৬. অঙ্গুলিমালসুত্তং

৩৪৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স ৱিজিতে চোৰো অঙ্গুলিমালো নাম হোতি লুদ্দো লোহিতপাণি হতপহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু. তেন গামাপি অগামা কতা, নিগমাপি অনিগমা কতা, জনপদাপি অজনপদা কতা. সো মনুস্সে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতি. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন চোৰো অঙ্গুলিমালো তেনদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জি. অদ্দসাসুং খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৱিনো ভগৱন্তং যেন চোৰো অঙ্গুলিমালো তেনদ্ধানমগ্গপটিপন্নং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘মা, সমণ, এতং মগ্গং পটিপজ্জি. এতস্মিং, সমণ, মগ্গে চোৰো অঙ্গুলিমালো নাম লুদ্দো লোহিতপাণি হতপহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু. তেন গামাপি অগামা কতা, নিগমাপি অনিগমা কতা, জনপদাপি অজনপদা কতা. সো মনুস্সে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতি. এতঞ্হি, সমণ, মগ্গং দসপি পুৰিসা ৱীসম্পি পুৰিসা তিংসম্পি পুৰিসা চত্তাৰীসম্পি পুৰিসা পঞ্ঞাসম্পি পুৰিসা সঙ্কৰিত্ৱা সঙ্কৰিত্ৱা [সংহৰিত্ৱা সংহৰিত্ৱা (সী. পী.), সঙ্গৰিত্ৱা (স্যা. কং.)] পটিপজ্জন্তি. তেপি চোৰস্স অঙ্গুলিমালস্স হত্থত্থং গচ্ছন্তী’’তি. এৱং ৱুত্তে, ভগৱা তুণ্হীভূতো অগমাসি. দুতিযম্পি খো গোপালকা…পে… ততিযম্পি খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৱিনো ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘মা, সমণ, এতং মগ্গং পটিপজ্জি, এতস্মিং সমণ মগ্গে চোৰো অঙ্গুলিমালো নাম লুদ্দো লোহিতপাণি হতপহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু, তেন গামাপি অগামা কতা, নিগমাপি অনিগমা কতা, জনপদাপি অজনপদা কতা. সো মনুস্সে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতি. এতঞ্হি সমণ মগ্গং দসপি পুৰিসা ৱীসম্পি পুৰিসা তিংসম্পি পুৰিসা চত্তাৰীসম্পি পুৰিসা পঞ্ঞাসম্পি পুৰিসা সঙ্কৰিত্ৱা সঙ্কৰিত্ৱা পটিপজ্জন্তি. তেপি চোৰস্স অঙ্গুলিমালস্স হত্থত্থং গচ্ছন্তী’’তি.

৩৪৮. অথ খো ভগৱা তুণ্হীভূতো অগমাসি. অদ্দসা খো চোৰো অঙ্গুলিমালো ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱানস্স এতদহোসি – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো! ইমঞ্হি মগ্গং দসপি পুৰিসা ৱীসম্পি পুৰিসা তিংসম্পি পুৰিসা চত্তাৰীসম্পি পুৰিসা পঞ্ঞাসম্পি পুৰিসা সঙ্কৰিত্ৱা সঙ্কৰিত্ৱা পটিপজ্জন্তি. তেপি মম হত্থত্থং গচ্ছন্তি. অথ চ পনাযং সমণো একো অদুতিযো পসয্হ মঞ্ঞে আগচ্ছতি. যংনূনাহং ইমং সমণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য’’ন্তি. অথ খো চোৰো অঙ্গুলিমালো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধি. অথ খো ভগৱা তথাৰূপং ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খাসি [অভিসঙ্খাৰেসি (স্যা. কং. ক.)] যথা চোৰো অঙ্গুলিমালো ভগৱন্তং পকতিযা গচ্ছন্তং সব্বথামেন গচ্ছন্তো ন সক্কোতি সম্পাপুণিতুং. অথ খো চোৰস্স অঙ্গুলিমালস্স এতদহোসি – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো! অহঞ্হি পুব্বে হত্থিম্পি ধাৱন্তং অনুপতিত্ৱা গণ্হামি, অস্সম্পি ধাৱন্তং অনুপতিত্ৱা গণ্হামি, ৰথম্পি ধাৱন্তং অনুপতিত্ৱা গণ্হামি, মিগম্পি ধাৱন্তং অনুপতিত্ৱা গণ্হামি; অথ চ পনাহং ইমং সমণং পকতিযা গচ্ছন্তং সব্বথামেন গচ্ছন্তো ন সক্কোমি সম্পাপুণিতু’’ন্তি! ঠিতোৱ ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘তিট্ঠ, তিট্ঠ, সমণা’’তি. ‘‘ঠিতো অহং, অঙ্গুলিমাল, ত্ৱঞ্চ তিট্ঠা’’তি. অথ খো চোৰস্স অঙ্গুলিমালস্স এতদহোসি – ‘‘ইমে খো সমণা সক্যপুত্তিযা সচ্চৱাদিনো সচ্চপটিঞ্ঞা. অথ পনাযং সমণো গচ্ছং যেৱাহ – ‘ঠিতো অহং, অঙ্গুলিমাল, ত্ৱঞ্চ তিট্ঠা’তি. যংনূনাহং ইমং সমণং পুচ্ছেয্য’’ন্তি.

