১০. কীটাগিৰিসুত্তং
১৭৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কাসীসু চাৰিকং চৰতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অহং খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা [ৰত্তিভোজনং (ক.)] ভুঞ্জামি. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাহং, ভিক্খৱে, ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানো অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানামি অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. এথ, তুম্হেপি, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জথ. অঞ্ঞত্ৰ খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হেপি ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথ অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. অথ খো ভগৱা কাসীসু অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন কীটাগিৰি নাম কাসীনং নিগমো তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা কীটাগিৰিস্মিং ৱিহৰতি কাসীনং নিগমে.
১৭৫. তেন খো পন সমযেন অস্সজিপুনব্বসুকা নাম ভিক্খূ কীটাগিৰিস্মিং আৱাসিকা হোন্তি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘ভগৱা খো, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জতি ভিক্খুসঙ্ঘো চ. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানন্তি অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. এথ, তুম্হেপি, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জথ. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, তুম্হেপি ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথ অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চা’’তি. এৱং ৱুত্তে, অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘মযং খো, আৱুসো, সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে. তে মযং সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জমানা পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানাম অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. তে মযং কিং সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱিস্সাম? সাযঞ্চেৱ মযং ভুঞ্জিস্সাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে’’তি.
যতো খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ সঞ্ঞাপেতুং, অথ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ মযং, ভন্তে, যেন অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিম্হ; উপসঙ্কমিত্ৱা অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ এতদৱোচুম্হ – ‘ভগৱা খো, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জতি ভিক্খুসঙ্ঘো চ; অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানন্তি অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. এথ, তুম্হেপি, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জথ. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, তুম্হেপি ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথ অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চা’তি. এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ অম্হে এতদৱোচুং – ‘মযং খো, আৱুসো, সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে. তে মযং সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জমানা পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানাম অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. তে মযং কিং সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱিস্সাম? সাযঞ্চেৱ মযং ভুঞ্জিস্সাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে’তি. যতো খো মযং, ভন্তে, নাসক্খিম্হ অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ সঞ্ঞাপেতুং, অথ মযং এতমত্থং ভগৱতো আৰোচেমা’’তি.
১৭৬. অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ আমন্তেহি – ‘সত্থা আযস্মন্তে আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেন অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘সত্থা আযস্মন্তে আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, সম্বহুলা ভিক্খূ তুম্হে উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘ভগৱা খো, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জতি ভিক্খুসঙ্ঘো চ. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানন্তি অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. এথ, তুম্হেপি, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰেৱ ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জথ. অঞ্ঞত্ৰ খো পনাৱুসো, তুম্হেপি ৰত্তিভোজনা ভুঞ্জমানা অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানিস্সথ অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চা’তি. এৱং ৱুত্তে কিৰ [কিং নু (ক.)], ভিক্খৱে, তুম্হে তে ভিক্খূ এৱং অৱচুত্থ – ‘মযং খো পনাৱুসো, সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে. তে মযং সাযঞ্চেৱ ভুঞ্জমানা পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে অপ্পাবাধতঞ্চ সঞ্জানাম অপ্পাতঙ্কতঞ্চ লহুট্ঠানঞ্চ বলঞ্চ ফাসুৱিহাৰঞ্চ. তে মযং কিং সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱিস্সাম? সাযঞ্চেৱ মযং ভুঞ্জিস্সাম পাতো চ দিৱা চ ৱিকালে’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’.
১৭৭. ‘‘কিং নু মে তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ যং কিঞ্চাযং পুৰিসপুগ্গলো পটিসংৱেদেতি সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্স অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননু মে তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাথ ইধেকচ্চস্স যং এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, ইধ পনেকচ্চস্স এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি, ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, ইধ পনেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি, ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, ইধ পনেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’.
১৭৮. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে! মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং সুখং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং সুখং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদামি. মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং সুখং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং সুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি, কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং সুখং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদামি.
১৭৯. ‘‘মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদামি. মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং দুক্খং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদামি.
