰতি পাৱাৰিকম্বৱনে. অথ খো, উপালি গহপতি, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো, উপালি গহপতি, ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি? (যথা পুৰিমসুত্তন্তং, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং). অযং খো, গহপতি, হেতু অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তীতি. ততিযং.
৪. ভাৰদ্ৱাজসুত্তং
১২৭. একং সমযং আযস্মা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজো কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো ৰাজা উদেনো যেনাযস্মা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা উদেনো আযস্মন্তং পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভো ভাৰদ্ৱাজ, হেতু কো পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ [সুসু (সী. ক.)] কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিকীড়িতাৱিনো কামেসু যাৱজীৱং পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তি, অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি? ‘‘ৱুত্তং খো এতং, মহাৰাজ, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন – ‘এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, মাতুমত্তীসু মাতুচিত্তং উপট্ঠপেথ, ভগিনিমত্তীসু ভগিনিচিত্তং উপট্ঠপেথ, ধীতুমত্তীসু ধীতুচিত্তং উপট্ঠপেথা’তি. অযং খো, মহাৰাজ, হেতু, অযং পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিকীড়িতাৱিনো কামেসু যাৱজীৱং পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তি, অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি.
‘‘লোলং [লোড়ং (স্যা. কং.)] খো, ভো ভাৰদ্ৱাজ, চিত্তং. অপ্পেকদা মাতুমত্তীসুপি লোভধম্মা উপ্পজ্জন্তি, ভগিনিমত্তীসুপি লোভধম্মা উপ্পজ্জন্তি, ধীতুমত্তীসুপি লোভধম্মা উপ্পজ্জন্তি. অত্থি নু খো, ভো ভাৰদ্ৱাজ, অঞ্ঞো চ হেতু, অঞ্ঞো চ পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা…পে… অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি?
‘‘ৱুত্তং খো এতং, মহাৰাজ, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন – ‘এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খথ – অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হাৰু [নহাৰু (সী. স্যা. কং. পী.)] অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং [অট্ঠিমিঞ্জা (সী.)] ৱক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি. অযম্পি খো, মহাৰাজ, হেতু, অযং পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা…পে… অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি. ‘‘যে তে, ভো ভাৰদ্ৱাজ, ভিক্খূ ভাৱিতকাযা ভাৱিতসীলা ভাৱিতচিত্তা ভাৱিতপঞ্ঞা, তেসং তং সুকৰং হোতি. যে চ খো তে, ভো ভাৰদ্ৱাজ, ভিক্খূ অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা, তেসং তং দুক্কৰং হোতি. অপ্পেকদা, ভো ভাৰদ্ৱাজ, অসুভতো মনসি কৰিস্সামীতি [মনসি কৰিস্সামাতি (সী. স্যা. কং. পী.)] সুভতোৱ [সুভতো ৱা (সী.), সুভতো চ (স্যা. কং.)] আগচ্ছতি. অত্থি নু খো, ভো ভাৰদ্ৱাজ, অঞ্ঞো চ খো হেতু অঞ্ঞো চ পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা…পে… অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি?
‘‘ৱুত্তং খো এতং, মহাৰাজ, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন – ‘এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰা ৱিহৰথ. চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা মা নিমিত্তগ্গাহিনো অহুৱত্থ, মানুব্যঞ্জনগ্গাহিনো. যত্ৱাধিকৰণমেনং চক্খুন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জথ. ৰক্খথ চক্খুন্দ্ৰিযং; চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জথ. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায মা নিমিত্তগ্গাহিনো অহুৱত্থ, মানুব্যঞ্জনগ্গাহিনো. যত্ৱাধিকৰণমেনং মনিন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জথ. ৰক্খথ মনিন্দ্ৰিযং; মনিন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জথা’তি. অযম্পি খো, মহাৰাজ, হেতু অযং পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিকীড়িতাৱিনো কামেসু যাৱজীৱং পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তি, অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তী’’তি.