৩৪৯. অথ খো চোৰো অঙ্গুলিমালো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘গচ্ছং ৱদেসি সমণ ঠিতোম্হি,

মমঞ্চ ব্ৰূসি ঠিতমট্ঠিতোতি;

পুচ্ছামি তং সমণ এতমত্থং,

কথং ঠিতো ত্ৱং অহমট্ঠিতোম্হী’’তি.

‘‘ঠিতো অহং অঙ্গুলিমাল সব্বদা,

সব্বেসু ভূতেসু নিধায দণ্ডং;

তুৱঞ্চ পাণেসু অসঞ্ঞতোসি,

তস্মা ঠিতোহং তুৱমট্ঠিতোসী’’তি.

‘‘চিৰস্সং ৱত মে মহিতো মহেসী,

মহাৱনং পাপুণি সচ্চৱাদী [মহাৱনং সমণোযং পচ্চুপাদি (সী.), মহাৱনং সমণ পচ্চুপাদি (স্যা. কং.)];

সোহং চৰিস্সামি পহায পাপং [সোহং চিৰস্সাপি পহাস্সং পাপং (সী.), সোহং চৰিস্সামি পজহিস্সং পাপং (স্যা. কং.)],

সুত্ৱান গাথং তৱ ধম্মযুত্তং’’.

ইত্ৱেৱ চোৰো অসিমাৱুধঞ্চ,

সোব্ভে পপাতে নৰকে অকিৰি;

অৱন্দি চোৰো সুগতস্স পাদে,

তত্থেৱ নং পব্বজ্জং অযাচি.

বুদ্ধো চ খো কাৰুণিকো মহেসি,

যো সত্থা লোকস্স সদেৱকস্স;

‘তমেহি ভিক্খূ’তি তদা অৱোচ,

এসেৱ তস্স অহু ভিক্খুভাৱোতি.

৩৫০. অথ খো ভগৱা আযস্মতা অঙ্গুলিমালেন পচ্ছাসমণেন যেন সাৱত্থি তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন সাৱত্থি তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স অন্তেপুৰদ্ৱাৰে মহাজনকাযো সন্নিপতিত্ৱা উচ্চাসদ্দো মহাসদ্দো হোতি – ‘‘চোৰো তে, দেৱ, ৱিজিতে অঙ্গুলিমালো নাম লুদ্দো লোহিতপাণি হতপহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু. তেন গামাপি অগামা কতা, নিগমাপি অনিগমা কতা, জনপদাপি অজনপদা কতা. সো মনুস্সে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতি. তং দেৱো পটিসেধেতূ’’তি.

অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো পঞ্চমত্তেহি অস্সসতেহি সাৱত্থিযা নিক্খমি দিৱা দিৱস্স. যেন আৰামো তেন পাৱিসি. যাৱতিকা যানস্স ভূমি যানেন গন্ত্ৱা যানা পচ্চোৰোহিত্ৱা পত্তিকোৱ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰাজানং পসেনদিং কোসলং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কিং নু তে, মহাৰাজ, ৰাজা ৱা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো কুপিতো ৱেসালিকা ৱা লিচ্ছৱী অঞ্ঞে ৱা পটিৰাজানো’’তি? ‘‘ন খো মে, ভন্তে, ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো কুপিতো, নাপি ৱেসালিকা লিচ্ছৱী, নাপি অঞ্ঞে পটিৰাজানো. চোৰো মে, ভন্তে, ৱিজিতে অঙ্গুলিমালো নাম লুদ্দো লোহিতপাণি হতপহতে নিৱিট্ঠো অদযাপন্নো পাণভূতেসু. তেন গামাপি অগামা কতা, নিগমাপি অনিগমা কতা, জনপদাপি অজনপদা কতা. সো মনুস্সে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অঙ্গুলীনং মালং ধাৰেতি. তাহং, ভন্তে, পটিসেধিস্সামী’’তি. ‘‘সচে পন ত্ৱং, মহাৰাজ, অঙ্গুলিমালং পস্সেয্যাসি কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতং, ৱিৰতং পাণাতিপাতা, ৱিৰতং অদিন্নাদানা, ৱিৰতং মুসাৱাদা, একভত্তিকং, ব্ৰহ্মচাৰিং, সীলৱন্তং, কল্যাণধম্মং, কিন্তি নং কৰেয্যাসী’’তি? ‘‘অভিৱাদেয্যাম ৱা, ভন্তে, পচ্চুট্ঠেয্যাম ৱা আসনেন ৱা নিমন্তেয্যাম, অভিনিমন্তেয্যাম ৱা নং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেহি, ধম্মিকং ৱা অস্স ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহেয্যাম. কুতো পনস্স, ভন্তে, দুস্সীলস্স পাপধম্মস্স এৱৰূপো সীলসংযমো ভৱিস্সতী’’তি?

তেন খো পন সমযেন আযস্মা অঙ্গুলিমালো ভগৱতো অৱিদূৰে নিসিন্নো হোতি. অথ খো ভগৱা দক্খিণং বাহুং পগ্গহেত্ৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং এতদৱোচ – ‘‘এসো, মহাৰাজ, অঙ্গুলিমালো’’তি. অথ খো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স অহুদেৱ ভযং, অহু ছম্ভিতত্তং, অহু লোমহংসো. অথ খো ভগৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং ভীতং সংৱিগ্গং লোমহট্ঠজাতং ৱিদিত্ৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং এতদৱোচ – ‘‘মা ভাযি, মহাৰাজ, নত্থি তে ইতো ভয’’ন্তি. অথ খো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স যং অহোসি ভযং ৱা ছম্ভিতত্তং ৱা লোমহংসো ৱা সো পটিপ্পস্সম্ভি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো যেনাযস্মা অঙ্গুলিমালো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং অঙ্গুলিমালং এতদৱোচ – ‘‘অয্যো নো, ভন্তে, অঙ্গুলিমালো’’তি? ‘‘এৱং, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কথংগোত্তো অয্যস্স পিতা, কথংগোত্তা মাতা’’তি? ‘‘গগ্গো খো, মহাৰাজ, পিতা, মন্তাণী মাতা’’তি. ‘‘অভিৰমতু, ভন্তে, অয্যো গগ্গো মন্তাণিপুত্তো. অহময্যস্স গগ্গস্স মন্তাণিপুত্তস্স উস্সুক্কং কৰিস্সামি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰান’’ন্তি.

