৪. অঞ্ঞতিত্থিযসুত্তং

২৪. ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি. অথ খো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স এতদহোসি – ‘‘অতিপ্পগো খো তাৱ ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিতুং. যংনূনাহং যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমেয্য’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং তে অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এতদৱোচুং –

‘‘সন্তাৱুসো, সাৰিপুত্ত, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তি পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা পৰংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তাৱুসো সাৰিপুত্ত, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তি পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. ইধ, পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, সমণো গোতমো কিংৱাদী কিমক্খাযী? কথং ব্যাকৰমানা চ মযং ৱুত্তৱাদিনো চেৱ সমণস্স গোতমস্স অস্সাম, ন চ সমণং গোতমং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্যাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্যাম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুপাতো [ৱাদানুৱাদো (ক.) দী. নি. ১.৩৮১] গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’তি?

‘‘পটিচ্চসমুপ্পন্নং খো, আৱুসো, দুক্খং ৱুত্তং ভগৱতা. কিং পটিচ্চ? ফস্সং পটিচ্চ. ইতি ৱদং ৱুত্তৱাদী চেৱ ভগৱতো অস্স, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্য, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্য, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুপাতো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্য.

‘‘তত্ৰাৱুসো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা পৰংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা.

‘‘তত্ৰাৱুসো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা পৰংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতী’’তি.

অস্সোসি খো আযস্মা আনন্দো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং ইমং কথাসল্লাপং. অথ খো আযস্মা আনন্দো ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো যাৱতকো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো তং সব্বং ভগৱতো আৰোচেসি.

‘‘সাধু সাধু, আনন্দ, যথা তং সাৰিপুত্তো সম্মা ব্যাকৰমানো ব্যাকৰেয্য. পটিচ্চসমুপ্পন্নং খো, আনন্দ, দুক্খং ৱুত্তং মযা. কিং পটিচ্চ? ফস্সং পটিচ্চ. ইতি ৱদং ৱুত্তৱাদী চেৱ মে অস্স, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্য, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্য, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুপাতো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্য.

‘‘তত্ৰানন্দ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা. যেপি তে…পে… যেপি তে…পে… যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা.

‘‘তত্ৰানন্দ, যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যেপি তে…পে… যেপি তে…পে… যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘একমিদাহং, আনন্দ, সমযং ইধেৱ ৰাজগহে ৱিহৰামি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খ্ৱাহং, আনন্দ, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসিং. তস্স ময্হং, আনন্দ, এতদহোসি – ‘অতিপ্পগো খো তাৱ ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিতুং. যংনূনাহং যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমেয্য’’’ন্তি.

‘‘অথ খ্ৱাহং, আনন্দ, যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং সম্মোদিং. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিং. একমন্তং নিসিন্নং খো মং, আনন্দ, তে অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এতদৱোচুং –

‘সন্তাৱুসো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তি পনাৱুসো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা পৰংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তাৱুসো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. সন্তি পনাৱুসো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি. ইধ নো আযস্মা গোতমো কিংৱাদী কিমক্খাযী? কথং ব্যাকৰমানা চ মযং ৱুত্তৱাদিনো চেৱ আযস্মতো গোতমস্স অস্সাম, ন চ আযস্মন্তং গোতমং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্যাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্যাম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুপাতো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’’তি?

‘‘এৱং ৱুত্তাহং, আনন্দ, তে অঞ্ঞতিত্থিযে পৰিব্বাজকে এতদৱোচং – ‘পটিচ্চসমুপ্পন্নং খো, আৱুসো, দুক্খং ৱুত্তং মযা. কিং পটিচ্চ? ফস্সং পটিচ্চ. ইতি ৱদং ৱুত্তৱাদী চেৱ মে অস্স, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্য, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্য, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুপাতো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’’তি.

‘‘তত্ৰাৱুসো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা. যেপি তে…পে… যেপি তে…পে… যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি তদপি ফস্সপচ্চযা.

‘‘তত্ৰাৱুসো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা সযংকতং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. যেপি তে…পে… যেপি তে…পে… যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা কম্মৱাদা অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং দুক্খং পঞ্ঞপেন্তি, তে ৱত অঞ্ঞত্ৰ ফস্সা পটিসংৱেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতী’’তি. ‘‘অচ্ছৰিযং ভন্তে, অব্ভুতং ভন্তে! যত্ৰ হি নাম একেন পদেন সব্বো অত্থো ৱুত্তো ভৱিস্সতি. সিযা নু খো, ভন্তে, এসেৱত্থো ৱিত্থাৰেন ৱুচ্চমানো গম্ভীৰো চেৱ অস্স গম্ভীৰাৱভাসো চা’’তি?

‘‘তেন হানন্দ, তঞ্ঞেৱেত্থ পটিভাতূ’’তি. ‘‘সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘জৰামৰণং, আৱুসো আনন্দ, কিংনিদানং কিংসমুদযং কিংজাতিকং কিংপভৱ’ন্তি? এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং – ‘জৰামৰণং খো, আৱুসো, জাতিনিদানং জাতিসমুদযং জাতিজাতিকং জাতিপভৱ’ন্তি. এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং.

‘‘সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘জাতি পনাৱুসো আনন্দ, কিংনিদানা কিংসমুদযা কিংজাতিকা কিংপভৱা’তি? এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং – ‘জাতি খো, আৱুসো, ভৱনিদানা ভৱসমুদযা ভৱজাতিকা ভৱপ্পভৱা’তি. এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং.

‘‘সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘ভৱো পনাৱুসো আনন্দ, কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো’তি? এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং – ‘ভৱো খো, আৱুসো, উপাদাননিদানো উপাদানসমুদযো উপাদানজাতিকো উপাদানপ্পভৱো’তি. এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং.

‘‘সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্যুং – উপাদানং পনাৱুসো…পে… তণ্হা পনাৱুসো…পে… ৱেদনা পনাৱুসো…পে… সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘ফস্সো পনাৱুসো আনন্দ, কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো’তি? এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং – ‘ফস্সো খো, আৱুসো, সড়াযতননিদানো সড়াযতনসমুদযো সড়াযতনজাতিকো সড়াযতনপ্পভৱো’তি. ‘ছন্নংত্ৱেৱ, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা ফস্সনিৰোধো; ফস্সনিৰোধা ৱেদনানিৰোধো; ৱেদনানিৰোধা তণ্হানিৰোধো; তণ্হানিৰোধা উপাদাননিৰোধো; উপাদাননিৰোধা ভৱনিৰোধো; ভৱনিৰোধা জাতিনিৰোধো; জাতিনিৰোধা জৰামৰণং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’তি. এৱং পুট্ঠোহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্য’’ন্তি. চতুত্থং.