১০. গোতমসুত্তং

১০. ‘‘পুব্বেৱ মে, ভিক্খৱে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘কিচ্ছং ৱতাযং লোকো আপন্নো জাযতি চ জীযতি চ মীযতি চ চৱতি চ উপপজ্জতি চ. অথ চ পনিমস্স দুক্খস্স নিস্সৰণং নপ্পজানাতি জৰামৰণস্স. কুদাস্সু নাম ইমস্স দুক্খস্স নিস্সৰণং পঞ্ঞাযিস্সতি জৰামৰণস্সা’’’তি?

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কিম্হি নু খো সতি জৰামৰণং হোতি, কিংপচ্চযা জৰামৰণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা অহু পঞ্ঞায অভিসমযো – ‘জাতিযা খো সতি জৰামৰণং হোতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণ’’’ন্তি.

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কিম্হি নু খো সতি জাতি হোতি…পে… ভৱো… উপাদানং… তণ্হা… ৱেদনা… ফস্সো… সড়াযতনং… নামৰূপং… ৱিঞ্ঞাণং… সঙ্খাৰা হোন্তি, কিংপচ্চযা সঙ্খাৰা’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা অহু পঞ্ঞায অভিসমযো – ‘অৱিজ্জায খো সতি সঙ্খাৰা হোন্তি, অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা’’’তি.

‘‘ইতি হিদং অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা; সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং…পে… এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. ‘সমুদযো, সমুদযো’তি খো মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কিম্হি নু খো অসতি জৰামৰণং ন হোতি, কিস্স নিৰোধা জৰামৰণনিৰোধো’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা অহু পঞ্ঞায অভিসমযো – ‘জাতিযা খো অসতি জৰামৰণং ন হোতি, জাতিনিৰোধা জৰামৰণনিৰোধো’’’তি.

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কিম্হি নু খো অসতি জাতি ন হোতি…পে… ভৱো… উপাদানং… তণ্হা… ৱেদনা… ফস্সো… সড়াযতনং… নামৰূপং… ৱিঞ্ঞাণং… সঙ্খাৰা ন হোন্তি, কিস্স নিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা অহু পঞ্ঞায অভিসমযো – ‘অৱিজ্জায খো অসতি সঙ্খাৰা ন হোন্তি, অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো’’’তি.

‘‘ইতি হিদং অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো; সঙ্খাৰনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো…পে… এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতি. ‘নিৰোধো, নিৰোধো’তি খো মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি. দসমো.

বুদ্ধৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

দেসনা ৱিভঙ্গপটিপদা চ,

ৱিপস্সী সিখী চ ৱেস্সভূ;

ককুসন্ধো কোণাগমনো কস্সপো,

মহাসক্যমুনি চ গোতমোতি.