৩৫১. তেন খো পন সমযেন আযস্মা অঙ্গুলিমালো আৰঞ্ঞিকো হোতি পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো তেচীৱৰিকো. অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ৰাজানং পসেনদিং কোসলং এতদৱোচ – ‘‘অলং, মহাৰাজ, পৰিপুণ্ণং মে চীৱৰ’’ন্তি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৱঞ্চিদং, ভন্তে, ভগৱা অদন্তানং দমেতা, অসন্তানং সমেতা, অপৰিনিব্বুতানং পৰিনিব্বাপেতা. যঞ্হি মযং, ভন্তে, নাসক্খিম্হা দণ্ডেনপি সত্থেনপি দমেতুং সো ভগৱতা অদণ্ডেন অসত্থেনেৱ [অসত্থেন (স্যা. কং.)] দন্তো. হন্দ চ দানি [হন্দ দানি (স্যা. কং. পী.)] মযং, ভন্তে, গচ্ছাম; বহুকিচ্চা মযং বহুকৰণীযা’’তি. ‘‘যস্সদানি, মহাৰাজ, কালং মঞ্ঞসী’’তি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিযং পিণ্ডায পাৱিসি. অদ্দসা খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো সাৱত্থিযং সপদানং পিণ্ডায চৰমানো অঞ্ঞতৰং ইত্থিং মূড়্হগব্ভং ৱিঘাতগব্ভং [ৱিসাতগব্ভং (স্যা. কং. পী. ক.)]. দিস্ৱানস্স এতদহোসি – ‘‘কিলিস্সন্তি ৱত, ভো, সত্তা; কিলিস্সন্তি ৱত, ভো, সত্তা’’তি! অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসিং. অদ্দসং খো অহং, ভন্তে, সাৱত্থিযং সপদানং পিণ্ডায চৰমানো অঞ্ঞতৰং ইত্থিং মূড়্হগব্ভং ৱিঘাতগব্ভং’’. দিস্ৱান ময্হং এতদহোসি – ‘‘কিলিস্সন্তি ৱত, ভো, সত্তা; কিলিস্সন্তি ৱত, ভো, সত্তা’’তি!

‘‘তেন হি ত্ৱং, অঙ্গুলিমাল, যেন সা ইত্থী তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ইত্থিং এৱং ৱদেহি – ‘যতোহং, ভগিনি, জাতো [ভগিনি জাতিযা জাতো (সী.)] নাভিজানামি সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেতা, তেন সচ্চেন সোত্থি তে হোতু, সোত্থি গব্ভস্সা’’’তি.

‘‘সো হি নূন মে, ভন্তে, সম্পজানমুসাৱাদো ভৱিস্সতি. মযা হি, ভন্তে, বহূ সঞ্চিচ্চ পাণা জীৱিতা ৱোৰোপিতা’’তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, অঙ্গুলিমাল, যেন সা ইত্থী তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ইত্থিং এৱং ৱদেহি – ‘যতোহং, ভগিনি, অৰিযায জাতিযা জাতো, নাভিজানামি সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেতা, তেন সচ্চেন সোত্থি তে হোতু, সোত্থি গব্ভস্সা’’’তি.

‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেন সা ইত্থী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ইত্থিং এতদৱোচ – ‘‘যতোহং, ভগিনি, অৰিযায জাতিযা জাতো, নাভিজানামি সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেতা, তেন সচ্চেন সোত্থি তে হোতু, সোত্থি গব্ভস্সা’’তি. অথ খ্ৱাস্সা ইত্থিযা সোত্থি অহোসি, সোত্থি গব্ভস্স.

অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘খীণা জাতি ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো খো পনাযস্মা অঙ্গুলিমালো অৰহতং অহোসি.

৩৫২. অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞেনপি লেড্ডু খিত্তো আযস্মতো অঙ্গুলিমালস্স কাযে নিপততি, অঞ্ঞেনপি দণ্ডো খিত্তো আযস্মতো অঙ্গুলিমালস্স কাযে নিপততি, অঞ্ঞেনপি সক্খৰা খিত্তা আযস্মতো অঙ্গুলিমালস্স কাযে নিপততি. অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ভিন্নেন সীসেন, লোহিতেন গড়ন্তেন, ভিন্নেন পত্তেন, ৱিপ্ফালিতায সঙ্ঘাটিযা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং অঙ্গুলিমালং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান আযস্মন্তং অঙ্গুলিমালং এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেহি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, অধিৱাসেহি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ. যস্স খো ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কম্মস্স ৱিপাকেন বহূনি ৱস্সানি বহূনি ৱস্সসতানি বহূনি ৱস্সসহস্সানি নিৰযে পচ্চেয্যাসি তস্স ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কম্মস্স ৱিপাকং দিট্ঠেৱ ধম্মে পটিসংৱেদেসী’’তি. অথ খো আযস্মা অঙ্গুলিমালো ৰহোগতো পটিসল্লীনো ৱিমুত্তিসুখং পটিসংৱেদি; তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যো পুব্বেৱ [যো চ পুব্বে (সী. স্যা. কং. পী.)] পমজ্জিত্ৱা, পচ্ছা সো নপ্পমজ্জতি;

সোমং [সো ইমং (সী.)] লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা.

