৫. ভদ্দালিসুত্তং

১৩৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, ভিক্খৱে, একাসনভোজনং ভুঞ্জামি; একাসনভোজনং খো, অহং, ভিক্খৱে, ভুঞ্জমানো অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানামি অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. এথ, তুম্হেপি, ভিক্খৱে, একাসনভোজনং ভুঞ্জথ; একাসনভোজনং খো, ভিক্খৱে, তুম্হেপি ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথ অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চা’’তি. এৱং ৱুত্তে, আযস্মা ভদ্দালি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, ভন্তে, ন উস্সহামি একাসনভোজনং ভুঞ্জিতুং; একাসনভোজনঞ্হি মে, ভন্তে, ভুঞ্জতো সিযা কুক্কুচ্চং, সিযা ৱিপ্পটিসাৰো’’তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, ভদ্দালি, যত্থ নিমন্তিতো অস্সসি তত্থ একদেসং ভুঞ্জিত্ৱা একদেসং নীহৰিত্ৱাপি ভুঞ্জেয্যাসি. এৱম্পি খো ত্ৱং, ভদ্দালি, ভুঞ্জমানো একাসনো যাপেস্সসী’’তি [ভুঞ্জমানো যাপেস্সসীতি (সী. স্যা. কং. পী.)]. ‘‘এৱম্পি খো অহং, ভন্তে, ন উস্সহামি ভুঞ্জিতুং; এৱম্পি হি মে, ভন্তে, ভুঞ্জতো সিযা কুক্কুচ্চং, সিযা ৱিপ্পটিসাৰো’’তি. অথ খো আযস্মা ভদ্দালি ভগৱতা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসি. অথ খো আযস্মা ভদ্দালি সব্বং তং তেমাসং ন ভগৱতো সম্মুখীভাৱং অদাসি, যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী.

১৩৫. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতীতি. অথ খো আযস্মা ভদ্দালি যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং ভদ্দালিং তে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘ইদং খো, আৱুসো ভদ্দালি, ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰীযতি [কৰণীযং (ক.)]. নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতি. ইঙ্ঘাৱুসো ভদ্দালি, এতং দোসকং সাধুকং মনসি কৰোহি, মা তে পচ্ছা দুক্কৰতৰং অহোসী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো আযস্মা ভদ্দালি তেসং ভিক্খূনং পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ভদ্দালি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যোহং ভগৱতা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসিং. তস্স মে, ভন্তে, ভগৱা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৱৰাযা’’তি.

‘‘তগ্ঘ ত্ৱং, ভদ্দালি, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যং ত্ৱং মযা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘ভগৱা খো সাৱত্থিযং ৱিহৰতি, ভগৱাপি মং জানিস্সতি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘সম্বহুলা খো ভিক্খু সাৱত্থিযং ৱস্সং উপগতা, তেপি মং জানিস্সন্তি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘সম্বহুলা খো ভিক্খুনিযো সাৱত্থিযং ৱস্সং উপগতা, তাপি মং জানিস্সন্তি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘সম্বহুলা খো উপাসকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি, তেপি মং জানিস্সন্তি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘সম্বহুলা খো উপাসিকা সাৱত্থিযং পটিৱসন্তি, তাপি মং জানিস্সন্তি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি. সমযোপি খো তে, ভদ্দালি, অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসি – ‘সম্বহুলা খো নানাতিত্থিযা সমণব্ৰাহ্মণা সাৱত্থিযং ৱস্সং উপগতা, তেপি মং জানিস্সন্তি – ভদ্দালি নাম ভিক্খু সমণস্স গোতমস্স সাৱকো থেৰঞ্ঞতৰো ভিক্খু সাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী’তি. অযম্পি খো তে, ভদ্দালি, সমযো অপ্পটিৱিদ্ধো অহোসী’’তি.

‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যোহং ভগৱতা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসিং. তস্স মে, ভন্তে, ভগৱা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৱৰাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ ত্ৱং, ভদ্দালি, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যং ত্ৱং মযা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসি’’.

