৪. মহামালুক্যসুত্তং
১২৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ধাৰেথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, মযা দেসিতানি পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি?
এৱং ৱুত্তে, আযস্মা মালুক্যপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, ভন্তে, ধাৰেমি ভগৱতা দেসিতানি পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি. ‘‘যথা কথং পন ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ধাৰেসি মযা দেসিতানি পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি? ‘‘সক্কাযদিট্ঠিং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং দেসিতং ধাৰেমি; ৱিচিকিচ্ছং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং দেসিতং ধাৰেমি; সীলব্বতপৰামাসং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং দেসিতং ধাৰেমি; কামচ্ছন্দং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং দেসিতং ধাৰেমি; ব্যাপাদং খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং দেসিতং ধাৰেমি. এৱং খো অহং, ভন্তে, ধাৰেমি ভগৱতা দেসিতানি পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি.
‘‘কস্স খো নাম ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ইমানি এৱং পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি দেসিতানি ধাৰেসি? ননু, মালুক্যপুত্ত, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা ইমিনা তৰুণূপমেন উপাৰম্ভেন উপাৰম্ভিস্সন্তি? দহৰস্স হি, মালুক্যপুত্ত, কুমাৰস্স মন্দস্স উত্তানসেয্যকস্স সক্কাযোতিপি ন হোতি, কুতো পনস্স উপ্পজ্জিস্সতি সক্কাযদিট্ঠি? অনুসেত্ৱেৱস্স [অনুসেতি ত্ৱেৱস্স (সী. পী.)] সক্কাযদিট্ঠানুসযো. দহৰস্স হি, মালুক্যপুত্ত, কুমাৰস্স মন্দস্স উত্তানসেয্যকস্স ধম্মাতিপি ন হোতি, কুতো পনস্স উপ্পজ্জিস্সতি ধম্মেসু ৱিচিকিচ্ছা? অনুসেত্ৱেৱস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো. দহৰস্স হি, মালুক্যপুত্ত, কুমাৰস্স মন্দস্স উত্তানসেয্যকস্স সীলাতিপি ন হোতি, কুতো পনস্স উপ্পজ্জিস্সতি সীলেসু সীলব্বতপৰামাসো? অনুসেত্ৱেৱস্স সীলব্বতপৰামাসানুসযো. দহৰস্স হি, মালুক্যপুত্ত, কুমাৰস্স মন্দস্স উত্তানসেয্যকস্স কামাতিপি ন হোতি, কুতো পনস্স উপ্পজ্জিস্সতি কামেসু কামচ্ছন্দো? অনুসেত্ৱেৱস্স কামৰাগানুসযো. দহৰস্স হি, মালুক্যপুত্ত, কুমাৰস্স মন্দস্স উত্তানসেয্যকস্স সত্তাতিপি ন হোতি, কুতো পনস্স উপ্পজ্জিস্সতি সত্তেসু ব্যাপাদো? অনুসেত্ৱেৱস্স ব্যাপাদানুসযো. ননু, মালুক্যপুত্ত, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা ইমিনা তৰুণূপমেন উপাৰম্ভেন উপাৰম্ভিস্সন্তী’’তি? এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এতস্স, ভগৱা, কালো, এতস্স, সুগত, কালো যং ভগৱা পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি দেসেয্য. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হানন্দ, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –
১৩০. ‘‘ইধানন্দ, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো সক্কাযদিট্ঠিপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি সক্কাযদিট্ঠিপৰেতেন; উপ্পন্নায চ সক্কাযদিট্ঠিযা নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স সা সক্কাযদিট্ঠি থামগতা অপ্পটিৱিনীতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং. ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ৱিচিকিচ্ছাপৰেতেন; উপ্পন্নায চ ৱিচিকিচ্ছায নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স সা ৱিচিকিচ্ছা থামগতা অপ্পটিৱিনীতা ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং. সীলব্বতপৰামাসপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি সীলব্বতপৰামাসপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ সীলব্বতপৰামাসস্স নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স সো সীলব্বতপৰামাসো থামগতো অপ্পটিৱিনীতো ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং. কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি কামৰাগপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ কামৰাগস্স নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স সো কামৰাগো থামগতো অপ্পটিৱিনীতো ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং. ব্যাপাদপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ব্যাপাদপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ ব্যাপাদস্স নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স সো ব্যাপাদো থামগতো অপ্পটিৱিনীতো ওৰম্ভাগিযং সংযোজনং.
১৩১. ‘‘সুতৱা চ খো, আনন্দ, অৰিযসাৱকো অৰিযানং দস্সাৱী অৰিযধম্মস্স কোৱিদো অৰিযধম্মে সুৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং দস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স কোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে সুৱিনীতো ন সক্কাযদিট্ঠিপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন সক্কাযদিট্ঠিপৰেতেন; উপ্পন্নায চ সক্কাযদিট্ঠিযা নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. তস্স সা সক্কাযদিট্ঠি সানুসযা পহীযতি. ন ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন ৱিচিকিচ্ছাপৰেতেন; উপ্পন্নায চ ৱিচিকিচ্ছায নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. তস্স সা ৱিচিকিচ্ছা সানুসযা পহীযতি. ন সীলব্বতপৰামাসপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন সীলব্বতপৰামাসপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ সীলব্বতপৰামাসস্স নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. তস্স সো সীলব্বতপৰামাসো সানুসযো পহীযতি. ন কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন কামৰাগপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ কামৰাগস্স নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. তস্স সো কামৰাগো সানুসযো পহীযতি. ন ব্যাপাদপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন ব্যাপাদপৰেতেন; উপ্পন্নস্স চ ব্যাপাদস্স নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. তস্স সো ব্যাপাদো সানুসযো পহীযতি.
