৭. মহাসকুলুদাযিসুত্তং

২৩৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা পৰিব্বাজকা মোৰনিৱাপে পৰিব্বাজকাৰামে পটিৱসন্তি, সেয্যথিদং – অন্নভাৰো ৱৰধৰো সকুলুদাযী চ পৰিব্বাজকো অঞ্ঞে চ অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা পৰিব্বাজকা. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘অতিপ্পগো খো তাৱ ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিতুং. যংনূনাহং যেন মোৰনিৱাপো পৰিব্বাজকাৰামো যেন সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা যেন মোৰনিৱাপো পৰিব্বাজকাৰামো তেনুপসঙ্কমি. তেন খো পন সমযেন সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো মহতিযা পৰিব্বাজকপৰিসায সদ্ধিং নিসিন্নো হোতি উন্নাদিনিযা উচ্চাসদ্দমহাসদ্দায অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেন্তিযা, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৱত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগৰকথং জনপদকথং ইত্থিকথং সূৰকথং ৱিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা. অদ্দসা খো সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান সকং পৰিসং সণ্ঠাপেতি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো হোন্তু; মা ভোন্তো সদ্দমকত্থ. অযং সমণো গোতমো আগচ্ছতি; অপ্পসদ্দকামো খো পন সো আযস্মা অপ্পসদ্দস্স ৱণ্ণৱাদী. অপ্পেৱ নাম অপ্পসদ্দং পৰিসং ৱিদিত্ৱা উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞেয্যা’’তি. অথ খো তে পৰিব্বাজকা তুণ্হী অহেসুং. অথ খো ভগৱা যেন সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমি. অথ খো সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এতু খো, ভন্তে, ভগৱা. স্ৱাগতং, ভন্তে, ভগৱতো. চিৰস্সং খো, ভন্তে, ভগৱা ইমং পৰিযাযমকাসি যদিদং ইধাগমনায. নিসীদতু, ভন্তে, ভগৱা; ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. সকুলুদাযীপি খো পৰিব্বাজকো অঞ্ঞতৰং নীচং আসনং গহেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো সকুলুদাযিং পৰিব্বাজকং ভগৱা এতদৱোচ –

২৩৮. ‘‘কাযনুত্থ, উদাযি, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না, কা চ পন ৱো অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা’’তি? ‘‘তিট্ঠতেসা, ভন্তে, কথা যায মযং এতৰহি কথায সন্নিসিন্না. নেসা, ভন্তে, কথা ভগৱতো দুল্লভা ভৱিস্সতি পচ্ছাপি সৱনায. পুৰিমানি, ভন্তে, দিৱসানি পুৰিমতৰানি নানাতিত্থিযানং সমণব্ৰাহ্মণানং কুতূহলসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘লাভা ৱত, ভো, অঙ্গমগধানং, সুলদ্ধলাভা ৱত, ভো, অঙ্গমগধানং! তত্ৰিমে [যত্থিমে (সী.)] সমণব্ৰাহ্মণা সঙ্ঘিনো গণিনো গণাচৰিযা ঞাতা যসস্সিনো তিত্থকৰা সাধুসম্মতা বহুজনস্স ৰাজগহং ৱস্সাৱাসং ওসটা. অযম্পি খো পূৰণো কস্সপো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সোপি ৰাজগহং ৱস্সাৱাসং ওসটো. অযম্পি খো মক্খলি গোসালো…পে… অজিতো কেসকম্বলো… পকুধো কচ্চাযনো… সঞ্জযো বেলট্ঠপুত্তো… নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সোপি ৰাজগহং ৱস্সাৱাসং ওসটো. অযম্পি খো সমণো গোতমো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সোপি ৰাজগহং ৱস্সাৱাসং ওসটো. কো নু খো ইমেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সঙ্ঘীনং গণীনং গণাচৰিযানং ঞাতানং যসস্সীনং তিত্থকৰানং সাধুসম্মতানং বহুজনস্স সাৱকানং সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো, কঞ্চ পন সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা [গৰুকত্ৱা (সী. স্যা. কং. পী.)] উপনিস্সায ৱিহৰন্তী’’’তি?

২৩৯. ‘‘তত্ৰেকচ্চে এৱমাহংসু – ‘অযং খো পূৰণো কস্সপো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সো চ খো সাৱকানং ন সক্কতো ন গৰুকতো ন মানিতো ন পূজিতো, ন চ পন পূৰণং কস্সপং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. ভূতপুব্বং পূৰণো কস্সপো অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেতি. তত্ৰঞ্ঞতৰো পূৰণস্স কস্সপস্স সাৱকো সদ্দমকাসি – ‘‘মা ভোন্তো পূৰণং কস্সপং এতমত্থং পুচ্ছিত্থ; নেসো এতং জানাতি; মযমেতং জানাম, অম্হে এতমত্থং পুচ্ছথ; মযমেতং ভৱন্তানং ব্যাকৰিস্সামা’’তি. ভূতপুব্বং পূৰণো কস্সপো বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তো ন লভতি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো হোন্তু, মা ভোন্তো সদ্দমকত্থ. নেতে, ভৱন্তে, পুচ্ছন্তি, অম্হে এতে পুচ্ছন্তি; মযমেতেসং ব্যাকৰিস্সামা’’তি. বহূ খো পন পূৰণস্স কস্সপস্স সাৱকা ৱাদং আৰোপেত্ৱা অপক্কন্তা – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি, কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি? মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুৰেৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছাৱচনীযং পুৰে অৱচ, অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতোসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি. ইতি পূৰণো কস্সপো সাৱকানং ন সক্কতো ন গৰুকতো ন মানিতো ন পূজিতো, ন চ পন পূৰণং কস্সপং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. অক্কুট্ঠো চ পন পূৰণো কস্সপো ধম্মক্কোসেনা’’’তি.

