৫. পব্বতূপমসুত্তং

১৩৬. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰাজানং পসেনদিং কোসলং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, কুতো নু ত্ৱং, মহাৰাজ, আগচ্ছসি দিৱা দিৱস্সা’’তি? ‘‘যানি তানি, ভন্তে, ৰঞ্ঞং খত্তিযানং মুদ্ধাৱসিত্তানং ইস্সৰিযমদমত্তানং কামগেধপৰিযুট্ঠিতানং জনপদত্থাৱৰিযপ্পত্তানং মহন্তং পথৱিমণ্ডলং অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসন্তানং ৰাজকৰণীযানি ভৱন্তি, তেসু খ্ৱাহং, এতৰহি উস্সুক্কমাপন্নো’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহাৰাজ, ইধ তে পুৰিসো আগচ্ছেয্য পুৰত্থিমায দিসায সদ্ধাযিকো পচ্চযিকো. সো তং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘যগ্ঘে, মহাৰাজ, জানেয্যাসি, অহং আগচ্ছামি পুৰত্থিমায দিসায. তত্থদ্দসং মহন্তং পব্বতং অব্ভসমং সব্বে পাণে নিপ্পোথেন্তো আগচ্ছতি. যং তে, মহাৰাজ, কৰণীযং, তং কৰোহী’তি. অথ দুতিযো পুৰিসো আগচ্ছেয্য পচ্ছিমায দিসায…পে… অথ ততিযো পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰায দিসায…পে… অথ চতুত্থো পুৰিসো আগচ্ছেয্য দক্খিণায দিসায সদ্ধাযিকো পচ্চযিকো. সো তং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘যগ্ঘে মহাৰাজ, জানেয্যাসি, অহং আগচ্ছামি দক্খিণায দিসায. তত্থদ্দসং মহন্তং পব্বতং অব্ভসমং সব্বে পাণে নিপ্পোথেন্তো আগচ্ছতি. যং তে, মহাৰাজ, কৰণীযং তং কৰোহী’তি. এৱৰূপে তে, মহাৰাজ, মহতি মহব্ভযে সমুপ্পন্নে দাৰুণে মনুস্সক্খযে [মনুস্সকাযে (ক.)] দুল্লভে মনুস্সত্তে কিমস্স কৰণীয’’ন্তি?

‘‘এৱৰূপে মে, ভন্তে, মহতি মহব্ভযে সমুপ্পন্নে দাৰুণে মনুস্সক্খযে দুল্লভে মনুস্সত্তে কিমস্স কৰণীযং অঞ্ঞত্ৰ ধম্মচৰিযায অঞ্ঞত্ৰ সমচৰিযায অঞ্ঞত্ৰ কুসলকিৰিযায অঞ্ঞত্ৰ পুঞ্ঞকিৰিযাযা’’তি?

‘‘আৰোচেমি খো তে, মহাৰাজ, পটিৱেদেমি খো তে, মহাৰাজ, অধিৱত্ততি খো তং, মহাৰাজ, জৰামৰণং. অধিৱত্তমানে চে তে, মহাৰাজ, জৰামৰণে কিমস্স কৰণীয’’ন্তি? ‘‘অধিৱত্তমানে চ মে, ভন্তে, জৰামৰণে কিমস্স কৰণীযং অঞ্ঞত্ৰ ধম্মচৰিযায সমচৰিযায কুসলকিৰিযায পুঞ্ঞকিৰিযায? যানি তানি, ভন্তে, ৰঞ্ঞং খত্তিযানং মুদ্ধাৱসিত্তানং ইস্সৰিযমদমত্তানং কামগেধপৰিযুট্ঠিতানং জনপদত্থাৱৰিযপ্পত্তানং মহন্তং পথৱিমণ্ডলং অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসন্তানং হত্থিযুদ্ধানি ভৱন্তি; তেসম্পি, ভন্তে, হত্থিযুদ্ধানং নত্থি গতি নত্থি ৱিসযো অধিৱত্তমানে জৰামৰণে. যানিপি তানি, ভন্তে, ৰঞ্ঞং খত্তিযানং মুদ্ধাৱসিত্তানং…পে… অজ্ঝাৱসন্তানং অস্সযুদ্ধানি ভৱন্তি…পে… ৰথযুদ্ধানি ভৱন্তি …পে… পত্তিযুদ্ধানি ভৱন্তি; তেসম্পি, ভন্তে, পত্তিযুদ্ধানং নত্থি গতি নত্থি ৱিসযো অধিৱত্তমানে জৰামৰণে. সন্তি খো পন, ভন্তে, ইমস্মিং ৰাজকুলে মন্তিনো মহামত্তা, যে পহোন্তি [যেসং হোন্তি (ক.)] আগতে পচ্চত্থিকে মন্তেহি ভেদযিতুং. তেসম্পি, ভন্তে, মন্তযুদ্ধানং নত্থি গতি নত্থি ৱিসযো অধিৱত্তমানে জৰামৰণে. সংৱিজ্জতি খো পন, ভন্তে, ইমস্মিং ৰাজকুলে পহূতং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ভূমিগতঞ্চেৱ ৱেহাসট্ঠঞ্চ, যেন মযং পহোম আগতে পচ্চত্থিকে ধনেন উপলাপেতুং. তেসম্পি, ভন্তে, ধনযুদ্ধানং নত্থি গতি নত্থি ৱিসযো অধিৱত্তমানে জৰামৰণে. অধিৱত্তমানে চ মে, ভন্তে, জৰামৰণে কিমস্স কৰণীযং অঞ্ঞত্ৰ ধম্মচৰিযায সমচৰিযায কুসলকিৰিযায পুঞ্ঞকিৰিযাযা’’তি?

‘‘এৱমেতং, মহাৰাজ, এৱমেতং, মহাৰাজ! অধিৱত্তমানে জৰামৰণে কিমস্স কৰণীযং অঞ্ঞত্ৰ ধম্মচৰিযায সমচৰিযায কুসলকিৰিযায পুঞ্ঞকিৰিযাযা’’তি? ইদমৱোচ ভগৱা…পে… সত্থা –

‘‘যথাপি সেলা ৱিপুলা, নভং আহচ্চ পব্বতা;

সমন্তানুপৰিযাযেয্যুং, নিপ্পোথেন্তো চতুদ্দিসা.

‘‘এৱং জৰা চ মচ্চু চ, অধিৱত্তন্তি পাণিনে [পাণিনো (সী. স্যা. কং. পী.)];

খত্তিযে ব্ৰাহ্মণে ৱেস্সে, সুদ্দে চণ্ডালপুক্কুসে;

ন কিঞ্চি [ন কঞ্চি (?)] পৰিৱজ্জেতি, সব্বমেৱাভিমদ্দতি.

‘‘ন তত্থ হত্থীনং ভূমি, ন ৰথানং ন পত্তিযা;

ন চাপি মন্তযুদ্ধেন, সক্কা জেতুং ধনেন ৱা.

‘‘তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো;

বুদ্ধে ধম্মে চ সঙ্ঘে চ, ধীৰো সদ্ধং নিৱেসযে.

‘‘যো ধম্মং চৰি [ধম্মচাৰী (সী. স্যা. কং. পী.)] কাযেন, ৱাচায উদ চেতসা;

ইধেৱ নং পসংসন্তি, পেচ্চ সগ্গে পমোদতী’’তি.

ততিযো ৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

পুগ্গলো অয্যিকা লোকো, ইস্সত্তং [ইস্সত্থং (সী. স্যা. কং.)] পব্বতূপমা;

দেসিতং বুদ্ধসেট্ঠেন, ইমং কোসলপঞ্চকন্তি.

কোসলসংযুত্তং সমত্তং.