১৩৬. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ভদ্দালি, ইধস্স ভিক্খু উভতোভাগৱিমুত্তো, তমহং এৱং ৱদেয্যং – ‘এহি মে ত্ৱং, ভিক্খু, পঙ্কে সঙ্কমো হোহী’তি, অপি নু খো সো সঙ্কমেয্য ৱা অঞ্ঞেন ৱা কাযং সন্নামেয্য, ‘নো’তি ৱা ৱদেয্যা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ভদ্দালি, ইধস্স ভিক্খু পঞ্ঞাৱিমুত্তো… কাযসক্খি… দিট্ঠিপ্পত্তো… সদ্ধাৱিমুত্তো… ধম্মানুসাৰী… সদ্ধানুসাৰী, তমহং এৱং ৱদেয্যং – ‘এহি মে ত্ৱং, ভিক্খু, পঙ্কে সঙ্কমো হোহী’তি, অপি নু খো সো সঙ্কমেয্য ৱা অঞ্ঞেন ৱা কাযং সন্নামেয্য, ‘নো’তি ৱা ৱদেয্যা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ভদ্দালি, অপি নু ত্ৱং, ভদ্দালি, তস্মিং সমযে উভতোভাগৱিমুত্তো ৱা হোসি পঞ্ঞাৱিমুত্তো ৱা কাযসক্খি ৱা দিট্ঠিপ্পত্তো ৱা সদ্ধাৱিমুত্তো ৱা ধম্মানুসাৰী ৱা সদ্ধানুসাৰী ৱা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ননু ত্ৱং, ভদ্দালি, তস্মিং সমযে ৰিত্তো তুচ্ছো অপৰদ্ধো’’তি?

‘‘এৱং, ভন্তে. অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যোহং ভগৱতা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসিং. তস্স মে, ভন্তে, ভগৱা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৱৰাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ ত্ৱং, ভদ্দালি, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যং ত্ৱং মযা সিক্খাপদে পঞ্ঞাপিযমানে ভিক্খুসঙ্ঘে সিক্খং সমাদিযমানে অনুস্সাহং পৱেদেসি. যতো চ খো ত্ৱং, ভদ্দালি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম. ৱুদ্ধিহেসা, ভদ্দালি, অৰিযস্স ৱিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি, আযতিং সংৱৰং আপজ্জতি’’.

১৩৭. ‘‘ইধ, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘যংনূনাহং ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজেয্যং অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. অপ্পেৱ নামাহং উত্তৰি [উত্তৰিং (সী. স্যা. কং. পী.)] মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰেয্য’ন্তি. সো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. তস্স তথাৱূপকট্ঠস্স ৱিহৰতো সত্থাপি উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ সব্ৰহ্মচাৰী উপৱদন্তি, দেৱতাপি উপৱদন্তি, অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি. সো সত্থাৰাপি উপৱদিতো, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূহি সব্ৰহ্মচাৰীহি উপৱদিতো, দেৱতাহিপি উপৱদিতো, অত্তনাপি অত্তানং উপৱদিতো ন উত্তৰি মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰোতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰিস্স.

১৩৮. ‘‘ইধ পন, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰী হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘যংনূনাহং ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজেয্যং অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. অপ্পেৱ নামাহং উত্তৰি মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰেয্য’ন্তি. সো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. তস্স তথাৱূপকট্ঠস্স ৱিহৰতো সত্থাপি ন উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ সব্ৰহ্মচাৰী ন উপৱদন্তি, দেৱতাপি ন উপৱদন্তি, অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি. সো সত্থাৰাপি অনুপৱদিতো, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূহি সব্ৰহ্মচাৰীহি অনুপৱদিতো, দেৱতাহিপি অনুপৱদিতো, অত্তনাপি অত্তানং অনুপৱদিতো উত্তৰি মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰোতি. সো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

১৩৯. ‘‘পুন চপৰং, ভদ্দালি, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

‘‘পুন চপৰং, ভদ্দালি, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

‘‘পুন চপৰং, ভদ্দালি, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা…পে… ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না; ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা…পে… সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্স.

‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হি তং, ভদ্দালি, হোতি যথা তং সত্থুসাসনে সিক্খায পৰিপূৰকাৰিস্সা’’তি.

১৪০. এৱং ৱুত্তে, আযস্মা ভদ্দালি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চং ভিক্খুং পসয্হ পসয্হ [পৱয্হ পৱয্হ (সী. স্যা. কং. পী.)] কাৰণং কৰোন্তি? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চং ভিক্খুং নো তথা পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰোন্তী’’তি? ‘‘ইধ, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু অভিণ্হাপত্তিকো হোতি আপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, ন সম্মা ৱত্ততি, ন লোমং পাতেতি, ন নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি নাহ. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু অভিণ্হাপত্তিকো আপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, ন সম্মা ৱত্ততি, ন লোমং পাতেতি, ন নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি নাহ. সাধু ৱতাযস্মন্তো ইমস্স ভিক্খুনো তথা তথা উপপৰিক্খথ যথাস্সিদং [যথযিদং (স্যা. কং. ক.)] অধিকৰণং ন খিপ্পমেৱ ৱূপসমেয্যাতি. তস্স খো এৱং, ভদ্দালি, ভিক্খুনো ভিক্খূ তথা তথা উপপৰিক্খন্তি যথাস্সিদং অধিকৰণং ন খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতি.

১৪১. ‘‘ইধ পন, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু অভিণ্হাপত্তিকো হোতি আপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো নাঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং ন অপনামেতি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, সম্মা ৱত্ততি, লোমং পাতেতি, নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি আহ. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু অভিণ্হাপত্তিকো আপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো নাঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং ন অপনামেতি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, সম্মা ৱত্ততি, লোমং পাতেতি, নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি আহ. সাধু ৱতাযস্মন্তো, ইমস্স ভিক্খুনো তথা তথা উপপৰিক্খথ যথাস্সিদং অধিকৰণং খিপ্পমেৱ ৱূপসমেয্যাতি. তস্স খো এৱং, ভদ্দালি, ভিক্খুনো ভিক্খূ তথা তথা উপপৰিক্খন্তি যথাস্সিদং অধিকৰণং খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতি.

১৪২. ‘‘ইধ, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু অধিচ্চাপত্তিকো হোতি অনাপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, ন সম্মা ৱত্ততি, ন লোমং পাতেতি, ন নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি নাহ. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু অধিচ্চাপত্তিকো অনাপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, ন সম্মা ৱত্ততি, ন লোমং পাতেতি, ন নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি নাহ. সাধু ৱতাযস্মন্তো, ইমস্স ভিক্খুনো তথা তথা উপপৰিক্খথ যথাস্সিদং অধিকৰণং ন খিপ্পমেৱ ৱূপসমেয্যাতি. তস্স খো এৱং, ভদ্দালি, ভিক্খুনো ভিক্খূ তথা তথা উপপৰিক্খন্তি যথাস্সিদং অধিকৰণং ন খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতি.

১৪৩. ‘‘ইধ পন, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু অধিচ্চাপত্তিকো হোতি অনাপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো নাঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, ন বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, সম্মা ৱত্ততি, লোমং পাতেতি, নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি আহ. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু অধিচ্চাপত্তিকো অনাপত্তিবহুলো. সো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো নাঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, ন বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, সম্মা ৱত্ততি, লোমং পাতেতি, নেত্থাৰং ৱত্ততি, ‘যেন সঙ্ঘো অত্তমনো হোতি তং কৰোমী’তি আহ. সাধু ৱতাযস্মন্তো, ইমস্স ভিক্খুনো তথা তথা উপপৰিক্খথ যথাস্সিদং অধিকৰণং খিপ্পমেৱ ৱূপসমেয্যাতি. তস্স খো এৱং, ভদ্দালি, ভিক্খুনো ভিক্খূ তথা তথা উপপৰিক্খন্তি যথাস্সিদং অধিকৰণং খিপ্পমেৱ ৱূপসম্মতি.

