২. দেৱপুত্তসংযুত্তং

১. পঠমৱগ্গো

১. পঠমকস্সপসুত্তং

৮২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো কস্সপো দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো কস্সপো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভিক্খুং ভগৱা পকাসেসি, নো চ ভিক্খুনো অনুসাস’’ন্তি. ‘‘তেন হি কস্সপ, তঞ্ঞেৱেত্থ পটিভাতূ’’তি.

‘‘সুভাসিতস্স সিক্খেথ, সমণূপাসনস্স চ;

একাসনস্স চ ৰহো, চিত্তৱূপসমস্স চা’’তি.

ইদমৱোচ কস্সপো দেৱপুত্তো; সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো কস্সপো দেৱপুত্তো ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

২. দুতিযকস্সপসুত্তং

৮৩. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো কস্সপো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘ভিক্খু সিযা ঝাযী ৱিমুত্তচিত্তো,

আকঙ্খে চে হদযস্সানুপত্তিং;

লোকস্স ঞত্ৱা উদযব্বযঞ্চ,

সুচেতসো অনিস্সিতো তদানিসংসো’’তি.

৩. মাঘসুত্তং

৮৪. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো মাঘো দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো মাঘো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কিংসু ছেত্ৱা সুখং সেতি, কিংসু ছেত্ৱা ন সোচতি;

কিস্সস্সু একধম্মস্স, ৱধং ৰোচেসি গোতমা’’তি.

‘‘কোধং ছেত্ৱা সুখং সেতি, কোধং ছেত্ৱা ন সোচতি;

কোধস্স ৱিসমূলস্স, মধুৰগ্গস্স ৱত্ৰভূ;

ৱধং অৰিযা পসংসন্তি, তঞ্হি ছেত্ৱা ন সোচতী’’তি.

৪. মাগধসুত্তং

৮৫. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো মাগধো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কতি লোকস্মিং পজ্জোতা, যেহি লোকো পকাসতি;

ভৱন্তং পুট্ঠুমাগম্ম, কথং জানেমু তং ময’’ন্তি.

‘‘চত্তাৰো লোকে পজ্জোতা, পঞ্চমেত্থ ন ৱিজ্জতি;

দিৱা তপতি আদিচ্চো, ৰত্তিমাভাতি চন্দিমা.

‘‘অথ অগ্গি দিৱাৰত্তিং, তত্থ তত্থ পকাসতি;

সম্বুদ্ধো তপতং সেট্ঠো, এসা আভা অনুত্তৰা’’তি.

৫. দামলিসুত্তং

৮৬. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো দামলি দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো দামলি দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘কৰণীযমেতং ব্ৰাহ্মণেন, পধানং অকিলাসুনা;

কামানং ৱিপ্পহানেন, ন তেনাসীসতে ভৱ’’ন্তি.

‘‘নত্থি কিচ্চং ব্ৰাহ্মণস্স (দামলীতি ভগৱা),

কতকিচ্চো হি ব্ৰাহ্মণো.

‘‘যাৱ ন গাধং লভতি নদীসু,

আযূহতি সব্বগত্তেভি জন্তু;

গাধঞ্চ লদ্ধান থলে ঠিতো যো,

নাযূহতী পাৰগতো হি সোৱ [সোতি (সী. পী. ক.), হোতি (স্যা. কং.), সো (?)].

‘‘এসূপমা দামলি ব্ৰাহ্মণস্স,

খীণাসৱস্স নিপকস্স ঝাযিনো;

পপ্পুয্য জাতিমৰণস্স অন্তং,

নাযূহতী পাৰগতো হি সো’’তি [হোতীতি (স্যা. কং.)].

৬. কামদসুত্তং

৮৭. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো কামদো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘দুক্কৰং ভগৱা, সুদুক্কৰং ভগৱা’’তি.

‘‘দুক্কৰং ৱাপি কৰোন্তি (কামদাতি ভগৱা),

সেখা সীলসমাহিতা;

ঠিতত্তা অনগাৰিযুপেতস্স,

তুট্ঠি হোতি সুখাৱহা’’তি.

‘‘দুল্লভা ভগৱা যদিদং তুট্ঠী’’তি.

‘‘দুল্লভং ৱাপি লভন্তি (কামদাতি ভগৱা),

চিত্তৱূপসমে ৰতা;

যেসং দিৱা চ ৰত্তো চ,

ভাৱনায ৰতো মনো’’তি.

‘‘দুস্সমাদহং ভগৱা যদিদং চিত্ত’’ন্তি.

‘‘দুস্সমাদহং ৱাপি সমাদহন্তি (কামদাতি ভগৱা),

ইন্দ্ৰিযূপসমে ৰতা;

তে ছেত্ৱা মচ্চুনো জালং,

অৰিযা গচ্ছন্তি কামদা’’তি.

‘‘দুগ্গমো ভগৱা ৱিসমো মগ্গো’’তি.

‘‘দুগ্গমে ৱিসমে ৱাপি, অৰিযা গচ্ছন্তি কামদ;

অনৰিযা ৱিসমে মগ্গে, পপতন্তি অৱংসিৰা;

অৰিযানং সমো মগ্গো, অৰিযা হি ৱিসমে সমা’’তি.

