৩. নানাতিত্থিযৱগ্গো

১. সিৱসুত্তং

১০২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো সিৱো দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সিৱো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, পঞ্ঞা লব্ভতি নাঞ্ঞতো.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সোকমজ্ঝে ন সোচতি.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, ঞাতিমজ্ঝে ৱিৰোচতি.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা গচ্ছন্তি সুগ্গতিং.

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সত্তা তিট্ঠন্তি সাতত’’ন্তি.

অথ খো ভগৱা সিৱং দেৱপুত্তং গাথায পচ্চভাসি –

‘‘সব্ভিৰেৱ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৱং;

সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.

২. খেমসুত্তং

১০৩. একমন্তং ঠিতো খো খেমো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘চৰন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৱ অত্তনা;

কৰোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফলং.

‘‘ন তং কম্মং কতং সাধু, যং কত্ৱা অনুতপ্পতি;

যস্স অস্সুমুখো ৰোদং, ৱিপাকং পটিসেৱতি.

‘‘তঞ্চ কম্মং কতং সাধু, যং কত্ৱা নানুতপ্পতি;

যস্স পতীতো সুমনো, ৱিপাকং পটিসেৱতি.

‘‘পটিকচ্চেৱ [পটিগচ্চেৱ (সী.)] তং কযিৰা, যং জঞ্ঞা হিতমত্তনো;

ন সাকটিকচিন্তায, মন্তা ধীৰো পৰক্কমে.

‘‘যথা সাকটিকো মট্ঠং [পন্থং (সী.), পসত্থং (স্যা. কং.)], সমং হিত্ৱা মহাপথং;

ৱিসমং মগ্গমাৰুয্হ, অক্খচ্ছিন্নোৱ ঝাযতি.

‘‘এৱং ধম্মা অপক্কম্ম, অধম্মমনুৱত্তিয;

মন্দো মচ্চুমুখং পত্তো, অক্খচ্ছিন্নোৱ ঝাযতী’’তি.

৩. সেৰীসুত্তং

১০৪. একমন্তং ঠিতো খো সেৰী দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘অন্নমেৱাভিনন্দন্তি, উভযে দেৱমানুসা;

অথ কো নাম সো যক্খো, যং অন্নং নাভিনন্দতী’’তি.

‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

তমেৱ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ.

‘‘তস্মা ৱিনেয্য মচ্ছেৰং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;

পুঞ্ঞানি পৰলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৱতা –

‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

তমেৱ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ.

‘‘তস্মা ৱিনেয্য মচ্ছেৰং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;

পুঞ্ঞানি পৰলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.

‘‘ভূতপুব্বাহং, ভন্তে, সিৰী [সেৰী (সী. স্যা. কং. পী.)] নাম ৰাজা অহোসিং দাযকো দানপতি দানস্স ৱণ্ণৱাদী. তস্স ময্হং, ভন্তে, চতূসু দ্ৱাৰেসু দানং দীযিত্থ সমণ-ব্ৰাহ্মণ-কপণদ্ধিক-ৱনিব্বকযাচকানং. অথ খো মং, ভন্তে, ইত্থাগাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ [ইত্থাগাৰা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং (ক.)] – ‘দেৱস্স খো [দেৱস্সেৱ খো (ক. সী.)] দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৱং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি কৰেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৱণ্ণৱাদী. দানং দস্সামাতি ৱদন্তে কিন্তি ৱদেয্য’ন্তি? সো খ্ৱাহং, ভন্তে, পঠমং দ্ৱাৰং ইত্থাগাৰস্স অদাসিং. তত্থ ইত্থাগাৰস্স দানং দীযিত্থ; মম দানং পটিক্কমি.

‘‘অথ খো মং, ভন্তে, খত্তিযা অনুযন্তা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘দেৱস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগাৰস্স দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৱং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি কৰেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৱণ্ণৱাদী. দানং দস্সামাতি ৱদন্তে কিন্তি ৱদেয্য’ন্তি? সো খ্ৱাহং, ভন্তে, দুতিযং দ্ৱাৰং খত্তিযানং অনুযন্তানং অদাসিং. তত্থ খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.

‘‘অথ খো মং, ভন্তে, বলকাযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘দেৱস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগাৰস্স দানং দীযতি; খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৱং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি কৰেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৱণ্ণৱাদী. দানং দস্সামাতি ৱদন্তে কিন্তি ৱদেয্য’ন্তি? সো খ্ৱাহং ভন্তে, ততিযং দ্ৱাৰং বলকাযস্স অদাসিং. তত্থ বলকাযস্স দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.