১৮০. ‘‘মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং পজহথা’তি ৱদামি’’. মযা চেতং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞাতং অভৱিস্স অদিট্ঠং অৱিদিতং অসচ্ছিকতং অফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, এৱাহং অজানন্তো ‘এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদেয্যং; অপি নু মে এতং, ভিক্খৱে, পতিৰূপং অভৱিস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যস্মা চ খো এতং, ভিক্খৱে, মযা ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায – ‘ইধেকচ্চস্স এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযতো অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি কুসলা ধম্মা অভিৱড্ঢন্তী’তি, তস্মাহং ‘এৱৰূপং অদুক্খমসুখং ৱেদনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’তি ৱদামি.
১৮১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, সব্বেসংযেৱ ভিক্খূনং ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি; ন পনাহং, ভিক্খৱে, সব্বেসংযেৱ ভিক্খূনং ‘ন অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অৰহন্তো খীণাসৱা ৱুসিতৱন্তো কতকৰণীযা ওহিতভাৰা অনুপ্পত্তসদত্থা পৰিক্খীণভৱসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তা, তথাৰূপানাহং, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং ‘ন অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? কতং তেসং অপ্পমাদেন. অভব্বা তে পমজ্জিতুং. যে চ খো তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সেক্খা অপ্পত্তমানসা অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৱিহৰন্তি, তথাৰূপানাহং, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নামিমে আযস্মন্তো অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানা কল্যাণমিত্তে ভজমানা ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানা – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যুন্তি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমেসং ভিক্খূনং অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
১৮২. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে সত্ত? উভতোভাগৱিমুত্তো, পঞ্ঞাৱিমুত্তো, কাযসক্খি, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৱিমুত্তো, ধম্মানুসাৰী, সদ্ধানুসাৰী.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উভতোভাগৱিমুত্তো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে কাযেন ফুসিত্ৱা [ফস্সিত্ৱা (সী. পী.)] ৱিহৰতি পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো উভতোভাগৱিমুত্তো ইমস্স খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘ন অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? কতং তস্স অপ্পমাদেন. অভব্বো সো পমজ্জিতুং.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্ঞাৱিমুত্তো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্ঞাৱিমুত্তো. ইমস্সপি খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘ন অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? কতং তস্স অপ্পমাদেন. অভব্বো সো পমজ্জিতুং.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কাযসক্খি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কাযসক্খি. ইমস্স খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যাতি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমস্স ভিক্খুনো অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি, তথাগতপ্পৱেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায ৱোদিট্ঠা হোন্তি ৱোচৰিতা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো. ইমস্সপি খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যাতি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমস্স ভিক্খুনো অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি, তথাগতে চস্স সদ্ধা নিৱিট্ঠা হোতি মূলজাতা পতিট্ঠিতা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো. ইমস্সপি খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যাতি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমস্স ভিক্খুনো অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ধম্মানুসাৰী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা [দিস্ৱা আসৱা অপৰিক্খীণা (সী. পী.)] হোন্তি, তথাগতপ্পৱেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায মত্তসো নিজ্ঝানং খমন্তি, অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি, সেয্যথিদং – সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ধম্মানুসাৰী. ইমস্সপি খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যাতি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমস্স ভিক্খুনো অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সদ্ধানুসাৰী? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো যে তে সন্তা ৱিমোক্খা অতিক্কম্ম ৰূপে আৰুপ্পা তে ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা একচ্চে আসৱা পৰিক্খীণা [দিস্ৱা আসৱা অপৰিক্খীণা (সী. পী.)] হোন্তি, তথাগতে চস্স সদ্ধামত্তং হোতি পেমমত্তং, অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি, সেয্যথিদং – সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সদ্ধানুসাৰী. ইমস্সপি খো অহং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি. তং কিস্স হেতু? অপ্পেৱ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৱমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্ৰিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যাতি! ইমং খো অহং, ভিক্খৱে, ইমস্স ভিক্খুনো অপ্পমাদফলং সম্পস্সমানো ‘অপ্পমাদেন কৰণীয’ন্তি ৱদামি.