‘‘অচ্ছৰিযং, ভো ভাৰদ্ৱাজ; অব্ভুতং, ভো ভাৰদ্ৱাজ! যাৱ সুভাসিতং চিদং [যাৱ সুভাসিতমিদং (সী.)], ভো ভাৰদ্ৱাজ, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন. এসোৱ খো, ভো ভাৰদ্ৱাজ, হেতু, এস পচ্চযো যেনিমে দহৰা ভিক্খূ সুসূ কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিকীড়িতাৱিনো কামেসু যাৱজীৱং পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তি, অদ্ধানঞ্চ আপাদেন্তীতি. অহম্পি খো, ভো [অহম্পি ভো (সী. পী.)] ভাৰদ্ৱাজ, যস্মিং সমযে অৰক্খিতেনেৱ কাযেন, অৰক্খিতায ৱাচায, অৰক্খিতেন চিত্তেন, অনুপট্ঠিতায সতিযা, অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি অন্তেপুৰং পৱিসামি, অতিৱিয মং তস্মিং সমযে লোভধম্মা পৰিসহন্তি. যস্মিঞ্চ খ্ৱাহং, ভো ভাৰদ্ৱাজ, সমযে ৰক্খিতেনেৱ কাযেন, ৰক্খিতায ৱাচায, ৰক্খিতেন চিত্তেন, উপট্ঠিতায সতিযা, সংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি অন্তেপুৰং পৱিসামি, ন মং তথা তস্মিং সমযে লোভধম্মা পৰিসহন্তি. অভিক্কন্তং, ভো ভাৰদ্ৱাজ; অভিক্কন্তং, ভো ভাৰদ্ৱাজ! সেয্যথাপি, ভো ভাৰদ্ৱাজ, নিক্কুজ্জিতং [নিকুজ্জিতং (পী.)] ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভোতা ভাৰদ্ৱাজেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভো ভাৰদ্ৱাজ, তং ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি, ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং ভাৰদ্ৱাজো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. সোণসুত্তং
১২৮. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো সোণো গহপতিপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সোণো গহপতিপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি? (যথা পুৰিমসুত্তন্তং, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং). অযং খো, সোণ, হেতু, অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তীতি. পঞ্চমং.
৬. ঘোসিতসুত্তং
১২৯. একং সমযং আযস্মা আনন্দো কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো ঘোসিতো গহপতি যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো ঘোসিতো গহপতি আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘‘ধাতুনানত্তং, ধাতুনানত্ত’ন্তি, ভন্তে আনন্দ, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ধাতুনানত্তং ৱুত্তং ভগৱতা’’তি? ‘‘সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, চক্খুধাতু, ৰূপা চ মনাপা, চক্খুৱিঞ্ঞাণঞ্চ সুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, চক্খুধাতু, ৰূপা চ অমনাপা, চক্খুৱিঞ্ঞাণঞ্চ দুক্খৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, চক্খুধাতু, ৰূপা চ মনাপা উপেক্খাৱেদনিযা, চক্খুৱিঞ্ঞাণঞ্চ অদুক্খমসুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা…পে… সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, জিৱ্হাধাতু, ৰসা চ মনাপা, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণঞ্চ সুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, জিৱ্হাধাতু, ৰসা চ অমনাপা, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণঞ্চ দুক্খৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, জিৱ্হাধাতু, ৰসা চ উপেক্খাৱেদনিযা, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণঞ্চ অদুক্খমসুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা…পে… সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, মনোধাতু, ধম্মা চ মনাপা, মনোৱিঞ্ঞাণঞ্চ সুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, মনোধাতু, ধম্মা চ অমনাপা, মনোৱিঞ্ঞাণঞ্চ দুক্খৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সংৱিজ্জতি খো, গহপতি, মনোধাতু, ধম্মা চ উপেক্খাৱেদনিযা, মনোৱিঞ্ঞাণঞ্চ অদুক্খমসুখৱেদনিযং. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা. এত্তাৱতা খো, গহপতি, ধাতুনানত্তং ৱুত্তং ভগৱতা’’তি. ছট্ঠং.