১৩২. ‘‘যো, আনন্দ, মগ্গো যা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায তং মগ্গং তং পটিপদং অনাগম্ম পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা পজহিস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, আনন্দ, মহতো ৰুক্খস্স তিট্ঠতো সাৰৱতো তচং অচ্ছেত্ৱা ফেগ্গুং অচ্ছেত্ৱা সাৰচ্ছেদো ভৱিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যো মগ্গো যা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায তং মগ্গং তং পটিপদং অনাগম্ম পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা পজহিস্সতি ৱাতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
‘‘যো চ খো, আনন্দ, মগ্গো যা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায তং মগ্গং তং পটিপদং আগম্ম পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা পজহিস্সতি ৱাতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, আনন্দ, মহতো ৰুক্খস্স তিট্ঠতো সাৰৱতো তচং ছেত্ৱা ফেগ্গুং ছেত্ৱা সাৰচ্ছেদো ভৱিস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যো মগ্গো যা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায তং মগ্গং তং পটিপদং আগম্ম পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ঞস্সতি ৱা দক্খতি ৱা পজহিস্সতি ৱাতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, আনন্দ, গঙ্গা নদী পূৰা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. অথ দুব্বলকো পুৰিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমিস্সা গঙ্গায নদিযা তিৰিযং বাহায সোতং ছেত্ৱা সোত্থিনা পাৰং গচ্ছিস্সামী’তি [গচ্ছামীতি (সী. পী.)]; সো ন সক্কুণেয্য গঙ্গায নদিযা তিৰিযং বাহায সোতং ছেত্ৱা সোত্থিনা পাৰং গন্তুং. এৱমেৱ খো, আনন্দ, যেসং কেসঞ্চি [যস্স কস্সচি (সব্বত্থ)] সক্কাযনিৰোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি ন ৱিমুচ্চতি; সেয্যথাপি সো দুব্বলকো পুৰিসো এৱমেতে দট্ঠব্বা. সেয্যথাপি, আনন্দ, গঙ্গা নদী পূৰা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. অথ বলৱা পুৰিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমিস্সা গঙ্গায নদিযা তিৰিযং বাহায সোতং ছেত্ৱা সোত্থিনা পাৰং গচ্ছিস্সামী’তি; সো সক্কুণেয্য গঙ্গায নদিযা তিৰিযং বাহায সোতং ছেত্ৱা সোত্থিনা পাৰং গন্তুং. এৱমেৱ খো, আনন্দ, যেসং কেসঞ্চি সক্কাযনিৰোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি ৱিমুচ্চতি; সেয্যথাপি সো বলৱা পুৰিসো এৱমেতে দট্ঠব্বা.
১৩৩. ‘‘কতমো চানন্দ, মগ্গো, কতমা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায? ইধানন্দ, ভিক্খু উপধিৱিৱেকা অকুসলানং ধম্মানং পহানা সব্বসো কাযদুট্ঠুল্লানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো যদেৱ তত্থ হোতি ৰূপগতং ৱেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খাৰগতং ৱিঞ্ঞাণগতং তে ধম্মে অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো সমনুপস্সতি. সো তেহি ধম্মেহি চিত্তং পটিৱাপেতি [পটিপাপেতি (স্যা.), পতিট্ঠাপেতি (ক.)]. সো তেহি ধম্মেহি চিত্তং পটিৱাপেত্ৱা অমতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহৰতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বান’ন্তি. সো তত্থ ঠিতো আসৱানং খযং পাপুণাতি; নো চে আসৱানং খযং পাপুণাতি তেনেৱ ধম্মৰাগেন তায ধম্মনন্দিযা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো হোতি, তত্থ পৰিনিব্বাযী, অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. অযম্পি খো, আনন্দ, মগ্গো অযং পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো যদেৱ তত্থ হোতি ৰূপগতং ৱেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খাৰগতং ৱিঞ্ঞাণগতং… অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. অযম্পি খো, আনন্দ, মগ্গো অযং পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, ভিক্খু সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো যদেৱ তত্থ হোতি ৱেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খাৰগতং ৱিঞ্ঞাণগতং…পে… অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. অযম্পি খো, আনন্দ, মগ্গো অযং পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো যদেৱ তত্থ হোতি ৱেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খাৰগতং ৱিঞ্ঞাণগতং…পে… অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. অযম্পি খো, আনন্দ, মগ্গো অযং পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, ভিক্খু সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো যদেৱ তত্থ হোতি ৱেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খাৰগতং ৱিঞ্ঞাণগতং…পে… অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. অযম্পি খো, আনন্দ, মগ্গো অযং পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানাযা’’তি.
‘‘এসো চে, ভন্তে, মগ্গো এসা পটিপদা পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায, অথ কিঞ্চৰহি ইধেকচ্চে ভিক্খূ চেতোৱিমুত্তিনো একচ্চে ভিক্খূ পঞ্ঞাৱিমুত্তিনো’’তি? ‘‘এত্থ খো পনেসাহং [এত্থ খো তেসাহং (সী. স্যা. কং. পী.)], আনন্দ, ইন্দ্ৰিযৱেমত্ততং ৱদামী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
মহামালুক্যসুত্তং নিট্ঠিতং চতুত্থং.