১৪৪. ‘‘ইধ, ভদ্দালি, একচ্চো ভিক্খু সদ্ধামত্তকেন ৱহতি পেমমত্তকেন. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু সদ্ধামত্তকেন ৱহতি পেমমত্তকেন. সচে মযং ইমং ভিক্খুং পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰিস্সাম – মা যম্পিস্স তং সদ্ধামত্তকং পেমমত্তকং তম্হাপি পৰিহাযী’তি. সেয্যথাপি, ভদ্দালি, পুৰিসস্স একং চক্খুং, তস্স মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা তং একং চক্খুং ৰক্খেয্যুং – ‘মা যম্পিস্স তং একং চক্খুং তম্হাপি পৰিহাযী’তি; এৱমেৱ খো, ভদ্দালি, ইধেকচ্চো ভিক্খু সদ্ধামত্তকেন ৱহতি পেমমত্তকেন. তত্ৰ, ভদ্দালি, ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘অযং খো, আৱুসো, ভিক্খু সদ্ধামত্তকেন ৱহতি পেমমত্তকেন. সচে মযং ইমং ভিক্খুং পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰিস্সাম – মা যম্পিস্স তং সদ্ধামত্তকং পেমমত্তকং তম্হাপি পৰিহাযী’তি. অযং খো, ভদ্দালি, হেতু অযং পচ্চযো যেন মিধেকচ্চং ভিক্খুং পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰোন্তি. অযং পন, ভদ্দালি, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চং ভিক্খুং নো তথা পসয্হ পসয্হ কাৰণং কৰোন্তী’’তি.

১৪৫. ‘‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন পুব্বে অপ্পতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি অহেসুং বহুতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহিংসু? কো পন, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন এতৰহি বহুতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি হোন্তি অপ্পতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহন্তী’তি? ‘‘এৱমেতং, ভদ্দালি, হোতি সত্তেসু হাযমানেসু, সদ্ধম্মে অন্তৰধাযমানে, বহুতৰানি চেৱ সিক্খাপদানি হোন্তি অপ্পতৰা চ ভিক্খূ অঞ্ঞায সণ্ঠহন্তীতি. ন তাৱ, ভদ্দালি, সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেতি যাৱ ন ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি. যতো চ খো, ভদ্দালি, ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি, অথ সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেতি তেসংযেৱ আসৱট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৱ, ভদ্দালি, ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি যাৱ ন সঙ্ঘো মহত্তং পত্তো হোতি. যতো চ খো, ভদ্দালি, সঙ্ঘো মহত্তং পত্তো হোতি, অথ ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি. অথ সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেতি তেসংযেৱ আসৱট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৱ, ভদ্দালি, ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি যাৱ ন সঙ্ঘো লাভগ্গং পত্তো হোতি, যসগ্গং পত্তো হোতি, বাহুসচ্চং পত্তো হোতি, ৰত্তঞ্ঞুতং পত্তো হোতি. যতো চ খো, ভদ্দালি, সঙ্ঘো ৰত্তঞ্ঞুতং পত্তো হোতি, অথ ইধেকচ্চে আসৱট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৱন্তি, অথ সত্থা সাৱকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেতি তেসংযেৱ আসৱট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায.

১৪৬. ‘‘অপ্পকা খো তুম্হে, ভদ্দালি, তেন সমযেন অহুৱত্থ যদা ৱো অহং আজানীযসুসূপমং ধম্মপৰিযাযং দেসেসিং. তং সৰসি [সৰসি ত্ৱং (সী. পী.), সৰসি তং (?)] ভদ্দালী’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তত্ৰ, ভদ্দালি, কং হেতুং পচ্চেসী’’তি?