‘‘একচ্চে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি খো মক্খলি গোসালো…পে… অজিতো কেসকম্বলো… পকুধো কচ্চাযনো… সঞ্জযো বেলট্ঠপুত্তো… নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সো চ খো সাৱকানং ন সক্কতো ন গৰুকতো ন মানিতো ন পূজিতো, ন চ পন নিগণ্ঠং নাটপুত্তং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. ভূতপুব্বং নিগণ্ঠো নাটপুত্তো অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেতি. তত্ৰঞ্ঞতৰো নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স সাৱকো সদ্দমকাসি – মা ভোন্তো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতমত্থং পুচ্ছিত্থ; নেসো এতং জানাতি; মযমেতং জানাম, অম্হে এতমত্থং পুচ্ছথ; মযমেতং ভৱন্তানং ব্যাকৰিস্সামাতি. ভূতপুব্বং নিগণ্ঠো নাটপুত্তো বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তো ন লভতি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো হোন্তু, মা ভোন্তো সদ্দমকত্থ. নেতে ভৱন্তে পুচ্ছন্তি, অম্হে এতে পুচ্ছন্তি; মযমেতেসং ব্যাকৰিস্সামা’’তি. বহূ খো পন নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স সাৱকা ৱাদং আৰোপেত্ৱা অপক্কন্তা – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি. কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি? মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি. অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো. সহিতং মে অসহিতং তে, পুৰেৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছাৱচনীযং পুৰে অৱচ, অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতোসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি. ইতি নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সাৱকানং ন সক্কতো ন গৰুকতো ন মানিতো ন পূজিতো, ন চ পন নিগণ্ঠং নাটপুত্তং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. অক্কুট্ঠো চ পন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো ধম্মক্কোসেনা’’’তি.

২৪০. ‘‘একচ্চে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি খো সমণো গোতমো সঙ্ঘী চেৱ গণী চ গণাচৰিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকৰো সাধুসম্মতো বহুজনস্স; সো চ খো সাৱকানং সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো, সমণঞ্চ পন গোতমং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. ভূতপুব্বং সমণো গোতমো অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেসি. তত্ৰঞ্ঞতৰো সমণস্স গোতমস্স সাৱকো উক্কাসি. তমেনাঞ্ঞতৰো সব্ৰহ্মচাৰী জণ্ণুকেন [জণ্ণুকে (সী.)] ঘট্টেসি – ‘‘অপ্পসদ্দো আযস্মা হোতু, মাযস্মা সদ্দমকাসি, সত্থা নো ভগৱা ধম্মং দেসেসী’’তি. যস্মিং সমযে সমণো গোতমো অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেতি, নেৱ তস্মিং সমযে সমণস্স গোতমস্স সাৱকানং খিপিতসদ্দো ৱা হোতি উক্কাসিতসদ্দো ৱা. তমেনং মহাজনকাযো পচ্চাসীসমানৰূপো [পচ্চাসিং সমানৰূপো (সী. স্যা. কং. পী.)] পচ্চুপট্ঠিতো হোতি – ‘‘যং নো ভগৱা ধম্মং ভাসিস্সতি তং নো সোস্সামা’’তি. সেয্যথাপি নাম পুৰিসো চাতুম্মহাপথে খুদ্দমধুং [খুদ্দং মধুং (সী. স্যা. কং. পী.)] অনেলকং পীড়েয্য [উপ্পীড়েয্য (সী.)]. তমেনং মহাজনকাযো পচ্চাসীসমানৰূপো পচ্চুপট্ঠিতো অস্স. এৱমেৱ যস্মিং সমযে সমণো গোতমো অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেতি, নেৱ তস্মিং সমযে সমণস্স গোতমস্স সাৱকানং খিপিতসদ্দো ৱা হোতি উক্কাসিতসদ্দো ৱা. তমেনং মহাজনকাযো পচ্চাসীসমানৰূপো পচ্চুপট্ঠিতো হোতি – ‘‘যং নো ভগৱা ধম্মং ভাসিস্সতি তং নো সোস্সামা’’তি. যেপি সমণস্স গোতমস্স সাৱকা সব্ৰহ্মচাৰীহি সম্পযোজেত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তন্তি তেপি সত্থু চেৱ ৱণ্ণৱাদিনো হোন্তি, ধম্মস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো হোন্তি, সঙ্ঘস্স চ ৱণ্ণৱাদিনো হোন্তি, অত্তগৰহিনোযেৱ হোন্তি অনঞ্ঞগৰহিনো, ‘‘মযমেৱম্হা অলক্খিকা মযং অপ্পপুঞ্ঞা তে মযং এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিত্ৱা নাসক্খিম্হা যাৱজীৱং পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’’ন্তি. তে আৰামিকভূতা ৱা উপাসকভূতা ৱা পঞ্চসিক্খাপদে সমাদায ৱত্তন্তি. ইতি সমণো গোতমো সাৱকানং সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো, সমণঞ্চ পন গোতমং সাৱকা সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তী’’’তি.