‘‘যস্স পাপং কতং কম্মং, কুসলেন পিধীযতি [পিথীযতি (সী. স্যা. কং. পী.)];

সোমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা.

‘‘যো হৱে দহৰো ভিক্খু, যুঞ্জতি বুদ্ধসাসনে;

সোমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমা.

‘‘দিসা হি মে ধম্মকথং সুণন্তু,

দিসা হি মে যুঞ্জন্তু বুদ্ধসাসনে;

দিসা হি মে তে মনুজা ভজন্তু,

যে ধম্মমেৱাদপযন্তি সন্তো.

‘‘দিসা হি মে খন্তিৱাদানং, অৱিৰোধপ্পসংসীনং;

সুণন্তু ধম্মং কালেন, তঞ্চ অনুৱিধীযন্তু.

‘‘ন হি জাতু সো মমং হিংসে, অঞ্ঞং ৱা পন কিঞ্চি নং [কঞ্চি নং (সী. স্যা. কং. পী.), কঞ্চনং (?)];

পপ্পুয্য পৰমং সন্তিং, ৰক্খেয্য তসথাৱৰে.

‘‘উদকঞ্হি নযন্তি নেত্তিকা, উসুকাৰা নমযন্তি [দমযন্তি (ক.)] তেজনং;

দাৰুং নমযন্তি তচ্ছকা, অত্তানং দমযন্তি পণ্ডিতা.

‘‘দণ্ডেনেকে দমযন্তি, অঙ্কুসেহি কসাহি চ;

অদণ্ডেন অসত্থেন, অহং দন্তোম্হি তাদিনা.

‘‘অহিংসকোতি মে নামং, হিংসকস্স পুৰে সতো;

অজ্জাহং সচ্চনামোম্হি, ন নং হিংসামি কিঞ্চি নং [কঞ্চি নং (সী. স্যা. কং. পী.), কঞ্চনং (?)].

‘‘চোৰো অহং পুৰে আসিং, অঙ্গুলিমালোতি ৱিস্সুতো;

ৱুয্হমানো মহোঘেন, বুদ্ধং সৰণমাগমং.

‘‘লোহিতপাণি পুৰে আসিং, অঙ্গুলিমালোতি ৱিস্সুতো;

সৰণগমনং পস্স, ভৱনেত্তি সমূহতা.

‘‘তাদিসং কম্মং কত্ৱান, বহুং দুগ্গতিগামিনং;

ফুট্ঠো কম্মৱিপাকেন, অণণো ভুঞ্জামি ভোজনং.

‘‘পমাদমনুযুঞ্জন্তি, বালা দুম্মেধিনো জনা;

অপ্পমাদঞ্চ মেধাৱী, ধনং সেট্ঠংৱ ৰক্খতি.

‘‘মা পমাদমনুযুঞ্জেথ, মা কামৰতি সন্থৱং;

অপ্পমত্তো হি ঝাযন্তো, পপ্পোতি ৱিপুলং [পৰমং (ক.)] সুখং.

‘‘স্ৱাগতং [সাগতং (সী. পী.)] নাপগতং [নাম সগতং (ক.)], নযিদং দুম্মন্তিতং মম;

সংৱিভত্তেসু [সুৱিভত্তেসু (স্যা. কং.), সৱিভত্তেসু (সী. ক.), পটিভত্তেসু (পী.)] ধম্মেসু, যং সেট্ঠং তদুপাগমং.

‘‘স্ৱাগতং নাপগতং, নযিদং দুম্মন্তিতং মম;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অঙ্গুলিমালসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.