‘‘অথ খো মং, ভন্তে, ব্ৰাহ্মণগহপতিকা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘দেৱস্স খো দানং দীযতি; ইত্থাগাৰস্স দানং দীযতি; খত্তিযানং অনুযন্তানং দানং দীযতি; বলকাযস্স দানং দীযতি; অম্হাকং দানং ন দীযতি. সাধু মযম্পি দেৱং নিস্সায দানানি দদেয্যাম, পুঞ্ঞানি কৰেয্যামা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খোস্মি দাযকো দানপতি দানস্স ৱণ্ণৱাদী. দানং দস্সামাতি ৱদন্তে কিন্তি ৱদেয্য’ন্তি? সো খ্ৱাহং, ভন্তে, চতুত্থং দ্ৱাৰং ব্ৰাহ্মণগহপতিকানং অদাসিং. তত্থ ব্ৰাহ্মণগহপতিকানং দানং দীযিত্থ, মম দানং পটিক্কমি.

‘‘অথ খো মং, ভন্তে, পুৰিসা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘ন খো দানি দেৱস্স কোচি দানং দীযতী’তি. এৱং ৱুত্তাহং, ভন্তে, তে পুৰিসে এতদৱোচং – ‘তেন হি, ভণে, যো বাহিৰেসু জনপদেসু আযো সঞ্জাযতি ততো উপড্ঢং অন্তেপুৰে পৱেসেথ, উপড্ঢং তত্থেৱ দানং দেথ সমণ-ব্ৰাহ্মণ-কপণদ্ধিক-ৱনিব্বক-যাচকান’ন্তি. সো খ্ৱাহং, ভন্তে, এৱং দীঘৰত্তং কতানং পুঞ্ঞানং এৱং দীঘৰত্তং কতানং কুসলানং ধম্মানং পৰিযন্তং নাধিগচ্ছামি – এত্তকং পুঞ্ঞন্তি ৱা এত্তকো পুঞ্ঞৱিপাকোতি ৱা এত্তকং সগ্গে ঠাতব্বন্তি ৱাতি. অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৱতা –

‘‘যে নং দদন্তি সদ্ধায, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

তমেৱ অন্নং ভজতি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ.

‘‘তস্মা ৱিনেয্য মচ্ছেৰং, দজ্জা দানং মলাভিভূ;

পুঞ্ঞানি পৰলোকস্মিং, পতিট্ঠা হোন্তি পাণিন’’ন্তি.

৪. ঘটীকাৰসুত্তং

১০৫. একমন্তং ঠিতো খো ঘটীকাৰো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘অৱিহং উপপন্নাসে, ৱিমুত্তা সত্ত ভিক্খৱো;

ৰাগদোসপৰিক্খীণা, তিণ্ণা লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি.

‘‘কে চ তে অতৰুং পঙ্কং, মচ্চুধেয্যং সুদুত্তৰং;

কে হিত্ৱা মানুসং দেহং, দিব্বযোগং উপচ্চগু’’ন্তি.

‘‘উপকো পলগণ্ডো [ফলগণ্ডো (ক.)] চ, পুক্কুসাতি চ তে তযো;

ভদ্দিযো খণ্ডদেৱো চ, বাহুৰগ্গি চ সঙ্গিযো [বাহুদন্তী চ পিঙ্গিযো (সী. স্যা.)];

তে হিত্ৱা মানুসং দেহং, দিব্বযোগং উপচ্চগু’’ন্তি.

‘‘কুসলী ভাসসী তেসং, মাৰপাসপ্পহাযিনং;

কস্স তে ধম্মমঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৱবন্ধন’’ন্তি.

‘‘ন অঞ্ঞত্ৰ ভগৱতা, নাঞ্ঞত্ৰ তৱ সাসনা;

যস্স তে ধম্মমঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৱবন্ধনং.

‘‘যত্থ নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, অসেসং উপৰুজ্ঝতি;

তং তে ধম্মং ইধঞ্ঞায, অচ্ছিদুং ভৱবন্ধন’’ন্তি.

‘‘গম্ভীৰং ভাসসী ৱাচং, দুব্বিজানং সুদুব্বুধং;

কস্স ত্ৱং ধম্মমঞ্ঞায, ৱাচং ভাসসি ঈদিস’’ন্তি.

‘‘কুম্ভকাৰো পুৰে আসিং, ৱেকড়িঙ্গে ঘটীকৰো;

মাতাপেত্তিভৰো আসিং, কস্সপস্স উপাসকো.

‘‘ৱিৰতো মেথুনা ধম্মা, ব্ৰহ্মচাৰী নিৰামিসো;

অহুৱা তে সগামেয্যো, অহুৱা তে পুৰে সখা.