২৪১. ‘‘কতি পন ত্ৱং, উদাযি, মযি ধম্মে সমনুপস্সসি, যেহি মমং [মম (সব্বত্থ)] সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি [গৰুকৰোন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)] মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তী’’তি? ‘‘পঞ্চ খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি ধম্মে সমনুপস্সামি যেহি ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. কতমে পঞ্চ? ভগৱা হি, ভন্তে, অপ্পাহাৰো, অপ্পাহাৰতায চ ৱণ্ণৱাদী. যম্পি, ভন্তে, ভগৱা অপ্পাহাৰো, অপ্পাহাৰতায চ ৱণ্ণৱাদী ইমং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি পঠমং ধম্মং সমনুপস্সামি যেন ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী. যম্পি, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী, ইমং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি দুতিযং ধম্মং সমনুপস্সামি যেন ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, ইতৰীতৰপিণ্ডপাতসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী. যম্পি, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, ইতৰীতৰপিণ্ডপাতসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী, ইমং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি ততিযং ধম্মং সমনুপস্সামি যেন ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, ইতৰীতৰসেনাসনসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী. যম্পি, ভন্তে, ভগৱা সন্তুট্ঠো ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, ইতৰীতৰসেনাসনসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী, ইমং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি চতুত্থং ধম্মং সমনুপস্সামি যেন ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ভগৱা পৱিৱিত্তো, পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী. যম্পি, ভন্তে, ভগৱা পৱিৱিত্তো, পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী, ইমং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি পঞ্চমং ধম্মং সমনুপস্সামি যেন ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘ইমে খো অহং, ভন্তে, ভগৱতি পঞ্চ ধম্মে সমনুপস্সামি যেহি ভগৱন্তং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তী’’তি.

২৪২. ‘‘‘অপ্পাহাৰো সমণো গোতমো, অপ্পাহাৰতায চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, সন্তি খো পন মে, উদাযি, সাৱকা কোসকাহাৰাপি অড্ঢকোসকাহাৰাপি বেলুৱাহাৰাপি অড্ঢবেলুৱাহাৰাপি. অহং খো পন, উদাযি, অপ্পেকদা ইমিনা পত্তেন সমতিত্তিকম্পি ভুঞ্জামি ভিয্যোপি ভুঞ্জামি. ‘অপ্পাহাৰো সমণো গোতমো, অপ্পাহাৰতায চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, যে তে, উদাযি, মম সাৱকা কোসকাহাৰাপি অড্ঢকোসকাহাৰাপি বেলুৱাহাৰাপি অড্ঢবেলুৱাহাৰাপি ন মং তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং.

‘‘‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, সন্তি খো পন মে, উদাযি, সাৱকা পংসুকূলিকা লূখচীৱৰধৰা তে সুসানা ৱা সঙ্কাৰকূটা ৱা পাপণিকা ৱা নন্তকানি [পাপণিকানি ৱা নন্তকানি ৱা (সী.)] উচ্চিনিত্ৱা [উচ্ছিন্দিত্ৱা (ক.)] সঙ্ঘাটিং কৰিত্ৱা ধাৰেন্তি. অহং খো পনুদাযি, অপ্পেকদা গহপতিচীৱৰানি ধাৰেমি দড়্হানি সত্থলূখানি অলাবুলোমসানি. ‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, যে তে, উদাযি, মম সাৱকা পংসুকূলিকা লূখচীৱৰধৰা তে সুসানা ৱা সঙ্কাৰকূটা ৱা পাপণিকা ৱা নন্তকানি উচ্চিনিত্ৱা সঙ্ঘাটিং কৰিত্ৱা ধাৰেন্তি, ন মং তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং.

‘‘‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, ইতৰীতৰপিণ্ডপাতসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, সন্তি খো পন মে, উদাযি, সাৱকা পিণ্ডপাতিকা সপদানচাৰিনো উঞ্ছাসকে ৱতে ৰতা, তে অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠা সমানা আসনেনপি নিমন্তিযমানা ন সাদিযন্তি. অহং খো পনুদাযি, অপ্পেকদা নিমন্তনেপি [নিমন্তনস্সাপি (ক.)] ভুঞ্জামি সালীনং ওদনং ৱিচিতকাড়কং অনেকসূপং অনেকব্যঞ্জনং. ‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, ইতৰীতৰপিণ্ডপাতসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, যে তে, উদাযি, মম সাৱকা পিণ্ডপাতিকা সপদানচাৰিনো উঞ্ছাসকে ৱতে ৰতা তে অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠা সমানা আসনেনপি নিমন্তিযমানা ন সাদিযন্তি, ন মং তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং.

‘‘‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, ইতৰীতৰসেনাসনসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, সন্তি খো পন মে, উদাযি, সাৱকা ৰুক্খমূলিকা অব্ভোকাসিকা, তে অট্ঠমাসে ছন্নং ন উপেন্তি. অহং খো পনুদাযি, অপ্পেকদা কূটাগাৰেসুপি ৱিহৰামি উল্লিত্তাৱলিত্তেসু নিৱাতেসু ফুসিতগ্গড়েসু [ফুস্সিতগ্গড়েসু (সী. পী.)] পিহিতৱাতপানেসু. ‘সন্তুট্ঠো সমণো গোতমো ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, ইতৰীতৰসেনাসনসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, যে তে, উদাযি, মম সাৱকা ৰুক্খমূলিকা অব্ভোকাসিকা তে অট্ঠমাসে ছন্নং ন উপেন্তি, ন মং তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং.

‘‘‘পৱিৱিত্তো সমণো গোতমো, পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, সন্তি খো পন মে, উদাযি, সাৱকা আৰঞ্ঞিকা পন্তসেনাসনা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি অজ্ঝোগাহেত্ৱা ৱিহৰন্তি, তে অন্ৱদ্ধমাসং সঙ্ঘমজ্ঝে ওসৰন্তি পাতিমোক্খুদ্দেসায. অহং খো পনুদাযি, অপ্পেকদা আকিণ্ণো ৱিহৰামি ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি উপাসকেহি উপাসিকাহি ৰঞ্ঞা ৰাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৱকেহি. ‘পৱিৱিত্তো সমণো গোতমো, পৱিৱেকস্স চ ৱণ্ণৱাদী’তি, ইতি চে মং, উদাযি, সাৱকা সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং, যে তে, উদাযি, মম সাৱকা আৰঞ্ঞকা পন্তসেনাসনা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি অজ্ঝোগাহেত্ৱা ৱিহৰন্তি তে অন্ৱদ্ধমাসং সঙ্ঘমজ্ঝে ওসৰন্তি পাতিমোক্খুদ্দেসায, ন মং তে ইমিনা ধম্মেন সক্কৰেয্যুং গৰুং কৰেয্যুং মানেয্যুং পূজেয্যুং, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰেয্যুং.

‘‘ইতি খো, উদাযি, ন মমং সাৱকা ইমেহি পঞ্চহি ধম্মেহি সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

২৪৩. ‘‘অত্থি খো, উদাযি, অঞ্ঞে চ পঞ্চ ধম্মা যেহি পঞ্চহি ধম্মেহি মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. কতমে পঞ্চ? ইধুদাযি, মমং সাৱকা অধিসীলে সম্ভাৱেন্তি – ‘সীলৱা সমণো গোতমো পৰমেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো’তি. যম্পুদাযি [যমুদাযি (স্যা. ক.)], মমং সাৱকা অধিসীলে সম্ভাৱেন্তি – ‘সীলৱা সমণো গোতমো পৰমেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো’তি, অযং খো, উদাযি, পঠমো ধম্মো যেন মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

২৪৪. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, মমং সাৱকা অভিক্কন্তে ঞাণদস্সনে সম্ভাৱেন্তি – ‘জানংযেৱাহ সমণো গোতমো – জানামীতি, পস্সংযেৱাহ সমণো গোতমো – পস্সামীতি; অভিঞ্ঞায সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অনভিঞ্ঞায; সনিদানং সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অনিদানং; সপ্পাটিহাৰিযং সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অপ্পাটিহাৰিয’ন্তি. যম্পুদাযি, মমং সাৱকা অভিক্কন্তে ঞাণদস্সনে সম্ভাৱেন্তি – ‘জানংযেৱাহ সমণো গোতমো – জানামীতি, পস্সংযেৱাহ সমণো গোতমো – পস্সামীতি; অভিঞ্ঞায সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অনভিঞ্ঞায; সনিদানং সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অনিদানং; সপ্পাটিহাৰিযং সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি নো অপ্পাটিহাৰিয’ন্তি, অযং খো, উদাযি, দুতিযো ধম্মো যেন মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

২৪৫. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, মমং সাৱকা অধিপঞ্ঞায সম্ভাৱেন্তি – ‘পঞ্ঞৱা সমণো গোতমো পৰমেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো; তং ৱত অনাগতং ৱাদপথং ন দক্খতি, উপ্পন্নং ৱা পৰপ্পৱাদং ন সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গণ্হিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি’. তং কিং মঞ্ঞসি, উদাযি, অপি নু মে সাৱকা এৱং জানন্তা এৱং পস্সন্তা অন্তৰন্তৰা কথং ওপাতেয্যু’’ন্তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ন খো পনাহং, উদাযি, সাৱকেসু অনুসাসনিং পচ্চাসীসামি [পচ্চাসিংসামি (সী. স্যা. কং. পী.)]; অঞ্ঞদত্থু মমযেৱ সাৱকা অনুসাসনিং পচ্চাসীসন্তি.

‘‘যম্পুদাযি, মমং সাৱকা অধিপঞ্ঞায সম্ভাৱেন্তি – ‘পঞ্ঞৱা সমণো গোতমো পৰমেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো; তং ৱত অনাগতং ৱাদপথং ন দক্খতি, উপ্পন্নং ৱা পৰপ্পৱাদং ন সহধম্মেন নিগ্গহিতং নিগ্গণ্হিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি’. অযং খো, উদাযি, ততিযো ধম্মো যেন মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

২৪৬. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, মম সাৱকা যেন দুক্খেন দুক্খোতিণ্ণা দুক্খপৰেতা তে মং উপসঙ্কমিত্ৱা দুক্খং অৰিযসচ্চং পুচ্ছন্তি, তেসাহং দুক্খং অৰিযসচ্চং পুট্ঠো ব্যাকৰোমি, তেসাহং চিত্তং আৰাধেমি পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণেন; তে মং দুক্খসমুদযং… দুক্খনিৰোধং… দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং পুচ্ছন্তি, তেসাহং দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং পুট্ঠো ব্যাকৰোমি, তেসাহং চিত্তং আৰাধেমি পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণেন. যম্পুদাযি, মম সাৱকা যেন দুক্খেন দুক্খোতিণ্ণা দুক্খপৰেতা তে মং উপসঙ্কমিত্ৱা দুক্খং অৰিযসচ্চং পুচ্ছন্তি, তেসাহং দুক্খং অৰিযসচ্চং পুট্ঠো ব্যাকৰোমি, তেসাহং চিত্তং আৰাধেমি পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণেন. তে মং দুক্খসমুদযং … দুক্খনিৰোধং… দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং পুচ্ছন্তি. তেসাহং দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযসচ্চং পুট্ঠো ব্যাকৰোমি. তেসাহং চিত্তং আৰাধেমি পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণেন. অযং খো, উদাযি, চতুত্থো ধম্মো যেন মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

২৪৭. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা চত্তাৰো সতিপট্ঠানে ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি… চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি; অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি; উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি, ৱাযমতি, ৱীৰিযং আৰভতি, চিত্তং পগ্গণ্হাতি, পদহতি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা চত্তাৰো ইদ্ধিপাদে ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং; ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি…পে… সতিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… সমাধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা পঞ্চ বলানি ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু সদ্ধাবলং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং; ৱীৰিযবলং ভাৱেতি…পে… সতিবলং ভাৱেতি… সমাধিবলং ভাৱেতি… পঞ্ঞাবলং ভাৱেতি উপসমগামিং সম্বোধগামিং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা সত্তবোজ্ঝঙ্গে ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং; ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি…পে… ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি, সম্মাসঙ্কপ্পং ভাৱেতি, সম্মাৱাচং ভাৱেতি, সম্মাকম্মন্তং ভাৱেতি, সম্মাআজীৱং ভাৱেতি, সম্মাৱাযামং ভাৱেতি, সম্মাসতিং ভাৱেতি, সম্মাসমাধিং ভাৱেতি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৪৮. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অট্ঠ ৱিমোক্খে ভাৱেন্তি. ৰূপী ৰূপানি পস্সতি, অযং পঠমো ৱিমোক্খো; অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি, অযং দুতিযো ৱিমোক্খো; সুভন্তেৱ অধিমুত্তো হোতি, অযং ততিযো ৱিমোক্খো; সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযং চতুত্থো ৱিমোক্খো; সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযং পঞ্চমো ৱিমোক্খো; সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযং ছট্ঠো ৱিমোক্খো; সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযং সত্তমো ৱিমোক্খো; সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযং অট্ঠমো ৱিমোক্খো. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৪৯. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অট্ঠ অভিভাযতনানি ভাৱেন্তি. অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পৰিত্তানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং পঠমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি অপ্পমাণানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং দুতিযং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পৰিত্তানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং ততিযং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি অপ্পমাণানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং চতুত্থং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি নীলানি নীলৱণ্ণানি নীলনিদস্সনানি নীলনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম উমাপুপ্ফং নীলং নীলৱণ্ণং নীলনিদস্সনং নীলনিভাসং, সেয্যথাপি ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং নীলং নীলৱণ্ণং নীলনিদস্সনং নীলনিভাসং; এৱমেৱ অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি নীলানি নীলৱণ্ণানি নীলনিদস্সনানি নীলনিভাসানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং পঞ্চমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পীতানি পীতৱণ্ণানি পীতনিদস্সনানি পীতনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম কণিকাৰপুপ্ফং পীতং পীতৱণ্ণং পীতনিদস্সনং পীতনিভাসং, সেয্যথাপি ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং পীতং পীতৱণ্ণং পীতনিদস্সনং পীতনিভাসং; এৱমেৱ অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পীতানি পীতৱণ্ণানি পীতনিদস্সনানি পীতনিভাসানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং ছট্ঠং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি লোহিতকানি লোহিতকৱণ্ণানি লোহিতকনিদস্সনানি লোহিতকনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম বন্ধুজীৱকপুপ্ফং লোহিতকং লোহিতকৱণ্ণং লোহিতকনিদস্সনং লোহিতকনিভাসং, সেয্যথাপি ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং লোহিতকং লোহিতকৱণ্ণং লোহিতকনিদস্সনং লোহিতকনিভাসং; এৱমেৱ অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি লোহিতকানি লোহিতকৱণ্ণানি লোহিতকনিদস্সনানি লোহিতকনিভাসানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱং সঞ্ঞী হোতি. ইদং সত্তমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি ওদাতানি ওদাতৱণ্ণানি ওদাতনিদস্সনানি ওদাতনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম ওসধিতাৰকা ওদাতা ওদাতৱণ্ণা ওদাতনিদস্সনা ওদাতনিভাসা, সেয্যথাপি ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং ওদাতং ওদাতৱণ্ণং ওদাতনিদস্সনং ওদাতনিভাসং; এৱমেৱ অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি ওদাতানি ওদাতৱণ্ণানি ওদাতনিদস্সনানি ওদাতনিভাসানি. ‘তানি অভিভুয্য জানামি, পস্সামী’তি এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং অট্ঠমং অভিভাযতনং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫০. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা দস কসিণাযতনানি ভাৱেন্তি. পথৱীকসিণমেকো সঞ্জানাতি উদ্ধমধো তিৰিযং অদ্ৱযং অপ্পমাণং; আপোকসিণমেকো সঞ্জানাতি…পে… তেজোকসিণমেকো সঞ্জানাতি… ৱাযোকসিণমেকো সঞ্জানাতি… নীলকসিণমেকো সঞ্জানাতি… পীতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… লোহিতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… ওদাতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… আকাসকসিণমেকো সঞ্জানাতি … ৱিঞ্ঞাণকসিণমেকো সঞ্জানাতি উদ্ধমধো তিৰিযং অদ্ৱযং অপ্পমাণং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫১. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা চত্তাৰি ঝানানি ভাৱেন্তি. ইধুদাযি, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, উদাযি, দক্খো ন্হাপকো [নহাপকো (সী. পী.)] ৱা ন্হাপকন্তেৱাসী ৱা কংসথালে ন্হানীযচুণ্ণানি [নহানীযচুণ্ণানি (সী. পী.)] আকিৰিত্ৱা উদকেন পৰিপ্ফোসকং পৰিপ্ফোসকং সন্নেয্য, সাযং ন্হানীযপিণ্ডি [সাস্স নহানীযপিণ্ডী (সী. স্যা. কং.)] স্নেহানুগতা স্নেহপৰেতো সন্তৰবাহিৰা ফুটা স্নেহেন ন চ পগ্ঘৰিণী; এৱমেৱ খো, উদাযি, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, উদাযি, উদকৰহদো গম্ভীৰো উব্ভিদোদকো [উব্ভিতোদকো (স্যা. কং. ক.)]. তস্স নেৱস্স পুৰত্থিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন পচ্ছিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন উত্তৰায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন দক্খিণায দিসায উদকস্স আযমুখং, দেৱো চ ন কালেন কালং সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য; অথ খো তম্হাৱ উদকৰহদা সীতা ৱাৰিধাৰা উব্ভিজ্জিত্ৱা তমেৱ উদকৰহদং সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্দেয্য পৰিসন্দেয্য পৰিপূৰেয্য পৰিপ্ফৰেয্য, নাস্স [ন নেসং (সী.)] কিঞ্চি সব্বাৱতো উদকৰহদস্স সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স. এৱমেৱ খো, উদাযি, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, উদাযি, উপ্পলিনিযং ৱা পদুমিনিযং ৱা পুণ্ডৰীকিনিযং ৱা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তো নিমুগ্গপোসীনি, তানি যাৱ চগ্গা যাৱ চ মূলা সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্নানি পৰিসন্নানি পৰিপূৰানি পৰিপ্ফুটানি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতং, উপ্পলানং ৱা পদুমানং ৱা পুণ্ডৰীকানং ৱা সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স; এৱমেৱ খো, উদাযি, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি.

‘‘পুন চপৰং, উদাযি, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, উদাযি, পুৰিসো ওদাতেন ৱত্থেন সসীসং পাৰুপিত্ৱা নিসিন্নো অস্স, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ওদাতেন ৱত্থেন অপ্ফুটং অস্স; এৱমেৱ খো, উদাযি, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫২. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা এৱং পজানন্তি – ‘অযং খো মে কাযো ৰূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৱো ওদনকুম্মাসূপচযো অনিচ্চুচ্ছাদনপৰিমদ্দনভেদনৱিদ্ধংসনধম্মো; ইদঞ্চ পন মে ৱিঞ্ঞাণং এত্থ সিতং এত্থ পটিবদ্ধং’. সেয্যথাপি, উদাযি, মণি ৱেড়ুৰিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপৰিকম্মকতো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো সব্বাকাৰসম্পন্নো; তত্ৰিদং সুত্তং আৱুতং নীলং ৱা পীতং ৱা লোহিতং ৱা ওদাতং ৱা পণ্ডুসুত্তং ৱা. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো হত্থে কৰিত্ৱা পচ্চৱেক্খেয্য – ‘অযং খো মণি ৱেড়ুৰিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপৰিকম্মকতো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো সব্বাকাৰসম্পন্নো; তত্ৰিদং সুত্তং আৱুতং নীলং ৱা পীতং ৱা লোহিতং ৱা ওদাতং ৱা পণ্ডুসুত্তং ৱা’তি. এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা এৱং পজানন্তি – ‘অযং খো মে কাযো ৰূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৱো ওদনকুম্মাসূপচযো অনিচ্চুচ্ছাদনপৰিমদ্দনভেদনৱিদ্ধংসনধম্মো; ইদঞ্চ পন মে ৱিঞ্ঞাণং এত্থ সিতং এত্থ পটিবদ্ধ’ন্তি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৩. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনন্তি ৰূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্ৰিযং. সেয্যথাপি, উদাযি, পুৰিসো মুঞ্জম্হা ঈসিকং পব্বাহেয্য; তস্স এৱমস্স – ‘অযং মুঞ্জো, অযং ঈসিকা; অঞ্ঞো মুঞ্জো, অঞ্ঞা ঈসিকা; মুঞ্জম্হাত্ৱেৱ ঈসিকা পব্বাড়্হা’তি. সেয্যথা ৱা পনুদাযি, পুৰিসো অসিং কোসিযা পব্বাহেয্য; তস্স এৱমস্স – ‘অযং অসি, অযং কোসি; অঞ্ঞো অসি অঞ্ঞা কোসি; কোসিযাত্ৱেৱ অসি পব্বাড়্হো’তি. সেয্যথা ৱা, পনুদাযি, পুৰিসো অহিং কৰণ্ডা উদ্ধৰেয্য; তস্স এৱমস্স – ‘অযং অহি, অযং কৰণ্ডো; অঞ্ঞো অহি, অঞ্ঞো কৰণ্ডো; কৰণ্ডাত্ৱেৱ অহি উব্ভতো’তি. এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনন্তি ৰূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্ৰিযং. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৪. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোন্তি – একোপি হুত্ৱা বহুধা হোন্তি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতি; আৱিভাৱং, তিৰোভাৱং; তিৰোকুট্টং তিৰোপাকাৰং তিৰোপব্বতং অসজ্জমানা গচ্ছন্তি, সেয্যথাপি আকাসে; পথৱিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং কৰোন্তি, সেয্যথাপি উদকে; উদকেপি অভিজ্জমানে [অভিজ্জমানা (ক.)] গচ্ছন্তি, সেয্যথাপি পথৱিযং; আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমন্তি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো; ইমেপি চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে পাণিনা পৰিমসন্তি পৰিমজ্জন্তি, যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেন্তি. সেয্যথাপি, উদাযি, দক্খো কুম্ভকাৰো ৱা কুম্ভকাৰন্তেৱাসী ৱা সুপৰিকম্মকতায মত্তিকায যং যদেৱ ভাজনৱিকতিং আকঙ্খেয্য তং তদেৱ কৰেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য; সেয্যথা ৱা পনুদাযি, দক্খো দন্তকাৰো ৱা দন্তকাৰন্তেৱাসী ৱা সুপৰিকম্মকতস্মিং দন্তস্মিং যং যদেৱ দন্তৱিকতিং আকঙ্খেয্য তং তদেৱ কৰেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য; সেয্যথা ৱা পনুদাযি, দক্খো সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা সুপৰিকম্মকতস্মিং সুৱণ্ণস্মিং যং যদেৱ সুৱণ্ণৱিকতিং আকঙ্খেয্য তং তদেৱ কৰেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য. এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোন্তি – একোপি হুত্ৱা বহুধা হোন্তি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতি; আৱিভাৱং, তিৰোভাৱং; তিৰোকুট্টং তিৰোপাকাৰং তিৰোপব্বতং অসজ্জমানা গচ্ছন্তি, সেয্যথাপি আকাসে; পথৱিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং কৰোন্তি, সেয্যথাপি উদকে; উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছন্তি, সেয্যথাপি পথৱিযং; আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমন্তি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো; ইমেপি চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে পাণিনা পৰিমসন্তি পৰিমজ্জন্তি, যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেন্তি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৫. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণন্তি – দিব্বে চ মানুসে চ, যে দূৰে সন্তিকে চ. সেয্যথাপি, উদাযি, বলৱা সঙ্খধমো অপ্পকসিৰেনেৱ চাতুদ্দিসা ৱিঞ্ঞাপেয্য; এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণন্তি – দিব্বে চ মানুসে চ, যে দূৰে সন্তিকে চ. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৬. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানন্তি – সৰাগং ৱা চিত্তং ‘সৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং ‘ৱীতৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; সদোসং ৱা চিত্তং ‘সদোসং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, ৱীতদোসং ৱা চিত্তং ‘ৱীতদোসং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; সমোহং ৱা চিত্তং ‘সমোহং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, ৱীতমোহং ৱা চিত্তং ‘ৱীতমোহং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; সংখিত্তং ৱা চিত্তং ‘সঙ্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং ‘ৱিক্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; মহগ্গতং ৱা চিত্তং ‘মহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, অমহগ্গতং ৱা চিত্তং ‘অমহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; সউত্তৰং ৱা চিত্তং ‘সউত্তৰং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, অনুত্তৰং ৱা চিত্তং ‘অনুত্তৰং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; সমাহিতং ৱা চিত্তং ‘সমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, অসমাহিতং ৱা চিত্তং ‘অসমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি; ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘ৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘অৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি. সেয্যথাপি, উদাযি, ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা দহৰো যুৱা মণ্ডনকজাতিকো আদাসে ৱা পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অচ্ছে ৱা উদকপত্তে সকং মুখনিমিত্তং পচ্চৱেক্খমানো সকণিকং ৱা ‘সকণিক’ন্তি [সকণিকঙ্গং ৱা সকণিকঙ্গন্তি (সী.)] জানেয্য, অকণিকং ৱা ‘অকণিক’ন্তি [অকণিকঙ্গং ৱা অকণিকঙ্গন্তি (সী.)] জানেয্য; এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানন্তি – সৰাগং ৱা চিত্তং ‘সৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং…পে… সদোসং ৱা চিত্তং… ৱীতদোসং ৱা চিত্তং… সমোহং ৱা চিত্তং… ৱীতমোহং ৱা চিত্তং… সঙ্খিত্তং ৱা চিত্তং… ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং… মহগ্গতং ৱা চিত্তং… অমহগ্গতং ৱা চিত্তং… সউত্তৰং ৱা চিত্তং… অনুত্তৰং ৱা চিত্তং… সমাহিতং ৱা চিত্তং… অসমাহিতং ৱা চিত্তং… ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং… অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘অৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানন্তি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৭. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি, অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথাপি, উদাযি, পুৰিসো সকম্হা গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, তম্হাপি গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য; সো তম্হা গামা সকংযেৱ গামং পচ্চাগচ্ছেয্য; তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো সকম্হা গামা অঞ্ঞং গামং অগচ্ছিং, তত্ৰ এৱং অট্ঠাসিং এৱং নিসীদিং এৱং অভাসিং এৱং তুণ্হী অহোসিং; তম্হাপি গামা অমুং গামং অগচ্ছিং, তত্ৰাপি এৱং অট্ঠাসিং এৱং নিসীদিং এৱং অভাসিং এৱং তুণ্হী অহোসিং, সোম্হি তম্হা গামা সকংযেৱ গামং পচ্চাগতো’তি. এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৮. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সন্তি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানন্তি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না; ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সন্তি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানন্তি. সেয্যথাপি, উদাযি, দ্ৱে অগাৰা সদ্ৱাৰা [সন্নদ্ৱাৰা (ক.)]. তত্ৰ চক্খুমা পুৰিসো মজ্ঝে ঠিতো পস্সেয্য মনুস্সে গেহং পৱিসন্তেপি নিক্খমন্তেপি অনুচঙ্কমন্তেপি অনুৱিচৰন্তেপি; এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সন্তি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানন্তি…পে… তত্ৰ চ প মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি.

২৫৯. ‘‘পুন চপৰং, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তি. সেয্যথাপি, উদাযি, পব্বতসঙ্খেপে উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো, তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি [সিপ্পিকসম্বুকম্পি (স্যা. কং. ক.)] সক্খৰকঠলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তস্স এৱমস্স – ‘অযং খো উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো, তত্ৰিমে সিপ্পিসম্বুকাপি সক্খৰকঠলাপি মচ্ছগুম্বাপি চৰন্তিপি তিট্ঠন্তিপী’তি. এৱমেৱ খো, উদাযি, অক্খাতা মযা সাৱকানং পটিপদা, যথাপটিপন্না মে সাৱকা আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰন্তি. তত্ৰ চ পন মে সাৱকা বহূ অভিঞ্ঞাৱোসানপাৰমিপ্পত্তা ৱিহৰন্তি. অযং খো, উদাযি, পঞ্চমো ধম্মো যেন মম সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি.

‘‘ইমে খো, উদাযি, পঞ্চ ধম্মা যেহি মমং সাৱকা সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো সকুলুদাযী পৰিব্বাজকো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

মহাসকুলুদাযিসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.