৭. পঞ্চালচণ্ডসুত্তং

৮৮. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতো খো পঞ্চালচণ্ডো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘সম্বাধে ৱত ওকাসং, অৱিন্দি ভূৰিমেধসো;

যো ঝানমবুজ্ঝি [ঝানমবুধা (ক. সী.), ঝানমবুদ্ধি (স্যা. কং. পী. ক.)] বুদ্ধো, পটিলীননিসভো মুনী’’তি.

‘‘সম্বাধে ৱাপি ৱিন্দন্তি (পঞ্চালচণ্ডাতি ভগৱা),

ধম্মং নিব্বানপত্তিযা;

যে সতিং পচ্চলত্থংসু,

সম্মা তে সুসমাহিতা’’তি.

৮. তাযনসুত্তং

৮৯. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো তাযনো দেৱপুত্তো পুৰাণতিত্থকৰো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো তাযনো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘ছিন্দ সোতং পৰক্কম্ম, কামে পনুদ ব্ৰাহ্মণ;

নপ্পহায মুনী কামে, নেকত্তমুপপজ্জতি.

‘‘কযিৰা চে কযিৰাথেনং, দড়্হমেনং পৰক্কমে;

সিথিলো হি পৰিব্বাজো, ভিয্যো আকিৰতে ৰজং.

‘‘অকতং দুক্কটং [দুক্কতং (সী. পী.)] সেয্যো, পচ্ছা তপতি দুক্কটং;

কতঞ্চ সুকতং সেয্যো, যং কত্ৱা নানুতপ্পতি.

‘‘কুসো যথা দুগ্গহিতো, হত্থমেৱানুকন্ততি;

সামঞ্ঞং দুপ্পৰামট্ঠং, নিৰযাযূপকড্ঢতি.

‘‘যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মং, সংকিলিট্ঠঞ্চ যং ৱতং;

সঙ্কস্সৰং ব্ৰহ্মচৰিযং, ন তং হোতি মহপ্ফল’’ন্তি.

ইদমৱোচ তাযনো দেৱপুত্তো; ইদং ৱত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

অথ খো ভগৱা তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৱে, ৰত্তিং তাযনো নাম দেৱপুত্তো পুৰাণতিত্থকৰো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো, ভিক্খৱে, তাযনো দেৱপুত্তো মম সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘ছিন্দ সোতং পৰক্কম্ম, কামে পনুদ ব্ৰাহ্মণ;

নপ্পহায মুনী কামে, নেকত্তমুপপজ্জতি.

‘‘কযিৰা চে কযিৰাথেনং, দড়্হমেনং পৰক্কমে;

সিথিলো হি পৰিব্বাজো, ভিয্যো আকিৰতে ৰজং.

‘‘অকতং দুক্কটং সেয্যো, পচ্ছা তপতি দুক্কটং;

কতঞ্চ সুকতং সেয্যো, যং কত্ৱা নানুতপ্পতি.

‘‘কুসো যথা দুগ্গহিতো, হত্থমেৱানুকন্ততি;

সামঞ্ঞং দুপ্পৰামট্ঠং, নিৰযাযূপকড্ঢতি.

‘‘যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মং, সংকিলিট্ঠঞ্চ যং ৱতং;

সঙ্কস্সৰং ব্ৰহ্মচৰিযং, ন তং হোতি মহপ্ফল’’ন্তি.

‘‘ইদমৱোচ, ভিক্খৱে, তাযনো দেৱপুত্তো, ইদং ৱত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযি. উগ্গণ্হাথ, ভিক্খৱে, তাযনগাথা; পৰিযাপুণাথ, ভিক্খৱে, তাযনগাথা; ধাৰেথ, ভিক্খৱে, তাযনগাথা. অত্থসংহিতা, ভিক্খৱে, তাযনগাথা আদিব্ৰহ্মচৰিযিকা’’তি.

৯. চন্দিমসুত্তং

৯০. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন চন্দিমা দেৱপুত্তো ৰাহুনা অসুৰিন্দেন গহিতো হোতি. অথ খো চন্দিমা দেৱপুত্তো ভগৱন্তং অনুস্সৰমানো তাযং ৱেলাযং ইমং গাথং অভাসি –

‘‘নমো তে বুদ্ধ ৱীৰত্থু, ৱিপ্পমুত্তোসি সব্বধি;

সম্বাধপটিপন্নোস্মি, তস্স মে সৰণং ভৱা’’তি.

অথ খো ভগৱা চন্দিমং দেৱপুত্তং আৰব্ভ ৰাহুং অসুৰিন্দং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘তথাগতং অৰহন্তং, চন্দিমা সৰণং গতো;

ৰাহু চন্দং পমুঞ্চস্সু, বুদ্ধা লোকানুকম্পকা’’তি.