‘‘সোহমেতে পজানামি, ৱিমুত্তে সত্ত ভিক্খৱো;

ৰাগদোসপৰিক্খীণে, তিণ্ণে লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি.

‘‘এৱমেতং তদা আসি, যথা ভাসসি ভগ্গৱ;

কুম্ভকাৰো পুৰে আসি, ৱেকড়িঙ্গে ঘটীকৰো.

‘‘মাতাপেত্তিভৰো আসি, কস্সপস্স উপাসকো;

ৱিৰতো মেথুনা ধম্মা, ব্ৰহ্মচাৰী নিৰামিসো;

অহুৱা মে সগামেয্যো, অহুৱা মে পুৰে সখা’’তি.

‘‘এৱমেতং পুৰাণানং, সহাযানং অহু সঙ্গমো;

উভিন্নং ভাৱিতত্তানং, সৰীৰন্তিমধাৰিন’’ন্তি.

৫. জন্তুসুত্তং

১০৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং সম্বহুলা ভিক্খূ, কোসলেসু ৱিহৰন্তি হিমৱন্তপস্সে অৰঞ্ঞকুটিকায উদ্ধতা উন্নড়া চপলা মুখৰা ৱিকিণ্ণৱাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ৱিব্ভন্তচিত্তা পাকতিন্দ্ৰিযা.

অথ খো জন্তু দেৱপুত্তো তদহুপোসথে পন্নৰসে যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘সুখজীৱিনো পুৰে আসুং, ভিক্খূ গোতমসাৱকা;

অনিচ্ছা পিণ্ডমেসনা [পিণ্ডমেসানা (?)], অনিচ্ছা সযনাসনং;

লোকে অনিচ্চতং ঞত্ৱা, দুক্খস্সন্তং অকংসু তে.

‘‘দুপ্পোসং কত্ৱা অত্তানং, গামে গামণিকা ৱিয;

ভুত্ৱা ভুত্ৱা নিপজ্জন্তি, পৰাগাৰেসু মুচ্ছিতা.

‘‘সঙ্ঘস্স অঞ্জলিং কত্ৱা, ইধেকচ্চে ৱদামহং [ৱন্দামহং (ক.)];

অপৱিদ্ধা অনাথা তে, যথা পেতা তথেৱ তে [তথেৱ চ (সী.)].

‘‘যে খো পমত্তা ৱিহৰন্তি, তে মে সন্ধায ভাসিতং;

যে অপ্পমত্তা ৱিহৰন্তি, নমো তেসং কৰোমহ’’ন্তি.

৬. ৰোহিতস্সসুত্তং

১০৭. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো ৰোহিতস্সো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যত্থ নু খো, ভন্তে, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি [ন জিয্যতি ন মিয্যতি (স্যা. কং. ক.)] ন চৱতি ন উপপজ্জতি, সক্কা নু খো সো, ভন্তে, গমনেন লোকস্স অন্তো ঞাতুং ৱা দট্ঠুং ৱা পাপুণিতুং ৱা’’তি? ‘‘যত্থ খো, আৱুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৱদামী’’তি.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৱতা – ‘যত্থ খো, আৱুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৱদামী’তি.

‘‘ভূতপুব্বাহং, ভন্তে, ৰোহিতস্সো নাম ইসি অহোসিং ভোজপুত্তো ইদ্ধিমা ৱেহাসঙ্গমো. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৱৰূপো জৱো অহোসি; সেয্যথাপি নাম দড়্হধম্মা [দড়্হধম্মো (সব্বত্থ) টীকা চ মোগ্গল্লানব্যাকৰণং চ ওলোকেতব্বং] ধনুগ্গহো সুসিক্খিতো কতহত্থো কতযোগ্গো কতূপাসনো লহুকেন অসনেন অপ্পকসিৰেনেৱ তিৰিযং তালচ্ছাযং অতিপাতেয্য. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৱৰূপো পদৱীতিহাৰো অহোসি; সেয্যথাপি নাম পুৰত্থিমা সমুদ্দা পচ্ছিমো সমুদ্দো. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – ‘অহং গমনেন লোকস্স অন্তং পাপুণিস্সামী’তি. সো খ্ৱাহং, ভন্তে, এৱৰূপেন জৱেন সমন্নাগতো এৱৰূপেন চ পদৱীতিহাৰেন অঞ্ঞত্ৰেৱ অসিত-পীত-খাযিত-সাযিতা অঞ্ঞত্ৰ উচ্চাৰ-পস্সাৱকম্মা অঞ্ঞত্ৰ নিদ্দাকিলমথপটিৱিনোদনা ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী ৱস্সসতং গন্ত্ৱা অপ্পত্ৱাৱ লোকস্স অন্তং অন্তৰাৱ কালঙ্কতো.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱসুভাসিতমিদং, ভন্তে, ভগৱতা – ‘যত্থ খো, আৱুসো, ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি, নাহং তং গমনেন লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৱদামী’’’তি.