৭. হালিদ্দিকানিসুত্তং
১৩০. একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো অৱন্তীসু ৱিহৰতি কুৰৰঘৰে [কুলঘৰে (স্যা. ক.)] পপাতে [পৱত্তে (সী. পী.), সম্পৱত্তে (স্যা. কং. ক.) এত্থেৱ অট্ঠমপিট্ঠেপি] পব্বতে. অথ খো হালিদ্দিকানি [হালিদ্দকানি (সী. স্যা. কং.)] গহপতি যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো হালিদ্দিকানি গহপতি আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ – ‘‘ৱুত্তমিদং, ভন্তে, ভগৱতা – ‘ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং; ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্ত’ন্তি. কথং নু খো, ভন্তে, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং; ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্ত’’ন্তি? ‘‘ইধ, গহপতি, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ‘মনাপং ইত্থেত’ন্তি পজানাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুখৱেদনিযঞ্চ [সুখৱেদনিযং, সুখৱেদনিযং (সী. পী.), সুখৱেদনিযঞ্চ, সুখৱেদনিযং (স্যা. কং. ক.) এৱং ‘‘দুক্খৱেদনিযঞ্চ অদুক্খমসুখৱেদনিযঞ্চা’’তি পদেসুপি. অট্ঠকথাটীকা ওলোকেতব্বা]. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. চক্খুনা খো পনেৱ [পনেৱং (স্যা. কং. ক.)] ৰূপং দিস্ৱা ‘অমনাপং ইত্থেত’ন্তি পজানাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং দুক্খৱেদনিযঞ্চ. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. চক্খুনা খো পনেৱ ৰূপং দিস্ৱা ‘উপেক্খাট্ঠানিযং [উপেক্খাৱেদনিযং (ক.)] ইত্থেত’ন্তি পজানাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অদুক্খমসুখৱেদনিযঞ্চ. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা.
‘‘পুন চপৰং, গহপতি, ভিক্খু সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায ‘মনাপং ইত্থেত’ন্তি পজানাতি মনোৱিঞ্ঞাণং সুখৱেদনিযঞ্চ. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. মনসা খো পনেৱ ধম্মং ৱিঞ্ঞায ‘অমনাপং ইত্থেত’ন্তি পজানাতি মনোৱিঞ্ঞাণং দুক্খৱেদনিযঞ্চ. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. মনসা খো পনেৱ ধম্মং ৱিঞ্ঞায ‘উপেক্খাট্ঠানিযং ইত্থেত’ন্তি পজানাতি মনোৱিঞ্ঞাণং অদুক্খমসুখৱেদনিযঞ্চ. ফস্সং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা. এৱং খো, গহপতি, ধাতুনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ফস্সনানত্তং; ফস্সনানত্তং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ৱেদনানানত্ত’’ন্তি. সত্তমং.
৮. নকুলপিতুসুত্তং
১৩১. একং সমযং ভগৱা ভগ্গেসু ৱিহৰতি সুসুমাৰগিৰে ভেসকড়াৱনে মিগদাযে. অথ খো নকুলপিতা গহপতি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো নকুলপিতা গহপতি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি? ‘‘সন্তি খো, গহপতি, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অভিনন্দতো অভিৱদতো অজ্ঝোসায তিট্ঠতো তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি তদুপাদানং. সউপাদানো, গহপতি, ভিক্খু নো পৰিনিব্বাযতি…পে… সন্তি খো, গহপতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… সন্তি খো, গহপতি, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অভিনন্দতো অভিৱদতো অজ্ঝোসায তিট্ঠতো তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি তদুপাদানং. সউপাদানো, গহপতি, ভিক্খু নো পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, গহপতি, হেতু অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে নো পৰিনিব্বাযন্তি’’.
‘‘সন্তি চ খো, গহপতি, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খুনাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং অনভিনন্দতো অনভিৱদতো অনজ্ঝোসায তিট্ঠতো ন তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি, ন তদুপাদানং. অনুপাদানো, গহপতি, ভিক্খু পৰিনিব্বাযতি…পে… সন্তি খো, গহপতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… সন্তি খো, গহপতি, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং নাভিনন্দতো নাভিৱদতো অনজ্ঝোসায তিট্ঠতো ন তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতি ন তদুপাদানং. অনুপাদানো, গহপতি, ভিক্খু পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, গহপতি, হেতু, অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৯. লোহিচ্চসুত্তং
১৩২. একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো অৱন্তীসু ৱিহৰতি মক্কৰকতে [মক্কৰকটে (সী. স্যা. কং. পী.)] অৰঞ্ঞকুটিকাযং. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্ৰাহ্মণস্স সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা যেনাযস্মতো মহাকচ্চানস্স অৰঞ্ঞকুটিকা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা পৰিতো পৰিতো কুটিকায অনুচঙ্কমন্তি অনুৱিচৰন্তি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা কানিচি কানিচি সেলেয্যকানি কৰোন্তি [সেলিস্সকানি কৰোন্তা (সী.)] – ‘‘ইমে পন মুণ্ডকা সমণকা ইব্ভা কণ্হা [কিণ্হা (সী. পী.)] বন্ধুপাদাপচ্চা, ইমেসং ভৰতকানং সক্কতা গৰুকতা মানিতা পূজিতা অপচিতা’’তি. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো ৱিহাৰা নিক্খমিত্ৱা তে মাণৱকে এতদৱোচ – ‘‘মা মাণৱকা সদ্দমকত্থ; ধম্মং ৱো ভাসিস্সামী’’তি. এৱং ৱুত্তে, তে মাণৱকা তুণ্হী অহেসুং. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো তে মাণৱকে গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘সীলুত্তমা পুব্বতৰা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;
গুত্তানি দ্ৱাৰানি সুৰক্খিতানি,
অহেসুং তেসং অভিভুয্য কোধং.
‘‘ধম্মে চ ঝানে চ ৰতা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;
ইমে চ ৱোক্কম্ম জপামসেতি,
গোত্তেন মত্তা ৱিসমং চৰন্তি.
‘‘কোধাভিভূতা পুথুঅত্তদণ্ডা [কোধাভিভূতাসুপুথুত্তদণ্ডা (স্যা. কং. ক.)],
ৱিৰজ্জমানা সতণ্হাতণ্হেসু;
অগুত্তদ্ৱাৰস্স ভৱন্তি মোঘা,
সুপিনেৱ লদ্ধং পুৰিসস্স ৱিত্তং.
‘‘অনাসকা থণ্ডিলসাযিকা চ;
পাতো সিনানঞ্চ তযো চ ৱেদা.
‘‘খৰাজিনং জটাপঙ্কো, মন্তা সীলব্বতং তপো;
কুহনা ৱঙ্কদণ্ডা চ, উদকাচমনানি চ.
‘‘ৱণ্ণা এতে ব্ৰাহ্মণানং, কতা কিঞ্চিক্খভাৱনা;
চিত্তঞ্চ সুসমাহিতং, ৱিপ্পসন্নমনাৱিলং;
অখিলং সব্বভূতেসু, সো মগ্গো ব্ৰহ্মপত্তিযা’’তি.
অথ খো তে মাণৱকা কুপিতা অনত্তমনা যেন লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা লোহিচ্চং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘যগ্ঘে! ভৱং জানেয্য, সমণো মহাকচ্চানো ব্ৰাহ্মণানং মন্তে [মন্তং (ক.)] একংসেন অপৱদতি, পটিক্কোসতী’’তি? এৱং ৱুত্তে, লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো কুপিতো অহোসি অনত্তমনো. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ন খো পন মেতং পতিৰূপং যোহং অঞ্ঞদত্থু মাণৱকানংযেৱ সুত্ৱা সমণং মহাকচ্চানং অক্কোসেয্যং [অক্কোসেয্যং ৱিৰুজ্ঝেয্যং (স্যা. কং. ক.)] পৰিভাসেয্যং. যংনূনাহং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছেয্য’’ন্তি.
অথ খো লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো লোহিচ্চো ব্ৰাহ্মণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ – ‘‘আগমংসু নু খ্ৱিধ, ভো কচ্চান, অম্হাকং সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা’’তি? ‘‘আগমংসু খ্ৱিধ তে, ব্ৰাহ্মণ, সম্বহুলা অন্তেৱাসিকা কট্ঠহাৰকা মাণৱকা’’তি. ‘‘অহু পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘অহু খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘যথা কথং পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘এৱং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো –
‘‘সীলুত্তমা পুব্বতৰা অহেসুং,
তে ব্ৰাহ্মণা যে পুৰাণং সৰন্তি;…পে…;
অখিলং সব্বভূতেসু,
সো মগ্গো ব্ৰহ্মপত্তিযা’’তি.