‘‘সো হি নূনাহং, ভন্তে, দীঘৰত্তং সত্থুসাসনে সিক্খায অপৰিপূৰকাৰী অহোসি’’ন্তি.

‘‘ন খো, ভদ্দালি, এসেৱ হেতু, এস পচ্চযো. অপি চ মে ত্ৱং, ভদ্দালি, দীঘৰত্তং চেতসা চেতোপৰিচ্চ ৱিদিতো – ‘ন চাযং মোঘপুৰিসো মযা ধম্মে দেসিযমানে অট্ঠিং কত্ৱা মনসি কত্ৱা সব্বচেতসো [সব্বং চেতসো (ক.)] সমন্নাহৰিত্ৱা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতী’তি. অপি চ তে অহং, ভদ্দালি, আজানীযসুসূপমং ধম্মপৰিযাযং দেসেস্সামি. তং সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা ভদ্দালি ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –

১৪৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভদ্দালি, দক্খো অস্সদমকো ভদ্ৰং অস্সাজানীযং লভিত্ৱা পঠমেনেৱ মুখাধানে কাৰণং কাৰেতি. তস্স মুখাধানে কাৰণং কাৰিযমানস্স হোন্তিযেৱ ৱিসূকাযিতানি ৱিসেৱিতানি ৱিপ্ফন্দিতানি কানিচি কানিচি, যথা তং অকাৰিতপুব্বং কাৰণং কাৰিযমানস্স. সো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বাযতি. যতো খো, ভদ্দালি, ভদ্ৰো অস্সাজানীযো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বুতো হোতি, তমেনং অস্সদমকো উত্তৰি কাৰণং কাৰেতি যুগাধানে. তস্স যুগাধানে কাৰণং কাৰিযমানস্স হোন্তিযেৱ ৱিসূকাযিতানি ৱিসেৱিতানি ৱিপ্ফন্দিতানি কানিচি কানিচি, যথা তং অকাৰিতপুব্বং কাৰণং কাৰিযমানস্স. সো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বাযতি. যতো খো, ভদ্দালি, ভদ্ৰো অস্সাজানীযো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বুতো হোতি, তমেনং অস্সদমকো উত্তৰি কাৰণং কাৰেতি অনুক্কমে মণ্ডলে খুৰকাসে [খুৰকাযে (সী. পী.)] ধাৱে দৱত্তে [ৰৱত্থে (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰাজগুণে ৰাজৱংসে উত্তমে জৱে উত্তমে হযে উত্তমে সাখল্যে. তস্স উত্তমে জৱে উত্তমে হযে উত্তমে সাখল্যে কাৰণং কাৰিযমানস্স হোন্তিযেৱ ৱিসূকাযিতানি ৱিসেৱিতানি ৱিপ্ফন্দিতানি কানিচি কানিচি, যথা তং অকাৰিতপুব্বং কাৰণং কাৰিযমানস্স. সো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বাযতি. যতো খো, ভদ্দালি, ভদ্ৰো অস্সাজানীযো অভিণ্হকাৰণা অনুপুব্বকাৰণা তস্মিং ঠানে পৰিনিব্বুতো হোতি, তমেনং অস্সদমকো উত্তৰি ৱণ্ণিযঞ্চ পাণিযঞ্চ [ৱলিযঞ্চ (সী. পী.), বলিযঞ্চ (স্যা. কং.)] অনুপ্পৱেচ্ছতি. ইমেহি খো, ভদ্দালি, দসহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.

‘‘এৱমেৱ খো, ভদ্দালি, দসহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি দসহি? ইধ, ভদ্দালি, ভিক্খু অসেখায সম্মাদিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাসঙ্কপ্পেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাৱাচায সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাকম্মন্তেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাআজীৱেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাৱাযামেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাসতিযা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাসমাধিনা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাঞাণেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো হোতি – ইমেহি খো, ভদ্দালি, দসহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা ভদ্দালি ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

ভদ্দালিসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.