‘‘ন খো পনাহং, আৱুসো, অপ্পত্ৱা লোকস্স অন্তং দুক্খস্স অন্তকিৰিযং ৱদামি. অপি চ খ্ৱাহং, আৱুসো, ইমস্মিংযেৱ ব্যামমত্তে কড়েৱৰে সসঞ্ঞিম্হি সমনকে লোকঞ্চ পঞ্ঞপেমি লোকসমুদযঞ্চ লোকনিৰোধঞ্চ লোকনিৰোধগামিনিঞ্চ পটিপদন্তি.

‘‘গমনেন ন পত্তব্বো, লোকস্সন্তো কুদাচনং;

ন চ অপ্পত্ৱা লোকন্তং, দুক্খা অত্থি পমোচনং.

‘‘তস্মা হৱে লোকৱিদূ সুমেধো,

লোকন্তগূ ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযো;

লোকস্স অন্তং সমিতাৱি ঞত্ৱা,

নাসীসতি লোকমিমং পৰঞ্চা’’তি.

৭. নন্দসুত্তং

১০৮. একমন্তং ঠিতো খো নন্দো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘অচ্চেন্তি কালা তৰযন্তি ৰত্তিযো,

ৱযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;

এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,

পুঞ্ঞানি কযিৰাথ সুখাৱহানী’’তি.

‘‘অচ্চেন্তি কালা তৰযন্তি ৰত্তিযো,

ৱযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;

এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,

লোকামিসং পজহে সন্তিপেক্খো’’তি.

৮. নন্দিৱিসালসুত্তং

১০৯. একমন্তং ঠিতো খো নন্দিৱিসালো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘চতুচক্কং নৱদ্ৱাৰং, পুণ্ণং লোভেন সংযুতং;

পঙ্কজাতং মহাৱীৰ, কথং যাত্ৰা ভৱিস্সতী’’তি.

‘‘ছেত্ৱা নদ্ধিং ৱৰত্তঞ্চ, ইচ্ছালোভঞ্চ পাপকং;

সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, এৱং যাত্ৰা ভৱিস্সতী’’তি.

৯. সুসিমসুত্তং

১১০. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘তুয্হম্পি নো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো ৰুচ্চতী’’তি?

‘‘কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. পুথুপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. হাসপঞ্ঞো [হাসুপঞ্ঞো (সী.)], ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. জৱনপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. তিক্খপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. নিব্বেধিকপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. অপ্পিচ্ছো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. সন্তুট্ঠো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. পৱিৱিত্তো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. অসংসট্ঠো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. আৰদ্ধৱীৰিযো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. ৱত্তা, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. ৱচনক্খমো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. চোদকো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. পাপগৰহী, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্যা’’তি?

‘‘এৱমেতং, আনন্দ, এৱমেতং, আনন্দ! কস্স হি নাম, আনন্দ, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. পুথুপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. হাসপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. জৱনপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. তিক্খপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. নিব্বেধিকপঞ্ঞো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. অপ্পিচ্ছো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. সন্তুট্ঠো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. পৱিৱিত্তো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. অসংসট্ঠো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. আৰদ্ধৱীৰিযো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. ৱত্তা, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. ৱচনক্খমো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. চোদকো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. পাপগৰহী, আনন্দ, সাৰিপুত্তো. কস্স হি নাম, আনন্দ, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্যা’’তি?

অথ খো সুসিমো [সুসীমো (সী.)] দেৱপুত্তো আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে মহতিযা দেৱপুত্তপৰিসায পৰিৱুতো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সুসিমো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘এৱমেতং, ভগৱা, এৱমেতং, সুগত. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্য? পণ্ডিতো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. মহাপঞ্ঞো, ভন্তে, পুথুপঞ্ঞো, ভন্তে, হাসপঞ্ঞো, ভন্তে, জৱনপঞ্ঞো, ভন্তে, তিক্খপঞ্ঞো, ভন্তে, নিব্বেধিকপঞ্ঞো, ভন্তে, অপ্পিচ্ছো, ভন্তে, সন্তুট্ঠো, ভন্তে, পৱিৱিত্তো, ভন্তে, অসংসট্ঠো, ভন্তে, আৰদ্ধৱীৰিযো, ভন্তে, ৱত্তা, ভন্তে, ৱচনক্খমো, ভন্তে, চোদকো, ভন্তে, পাপগৰহী, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্য?

