৪. অত্থিৰাগসুত্তং

৬৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, আহাৰা ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনং ৱা অনুগ্গহায. কতমে চত্তাৰো? কবড়ীকাৰো আহাৰো ওড়াৰিকো ৱা সুখুমো ৱা, ফস্সো দুতিযো, মনোসঞ্চেতনা ততিযা, ৱিঞ্ঞাণং চতুত্থং. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আহাৰা ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনং ৱা অনুগ্গহায’’.

‘‘কবড়ীকাৰে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে অত্থি ৰাগো অত্থি নন্দী অত্থি তণ্হা, পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং. যত্থ পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং, অত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ অত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, অত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ অত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, অত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ অত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, অত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ অত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, সসোকং তং, ভিক্খৱে, সদৰং সউপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘ফস্সে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে…পে… মনোসঞ্চেতনায চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… ৱিঞ্ঞাণে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে অত্থি ৰাগো অত্থি নন্দী অত্থি তণ্হা, পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং. যত্থ পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং, অত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ অত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, অত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ অত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, অত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ অত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, অত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ অত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, সসোকং তং, ভিক্খৱে, সদৰং সউপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰজকো ৱা চিত্তকাৰকো ৱা সতি ৰজনায ৱা লাখায ৱা হলিদ্দিযা ৱা নীলিযা ৱা মঞ্জিট্ঠায ৱা সুপৰিমট্ঠে ৱা ফলকে ভিত্তিযা ৱা দুস্সপট্টে ৱা ইত্থিৰূপং ৱা পুৰিসৰূপং ৱা অভিনিম্মিনেয্য সব্বঙ্গপচ্চঙ্গং; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, কবড়ীকাৰে চে আহাৰে অত্থি ৰাগো অত্থি নন্দী অত্থি তণ্হা, পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং. যত্থ পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং ৱিৰূড়্হং, অত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ অত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, অত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ অত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, অত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ অত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, অত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ অত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, সসোকং তং, ভিক্খৱে, সদৰং সউপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘কবড়ীকাৰে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে নত্থি ৰাগো নত্থি নন্দী নত্থি তণ্হা, অপ্পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং. যত্থ অপ্পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং, নত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ নত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, নত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ নত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, নত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ নত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, নত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ নত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, অসোকং তং, ভিক্খৱে, অদৰং অনুপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘ফস্সে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে…পে… মনোসঞ্চেতনায চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… ৱিঞ্ঞাণে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে নত্থি ৰাগো নত্থি নন্দী নত্থি তণ্হা, অপ্পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং. যত্থ অপ্পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং, নত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ নত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, নত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ নত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, নত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ নত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, নত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ নত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং, অসোকং তং, ভিক্খৱে, অদৰং অনুপাযাসন্তি ৱদামি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কূটাগাৰং ৱা কূটাগাৰসালং ৱা উত্তৰায ৱা দক্খিণায ৱা পাচীনায ৱা ৱাতপানা সূৰিযে উগ্গচ্ছন্তে ৱাতপানেন ৰস্মি পৱিসিত্ৱা ক্ৱাস্স পতিট্ঠিতা’’ [কত্থ পতিট্ঠিতা (ক.)] তি? ‘‘পচ্ছিমাযং, ভন্তে, ভিত্তিয’’ন্তি. ‘‘পচ্ছিমা চে, ভিক্খৱে, ভিত্তি নাস্স ক্ৱাস্স পতিট্ঠিতা’’তি? ‘‘পথৱিযং, ভন্তে’’তি. ‘‘পথৱী চে, ভিক্খৱে, নাস্স ক্ৱাস্স পতিট্ঠিতা’’তি? ‘‘আপস্মিং, ভন্তে’’তি. ‘‘আপো চে, ভিক্খৱে, নাস্স ক্ৱাস্স পতিট্ঠিতা’’তি? ‘‘অপ্পতিট্ঠিতা, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, কবড়ীকাৰে চে আহাৰে নত্থি ৰাগো নত্থি নন্দী নত্থি তণ্হা…পে….

‘‘ফস্সে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… মনোসঞ্চেতনায চে, ভিক্খৱে, আহাৰে… ৱিঞ্ঞাণে চে, ভিক্খৱে, আহাৰে নত্থি ৰাগো নত্থি নন্দী নত্থি তণ্হা, অপ্পতিট্ঠিতং তত্থ ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং. যত্থ অপ্পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং, নত্থি তত্থ নামৰূপস্স অৱক্কন্তি. যত্থ নত্থি নামৰূপস্স অৱক্কন্তি, নত্থি তত্থ সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি. যত্থ নত্থি সঙ্খাৰানং ৱুদ্ধি, নত্থি তত্থ আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি. যত্থ নত্থি আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তি, নত্থি তত্থ আযতিং জাতিজৰামৰণং. যত্থ নত্থি আযতিং জাতিজৰামৰণং অসোকং তং, ভিক্খৱে, অদৰং অনুপাযাসন্তি ৱদামী’’তি. চতুত্থং.