‘‘এৱং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, তেহি মাণৱকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি.
‘‘‘অগুত্তদ্ৱাৰো’তি [অগুত্তদ্ৱাৰো অগুত্তদ্ৱাৰোতি (ক.)] ভৱং কচ্চানো আহ. কিত্তাৱতা নু খো, ভো কচ্চান, অগুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা পিযৰূপে ৰূপে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ৰূপে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি [অনুপট্ঠিতায সতিযা (স্যা. কং. পী. ক.) উপৰি আসীৱিসৱগ্গে অৱস্সুতসুত্তে পন ‘‘অনুপট্ঠিতকাযস্সতী’’ত্ৱেৱ সব্বত্থ দিস্সতি] চ ৱিহৰতি, পৰিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায পিযৰূপে ধম্মে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে চ ধম্মে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, পৰিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, অগুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি. ‘‘অচ্ছৰিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৱঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন অগুত্তদ্ৱাৰোৱ সমানো অগুত্তদ্ৱাৰোতি অক্খাতো.
‘‘‘গুত্তদ্ৱাৰো’তি ভৱং কচ্চানো আহ. কিত্তাৱতা নু খো, ভো কচ্চান, গুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা পিযৰূপে ৰূপে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ৰূপে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায পিযৰূপে ধম্মে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযৰূপে ধম্মে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৱিহৰতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি, যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, গুত্তদ্ৱাৰো হোতী’’তি.
‘‘অচ্ছৰিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৱঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন গুত্তদ্ৱাৰোৱ সমানো গুত্তদ্ৱাৰোতি অক্খাতো. অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান; অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান! সেয্যথাপি, ভো কচ্চান, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভোতা কচ্চানেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভো কচ্চান, তং ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি, ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং কচ্চানো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গতং. যথা চ ভৱং কচ্চানো মক্কৰকতে উপাসককুলানি উপসঙ্কমতি; এৱমেৱ লোহিচ্চকুলং উপসঙ্কমতু. তত্থ যে মাণৱকা ৱা মাণৱিকা ৱা ভৱন্তং কচ্চানং অভিৱাদেস্সন্তি পচ্চুট্ঠিস্সন্তি আসনং ৱা উদকং ৱা দস্সন্তি, তেসং তং ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. নৱমং.
১০. ৱেৰহচ্চানিসুত্তং
১৩৩. একং সমযং আযস্মা উদাযী কামণ্ডাযং ৱিহৰতি তোদেয্যস্স ব্ৰাহ্মণস্স অম্বৱনে. অথ খো ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা অন্তেৱাসী মাণৱকো যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা উদাযিনা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং মাণৱকং আযস্মা উদাযী ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো সো মাণৱকো আযস্মতা উদাযিনা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা যেন ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৱেৰহচ্চানিগোত্তং ব্ৰাহ্মণিং এতদৱোচ – ‘‘যগ্ঘে, ভোতি, জানেয্যাসি [ভোতি জানেয্য (সী. পী. ক.), ভোতী জানেয্য (স্যা. কং.)]! সমণো উদাযী ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং, সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতী’’তি.
‘‘তেন হি ত্ৱং, মাণৱক, মম ৱচনেন সমণং উদাযিং নিমন্তেহি স্ৱাতনায ভত্তেনা’’তি. ‘‘এৱং ভোতী’’তি খো সো মাণৱকো ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা পটিস্সুত্ৱা যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেতু কিৰ, ভৱং, উদাযি, অম্হাকং আচৰিযভৰিযায ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা স্ৱাতনায ভত্ত’’ন্তি. অধিৱাসেসি খো আযস্মা উদাযী তুণ্হীভাৱেন. অথ খো আযস্মা উদাযী তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী আযস্মন্তং উদাযিং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৱাৰেসি. অথ খো ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী আযস্মন্তং উদাযিং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং পাদুকা আৰোহিত্ৱা উচ্চে আসনে নিসীদিত্ৱা সীসং ওগুণ্ঠিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘ভণ, সমণ, ধম্ম’’ন্তি. ‘‘ভৱিস্সতি, ভগিনি, সমযো’’তি ৱত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কমি [পক্কামি (স্যা. কং. পী.)].
দুতিযম্পি খো সো মাণৱকো যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা উদাযিনা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং মাণৱকং আযস্মা উদাযী ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. দুতিযম্পি খো সো মাণৱকো আযস্মতা উদাযিনা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা যেন ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৱেৰহচ্চানিগোত্তং ব্ৰাহ্মণিং এতদৱোচ – ‘‘যগ্ঘে, ভোতি, জানেয্যাসি! সমণো উদাযী ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং, সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতী’’তি.
‘‘এৱমেৱং পন ত্ৱং, মাণৱক, সমণস্স উদাযিস্স ৱণ্ণং ভাসসি. সমণো পনুদাযী ‘ভণ, সমণ, ধম্ম’ন্তি ৱুত্তো সমানো ‘ভৱিস্সতি, ভগিনি, সমযো’তি ৱত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কন্তো’’তি. ‘‘তথা হি পন ত্ৱং, ভোতি, পাদুকা আৰোহিত্ৱা উচ্চে আসনে নিসীদিত্ৱা সীসং ওগুণ্ঠিত্ৱা এতদৱোচ – ‘ভণ, সমণ, ধম্ম’ন্তি. ধম্মগৰুনো হি তে ভৱন্তো ধম্মগাৰৱা’’তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, মাণৱক, মম ৱচনেন সমণং উদাযিং নিমন্তেহি স্ৱাতনায ভত্তেনা’’তি. ‘‘এৱং, ভোতী’’তি খো সো মাণৱকো ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা পটিস্সুত্ৱা যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেতু কিৰ ভৱং উদাযী অম্হাকং আচৰিযভৰিযায ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা স্ৱাতনায ভত্ত’’ন্তি. অধিৱাসেসি খো আযস্মা উদাযী তুণ্হীভাৱেন.
অথ খো আযস্মা উদাযী তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন ৱেৰহচ্চানিগোত্তায ব্ৰাহ্মণিযা নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী আযস্মন্তং উদাযিং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৱাৰেসি. অথ খো ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী আযস্মন্তং উদাযিং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং পাদুকা ওৰোহিত্ৱা নীচে আসনে নিসীদিত্ৱা সীসং ৱিৱৰিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘কিস্মিং নু খো, ভন্তে, সতি অৰহন্তো সুখদুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, কিস্মিং অসতি অৰহন্তো সুখদুক্খং ন পঞ্ঞপেন্তী’’তি?
‘‘চক্খুস্মিং খো, ভগিনি, সতি অৰহন্তো সুখদুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, চক্খুস্মিং অসতি অৰহন্তো সুখদুক্খং ন পঞ্ঞপেন্তি…পে… জিৱ্হায সতি অৰহন্তো সুখদুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, জিৱ্হায অসতি অৰহন্তো সুখদুক্খং ন পঞ্ঞপেন্তি…পে…. মনস্মিং সতি অৰহন্তো সুখদুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, মনস্মিং অসতি অৰহন্তো সুখদুক্খং ন পঞ্ঞপেন্তী’’তি.
এৱং ৱুত্তে, ৱেৰহচ্চানিগোত্তা ব্ৰাহ্মণী আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে; অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং অয্যেন উদাযিনা অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, অয্য উদাযি, তং ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি, ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসিকং মং অয্যো উদাযী ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. দসমং.
গহপতিৱগ্গো তেৰসমো.
তস্সুদ্দানং –
ৱেসালী ৱজ্জি নাড়ন্দা, ভাৰদ্ৱাজ সোণো চ ঘোসিতো;
হালিদ্দিকো নকুলপিতা, লোহিচ্চো ৱেৰহচ্চানীতি.