‘‘অহম্পি হি, ভন্তে, যঞ্ঞদেৱ দেৱপুত্তপৰিসং উপসঙ্কমিং, এতদেৱ বহুলং সদ্দং সুণামি – ‘পণ্ডিতো আযস্মা সাৰিপুত্তো; মহাপঞ্ঞো আযস্মা, পুথুপঞ্ঞো আযস্মা, হাসপঞ্ঞো আযস্মা, জৱনপঞ্ঞো আযস্মা, তিক্খপঞ্ঞো আযস্মা, নিব্বেধিকপঞ্ঞো আযস্মা, অপ্পিচ্ছো আযস্মা, সন্তুট্ঠো আযস্মা, পৱিৱিত্তো আযস্মা, অসংসট্ঠো আযস্মা, আৰদ্ধৱীৰিযো আযস্মা, ৱত্তা আযস্মা, ৱচনক্খমো আযস্মা, চোদকো আযস্মা, পাপগৰহী আযস্মা সাৰিপুত্তো’তি. কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্স অদুট্ঠস্স অমূড়্হস্স অৱিপল্লত্থচিত্তস্স আযস্মা সাৰিপুত্তো ন ৰুচ্চেয্যা’’তি?

অথ খো সুসিমস্স দেৱপুত্তস্স দেৱপুত্তপৰিসা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি.

‘‘সেয্যথাপি নাম মণি ৱেড়ুৰিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপৰিকম্মকতো পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ; এৱমেৱং সুসিমস্স দেৱপুত্তস্স দেৱপুত্তপৰিসা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি.

‘‘সেয্যথাপি নাম নিক্খং জম্বোনদং দক্খকম্মাৰপুত্তউক্কামুখসুকুসলসম্পহট্ঠং পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তং ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ; এৱমেৱং সুসিমস্স দেৱপুত্তস্স দেৱপুত্তপৰিসা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি.

‘‘সেয্যথাপি নাম সৰদসমযে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং ওসধিতাৰকা ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ; এৱমেৱং সুসিমস্স দেৱপুত্তস্স দেৱপুত্তপৰিসা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি.

‘‘সেয্যথাপি নাম সৰদসমযে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে আদিচ্চো নভং অব্ভুস্সক্কমানো [অব্ভুস্সুক্কমানো (সী. স্যা. কং. পী.), অব্ভুগ্গমমানো (দী. নি. ২.২৫৮)] সব্বং আকাসগতং তমগতং অভিৱিহচ্চ ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ; এৱমেৱং সুসিমস্স দেৱপুত্তস্স দেৱপুত্তপৰিসা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ৱণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তমনা পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি.

অথ খো সুসিমো দেৱপুত্তো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আৰব্ভ ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, সাৰিপুত্তো অকোধনো;

অপ্পিচ্ছো সোৰতো দন্তো, সত্থুৱণ্ণাভতো ইসী’’তি.

অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আৰব্ভ সুসিমং দেৱপুত্তং গাথায পচ্চভাসি –

‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, সাৰিপুত্তো অকোধনো;

অপ্পিচ্ছো সোৰতো দন্তো, কালং কঙ্খতি সুদন্তো’’ [কালং কঙ্খতি ভতকো সুদন্তো (সী.), কালং কঙ্খতি ভাৱিতো সুদন্তো (স্যা. কং.), কালং কঙ্খতি ভতিকো সুদন্তো (পী.)] তি.

১০. নানাতিত্থিযসাৱকসুত্তং

১১১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো সম্বহুলা নানাতিত্থিযসাৱকা দেৱপুত্তা অসমো চ সহলি [সহলী (সী. স্যা. কং. পী.)] চ নীকো [নিঙ্কো (সী. পী.), নিকো (স্যা. কং.)] চ আকোটকো চ ৱেগব্ভৰি চ [ৱেটম্বৰী চ (সী. স্যা. কং. পী.)] মাণৱগামিযো চ অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং ৱেড়ুৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতো খো অসমো দেৱপুত্তো পূৰণং কস্সপং আৰব্ভ ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘ইধ ছিন্দিতমাৰিতে, হতজানীসু কস্সপো;

ন পাপং সমনুপস্সতি, পুঞ্ঞং ৱা পন অত্তনো;

স ৱে ৱিস্সাসমাচিক্খি, সত্থা অৰহতি মানন’’ন্তি.

অথ খো সহলি দেৱপুত্তো মক্খলিং গোসালং আৰব্ভ ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘তপোজিগুচ্ছায সুসংৱুতত্তো,

ৱাচং পহায কলহং জনেন;