অথ খো ৰাহু অসুৰিন্দো চন্দিমং দেৱপুত্তং মুঞ্চিত্ৱা তৰমানৰূপো যেন ৱেপচিত্তি অসুৰিন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা সংৱিগ্গো লোমহট্ঠজাতো একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো ৰাহুং অসুৰিন্দং ৱেপচিত্তি অসুৰিন্দো গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কিং নু সন্তৰমানোৱ, ৰাহু চন্দং পমুঞ্চসি;

সংৱিগ্গৰূপো আগম্ম, কিং নু ভীতোৱ তিট্ঠসী’’তি.

‘‘সত্তধা মে ফলে মুদ্ধা, জীৱন্তো ন সুখং লভে;

বুদ্ধগাথাভিগীতোম্হি, নো চে মুঞ্চেয্য চন্দিম’’ন্তি.

১০. সূৰিযসুত্তং

৯১. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন সূৰিযো দেৱপুত্তো ৰাহুনা অসুৰিন্দেন গহিতো হোতি. অথ খো সূৰিযো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং অনুস্সৰমানো তাযং ৱেলাযং ইমং গাথং অভাসি –

‘‘নমো তে বুদ্ধ ৱীৰত্থু, ৱিপ্পমুত্তোসি সব্বধি;

সম্বাধপটিপন্নোস্মি, তস্স মে সৰণং ভৱা’’তি.

অথ খো ভগৱা সূৰিযং দেৱপুত্তং আৰব্ভ ৰাহুং অসুৰিন্দং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘তথাগতং অৰহন্তং, সূৰিযো সৰণং গতো;

ৰাহু সূৰিযং [সুৰিযং (সী. স্যা. কং. পী.)] পমুঞ্চস্সু, বুদ্ধা লোকানুকম্পকা.

‘‘যো অন্ধকাৰে তমসি পভঙ্কৰো,

ৱেৰোচনো মণ্ডলী উগ্গতেজো;

মা ৰাহু গিলী চৰমন্তলিক্খে,

পজং মমং ৰাহু পমুঞ্চ সূৰিয’’ন্তি.

অথ খো ৰাহু অসুৰিন্দো সূৰিযং দেৱপুত্তং মুঞ্চিত্ৱা তৰমানৰূপো যেন ৱেপচিত্তি অসুৰিন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা সংৱিগ্গো লোমহট্ঠজাতো একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো ৰাহুং অসুৰিন্দং ৱেপচিত্তি অসুৰিন্দো গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কিং নু সন্তৰমানোৱ, ৰাহু সূৰিযং পমুঞ্চসি;

সংৱিগ্গৰূপো আগম্ম, কিং নু ভীতোৱ তিট্ঠসী’’তি.

‘‘সত্তধা মে ফলে মুদ্ধা, জীৱন্তো ন সুখং লভে;

বুদ্ধগাথাভিগীতোম্হি, নো চে মুঞ্চেয্য সূৰিয’’ন্তি.

পঠমো ৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৱে কস্সপা চ মাঘো চ, মাগধো দামলি কামদো;

পঞ্চালচণ্ডো তাযনো, চন্দিমসূৰিযেন তে দসাতি.

২. অনাথপিণ্ডিকৱগ্গো

১. চন্দিমসসুত্তং

৯২. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো চন্দিমসো [চন্দিমাসো (ক.)] দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো চন্দিমসো দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘তে হি সোত্থিং গমিস্সন্তি, কচ্ছে ৱামকসে মগা;

ঝানানি উপসম্পজ্জ, একোদি নিপকা সতা’’তি.

‘‘তে হি পাৰং গমিস্সন্তি, ছেত্ৱা জালংৱ অম্বুজো;

ঝানানি উপসম্পজ্জ, অপ্পমত্তা ৰণঞ্জহা’’তি.

২. ৱেণ্ডুসুত্তং

৯৩. একমন্তং ঠিতো খো ৱেণ্ডু [ৱেণ্হু (সী.)] দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘সুখিতাৱ তে [সুখিতা ৱত তে (সী. স্যা. কং.)] মনুজা, সুগতং পযিৰুপাসিয;

যুঞ্জং [যুজ্জ (সী.), যুঞ্জ (স্যা. কং. পী.)] গোতমসাসনে, অপ্পমত্তা নু সিক্খৰে’’তি.

‘‘যে মে পৱুত্তে সিট্ঠিপদে [সত্থিপদে (সী. স্যা. কং. পী.)] (ৱেণ্ডূতি ভগৱা),

অনুসিক্খন্তি ঝাযিনো;

কালে তে অপ্পমজ্জন্তা,

ন মচ্চুৱসগা সিযু’’ন্তি.

৩. দীঘলট্ঠিসুত্তং

৯৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো দীঘলট্ঠি দেৱপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং ৱেড়ুৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো দীঘলট্ঠি দেৱপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘ভিক্খু সিযা ঝাযী ৱিমুত্তচিত্তো,

আকঙ্খে চে হদযস্সানুপত্তিং;

লোকস্স ঞত্ৱা উদযব্বযঞ্চ,

সুচেতসো অনিস্সিতো তদানিসংসো’’তি.

৪. নন্দনসুত্তং

৯৫. একমন্তং ঠিতো খো নন্দনো দেৱপুত্তো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –