১. তেৱিজ্জৱচ্ছসুত্তং
১৮৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. তেন খো পন সমযেন ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো একপুণ্ডৰীকে পৰিব্বাজকাৰামে পটিৱসতি. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পাৱিসি. অথ খো ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘অতিপ্পগো খো তাৱ ৱেসালিযং পিণ্ডায চৰিতুং; যংনূনাহং যেন একপুণ্ডৰীকো পৰিব্বাজকাৰামো যেন ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা যেন একপুণ্ডৰীকো পৰিব্বাজকাৰামো যেন ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এতু খো, ভন্তে, ভগৱা. স্ৱাগতং [সাগতং (সী. পী.)], ভন্তে, ভগৱতো. চিৰস্সং খো, ভন্তে, ভগৱা ইমং পৰিযাযমকাসি যদিদং ইধাগমনায. নিসীদতু, ভন্তে, ভগৱা ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. ৱচ্ছগোত্তোপি খো পৰিব্বাজকো অঞ্ঞতৰং নীচং আসনং গহেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সমণো গোতমো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী, অপৰিসে+সং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি, চৰতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগৰস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি. যে তে, ভন্তে, এৱমাহংসু – ‘সমণো গোতমো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী, অপৰিসেসং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি, চৰতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগৰস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি, কচ্চি তে, ভন্তে, ভগৱতো ৱুত্তৱাদিনো, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোন্তি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি? ‘‘যে তে, ৱচ্ছ, এৱমাহংসু – ‘সমণো গোতমো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী, অপৰিসেসং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি, চৰতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগৰস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি, ন মে তে ৱুত্তৱাদিনো, অব্ভাচিক্খন্তি চ পন মং অসতা অভূতেনা’’তি.
১৮৬. ‘‘কথং ব্যাকৰমানা পন মযং, ভন্তে, ৱুত্তৱাদিনো চেৱ ভগৱতো অস্সাম, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্যাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্যাম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’তি?
‘‘‘তেৱিজ্জো সমণো গোতমো’তি খো, ৱচ্ছ, ব্যাকৰমানো ৱুত্তৱাদী চেৱ মে অস্স, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্য, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্য, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্য. অহঞ্হি, ৱচ্ছ, যাৱদেৱ আকঙ্খামি অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. অহঞ্হি, ৱচ্ছ, যাৱদেৱ আকঙ্খামি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. অহঞ্হি, ৱচ্ছ, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি.
‘‘‘তেৱিজ্জো সমণো গোতমো’তি খো, ৱচ্ছ, ব্যাকৰমানো ৱুত্তৱাদী চেৱ মে অস্স, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্য, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰেয্য, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’তি.
এৱং ৱুত্তে, ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভো গোতম, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি? ‘‘নত্থি খো, ৱচ্ছ, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি.
‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা সগ্গূপগো’’তি? ‘‘ন খো, ৱচ্ছ, একংযেৱ সতং ন দ্ৱে সতানি ন তীণি সতানি ন চত্তাৰি সতানি ন পঞ্চ সতানি, অথ খো ভিয্যোৱ যে গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা সগ্গূপগা’’তি [‘‘অত্থি খো ৱচ্ছ কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা সগ্গূপগোতি’’. (ক.)].
‘‘অত্থি নু খো, ভো গোতম, কোচি আজীৱকো [আজীৱিকো (ক.)] কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি? ‘‘নত্থি খো, ৱচ্ছ, কোচি আজীৱকো কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি.
‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, কোচি আজীৱকো কাযস্স ভেদা সগ্গূপগো’’তি? ‘‘ইতো খো সো, ৱচ্ছ, একনৱুতো কপ্পো [ইতো কো ৱচ্ছ একনৱুতে কপ্পে (ক.)] যমহং অনুস্সৰামি, নাভিজানামি কঞ্চি আজীৱকং সগ্গূপগং অঞ্ঞত্ৰ একেন; সোপাসি কম্মৱাদী কিৰিযৱাদী’’তি. ‘‘এৱং সন্তে, ভো গোতম, সুঞ্ঞং অদুং তিত্থাযতনং অন্তমসো সগ্গূপগেনপী’’তি? ‘‘এৱং, ৱচ্ছ, সুঞ্ঞং অদুং তিত্থাযতনং অন্তমসো সগ্গূপগেনপী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
তেৱিজ্জৱচ্ছসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং.