১০. ৱেখনসসুত্তং

২৭৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো ৱেখনসো [ৱেখনস্সো (সী. পী.)] পৰিব্বাজকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো ৱেখনসো পৰিব্বাজকো ভগৱতো সন্তিকে উদানং উদানেসি – ‘‘অযং পৰমো ৱণ্ণো, অযং পৰমো ৱণ্ণো’’তি.

‘‘কিং পন ত্ৱং, কচ্চান, এৱং ৱদেসি – ‘অযং পৰমো ৱণ্ণো, অযং পৰমো ৱণ্ণো’তি? কতমো, কচ্চান, সো পৰমো ৱণ্ণো’’তি?

‘‘যস্মা, ভো গোতম, ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থি সো পৰমো ৱণ্ণো’’তি.

‘‘কতমো পন সো, কচ্চান, ৱণ্ণো যস্মা ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থী’’তি?

‘‘যস্মা, ভো গোতম, ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থি সো পৰমো ৱণ্ণো’’তি.

‘‘দীঘাপি খো তে এসা, কচ্চান, ফৰেয্য – ‘যস্মা, ভো গোতম, ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থি সো পৰমো ৱণ্ণো’তি ৱদেসি, তঞ্চ ৱণ্ণং ন পঞ্ঞপেসি. সেয্যথাপি, কচ্চান, পুৰিসো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং যা ইমস্মিং জনপদে জনপদকল্যাণী, তং ইচ্ছামি তং কামেমী’তি. তমেনং এৱং ৱদেয্যুং – ‘অম্ভো পুৰিস, যং ত্ৱং জনপদকল্যাণিং ইচ্ছসি কামেসি, জানাসি তং জনপদকল্যাণিং – খত্তিযী ৱা ব্ৰাহ্মণী ৱা ৱেস্সী ৱা সুদ্দী ৱা’তি? ইতি পুট্ঠো ‘নো’তি ৱদেয্য. তমেনং এৱং ৱদেয্যুং – ‘অম্ভো পুৰিস, যং ত্ৱং জনপদকল্যাণিং ইচ্ছসি কামেসি, জানাসি তং জনপদকল্যাণিং ‘এৱংনামা এৱংগোত্তাতি ৱাতি…পে… দীঘা ৱা ৰস্সা ৱা মজ্ঝিমা ৱা কাড়ী ৱা সামা ৱা মঙ্গুৰচ্ছৱী ৱাতি… অমুকস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা নগৰে ৱা’তি? ইতি পুট্ঠো ‘নো’তি ৱদেয্য. তমেনং এৱং ৱদেয্যুং – ‘অম্ভো পুৰিস, যং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি, তং ত্ৱং ইচ্ছসি কামেসী’’’তি? ইতি পুট্ঠো ‘আমা’তি ৱদেয্য.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, ননু এৱং সন্তে তস্স পুৰিসস্স অপ্পাটিহীৰকতং ভাসিতং সম্পজ্জতী’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভো গোতম, এৱং সন্তে তস্স পুৰিসস্স অপ্পাটিহীৰকতং ভাসিতং সম্পজ্জতী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো ত্ৱং, কচ্চান, ‘যস্মা, ভো গোতম, ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থি সো পৰমো ৱণ্ণো’তি ৱদেসি; তঞ্চ ৱণ্ণং ন পঞ্ঞপেসী’’তি. ‘‘সেয্যথাপি, ভো গোতম, মণি ৱেড়ুৰিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপৰিকম্মকতো পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ, এৱং ৱণ্ণো অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’তি.

২৭৯. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যো ৱা মণি ৱেড়ুৰিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপৰিকম্মকতো পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায কিমি খজ্জোপনকো ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায কিমি খজ্জোপনকো, অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায কিমি খজ্জোপনকো, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায তেলপ্পদীপো, ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায তেলপ্পদীপো, অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায তেলপ্পদীপো, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায মহাঅগ্গিক্খন্ধো, ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায মহাঅগ্গিক্খন্ধো, অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যো ৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসায মহাঅগ্গিক্খন্ধো, যা ৱা ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে ওসধিতাৰকা, ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে ওসধিতাৰকা, অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যা ৱা ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে ওসধিতাৰকা, যো ৱা তদহুপোসথে পন্নৰসে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে অভিদো অড্ঢৰত্তসমযং চন্দো, ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, তদহুপোসথে পন্নৰসে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে অভিদো অড্ঢৰত্তসমযং চন্দো, অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, কচ্চান, যো ৱা তদহুপোসথে পন্নৰসে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে অভিদো অড্ঢৰত্তসমযং চন্দো, যো ৱা ৱস্সানং পচ্ছিমে মাসে সৰদসমযে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে অভিদো মজ্ঝন্হিকসমযং সূৰিযো, ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং কতমো ৱণ্ণো অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি? ‘‘য্ৱাযং, ভো গোতম, ৱস্সানং পচ্ছিমে মাসে সৰদসমযে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে অভিদো মজ্ঝন্হিকসমযং সূৰিযো – অযং ইমেসং উভিন্নং ৱণ্ণানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি. ‘‘অতো খো তে, কচ্চান, বহূ হি বহুতৰা দেৱা যে ইমেসং চন্দিমসূৰিযানং আভা নানুভোন্তি, ত্যাহং পজানামি. অথ চ পনাহং ন ৱদামি – ‘যস্মা ৱণ্ণা অঞ্ঞো ৱণ্ণো উত্তৰিতৰো চ পণীততৰো চ নত্থী’তি. অথ চ পন ত্ৱং, কচ্চান, ‘য্ৱাযং ৱণ্ণো কিমিনা খজ্জোপনকেন নিহীনতৰো চ পতিকিট্ঠতৰো চ সো পৰমো ৱণ্ণো’তি ৱদেসি; তঞ্চ ৱণ্ণং ন পঞ্ঞপেসি’’.

২৮০. ‘‘পঞ্চ খো ইমে, কচ্চান, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, কচ্চান, পঞ্চ কামগুণা. যং খো, কচ্চান, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং ইদং ৱুচ্চতি কামসুখং. ইতি কামেহি কামসুখং, কামসুখা কামগ্গসুখং তত্থ অগ্গমক্খাযতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ৱেখনসো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! যাৱ সুভাসিতং চিদং ভোতা গোতমেন – ‘কামেহি কামসুখং, কামসুখা কামগ্গসুখং তত্থ অগ্গমক্খাযতী’তি. (‘কামেহি, ভো গোতম, কামসুখং, কামসুখা কামগ্গসুখং, তত্থ অগ্গমক্খাযতী’তি) [( ) সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু নত্থি] – ‘‘দুজ্জানং খো এতং, কচ্চান, তযা অঞ্ঞদিট্ঠিকেন অঞ্ঞখন্তিকেন অঞ্ঞৰুচিকেন অঞ্ঞত্ৰযোগেন অঞ্ঞত্ৰাচৰিযকেন – কামা [কামং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱা কামসুখং ৱা কামগ্গসুখং ৱা. যে খো তে, কচ্চান, ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা তে খো এতং জানেয্যুং – কামা ৱা কামসুখং ৱা কামগ্গসুখং ৱা’’তি.

২৮১. এৱং ৱুত্তে, ৱেখনসো পৰিব্বাজকো কুপিতো অনত্তমনো ভগৱন্তংযেৱ খুংসেন্তো ভগৱন্তংযেৱ ৱম্ভেন্তো ভগৱন্তংযেৱ ৱদমানো ‘‘সমণো [সমণো চ (সী. পী.)] গোতমো পাপিতো ভৱিস্সতী’’তি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এৱমেৱ পনিধেকচ্চে [পনিধেকে (সী. পী.), পনিমেকে (উপৰিসুভসুত্তে)] সমণব্ৰাহ্মণা অজানন্তা পুব্বন্তং, অপস্সন্তা অপৰন্তং অথ চ পন ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযাতি – পজানামা’তি – পটিজানন্তি [ইত্থত্তাযাতি পটিজানন্তি (পী.)]. তেসমিদং ভাসিতং হস্সকংযেৱ সম্পজ্জতি, নামকংযেৱ সম্পজ্জতি, ৰিত্তকংযেৱ সম্পজ্জতি, তুচ্ছকংযেৱ সম্পজ্জতী’’তি. ‘‘যে খো তে, কচ্চান, সমণব্ৰাহ্মণা অজানন্তা পুব্বন্তং, অপস্সন্তা অপৰন্তং, ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযাতি – পজানামা’তি – পটিজানন্তি; তেসং সোযেৱ [তেসং তেসাযং (সী.), তেসংযেৱ সো (?)] সহধম্মিকো নিগ্গহো হোতি. অপি চ, কচ্চান, তিট্ঠতু পুব্বন্তো, তিট্ঠতু অপৰন্তো. এতু ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো অসঠো অমাযাৱী উজুজাতিকো, অহমনুসাসামি অহং ধম্মং দেসেমি. যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো [যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানো (?)] নচিৰস্সেৱ সামঞ্ঞেৱ ঞস্সতি সামং দক্খিতি – এৱং কিৰ সম্মা [এৱং কিৰাযস্মা (স্যা. ক.)] বন্ধনা ৱিপ্পমোক্খো হোতি, যদিদং অৱিজ্জা বন্ধনা. সেয্যথাপি, কচ্চান, দহৰো কুমাৰো মন্দো উত্তানসেয্যকো কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বদ্ধো অস্স সুত্তবন্ধনেহি; তস্স ৱুদ্ধিমন্ৱায ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকমন্ৱায তানি বন্ধনানি মুচ্চেয্যুং; সো মোক্খোম্হীতি খো জানেয্য নো চ বন্ধনং. এৱমেৱ খো, কচ্চান, এতু ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো অসঠো অমাযাৱী উজুজাতিকো, অহমনুসাসামি, অহং ধম্মং দেসেমি; যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো নচিৰস্সেৱ সামঞ্ঞে ঞস্সতি, সামং দক্খিতি – ‘এৱং কিৰ সম্মা বন্ধনা ৱিপ্পমোক্খো হোতি, যদিদং অৱিজ্জা বন্ধনা’’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ৱেখনসো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

ৱেখনসসুত্তং নিট্ঠিতং দসমং.

পৰিব্বাজকৱগ্গো নিট্ঠিতো ততিযো.