১৮৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, আদিকেনেৱ অঞ্ঞাৰাধনং ৱদামি; অপি চ, ভিক্খৱে, অনুপুব্বসিক্খা অনুপুব্বকিৰিযা অনুপুব্বপটিপদা অঞ্ঞাৰাধনা হোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, অনুপুব্বসিক্খা অনুপুব্বকিৰিযা অনুপুব্বপটিপদা অঞ্ঞাৰাধনা হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, সদ্ধাজাতো উপসঙ্কমতি, উপসঙ্কমন্তো পযিৰুপাসতি, পযিৰুপাসন্তো সোতং ওদহতি, ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি, সুত্ৱা ধম্মং ধাৰেতি, ধতানং [ধাতানং (ক.)] ধম্মানং অত্থং উপপৰিক্খতি, অত্থং উপপৰিক্খতো ধম্মা নিজ্ঝানং খমন্তি, ধম্মনিজ্ঝানক্খন্তিযা সতি ছন্দো জাযতি, ছন্দজাতো উস্সহতি, উস্সাহেত্ৱা তুলেতি, তুলযিত্ৱা পদহতি, পহিতত্তো সমানো কাযেন চেৱ পৰমসচ্চং সচ্ছিকৰোতি, পঞ্ঞায চ নং অতিৱিজ্ঝ পস্সতি. সাপি নাম, ভিক্খৱে, সদ্ধা নাহোসি; তম্পি নাম, ভিক্খৱে, উপসঙ্কমনং নাহোসি; সাপি নাম, ভিক্খৱে, পযিৰুপাসনা নাহোসি; তম্পি নাম, ভিক্খৱে, সোতাৱধানং নাহোসি; তম্পি নাম, ভিক্খৱে, ধম্মস্সৱনং নাহোসি; সাপি নাম, ভিক্খৱে, ধম্মধাৰণা নাহোসি; সাপি নাম, ভিক্খৱে, অত্থূপপৰিক্খা নাহোসি; সাপি নাম, ভিক্খৱে, ধম্মনিজ্ঝানক্খন্তি নাহোসি; সোপি নাম, ভিক্খৱে, ছন্দো নাহোসি; সোপি নাম, ভিক্খৱে, উস্সাহো নাহোসি; সাপি নাম, ভিক্খৱে, তুলনা নাহোসি; তম্পি নাম, ভিক্খৱে, পধানং নাহোসি. ৱিপ্পটিপন্নাত্থ, ভিক্খৱে, মিচ্ছাপটিপন্নাত্থ, ভিক্খৱে. কীৱ দূৰেৱিমে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা অপক্কন্তা ইমম্হা ধম্মৱিনযা.
১৮৪. ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, চতুপ্পদং ৱেয্যাকৰণং যস্সুদ্দিট্ঠস্স ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো নচিৰস্সেৱ পঞ্ঞাযত্থং আজানেয্য. উদ্দিসিস্সামি ৱো [উদ্দিট্ঠস্সাপি (ক.)], ভিক্খৱে, আজানিস্সথ মে ত’’ন্তি? ‘‘কে চ মযং, ভন্তে, কে চ ধম্মস্স অঞ্ঞাতাৰো’’তি? যোপি সো, ভিক্খৱে, সত্থা আমিসগৰু আমিসদাযাদো আমিসেহি সংসট্ঠো ৱিহৰতি তস্স পাযং এৱৰূপী পণোপণৱিযা ন উপেতি – ‘এৱঞ্চ নো অস্স অথ নং কৰেয্যাম, ন চ নো এৱমস্স ন নং কৰেয্যামা’তি, কিং পন, ভিক্খৱে, যং তথাগতো সব্বসো আমিসেহি ৱিসংসট্ঠো ৱিহৰতি. সদ্ধস্স, ভিক্খৱে, সাৱকস্স সত্থুসাসনে পৰিযোগাহিয [পৰিযোগায (সী. পী. ক.), পৰিযোগয্হ (স্যা. কং.)] ৱত্ততো অযমনুধম্মো হোতি – ‘সত্থা ভগৱা, সাৱকোহমস্মি; জানাতি ভগৱা, নাহং জানামী’তি. সদ্ধস্স, ভিক্খৱে, সাৱকস্স সত্থুসাসনে পৰিযোগাহিয ৱত্ততো ৰুড়্হনীযং [ৰুম্হনিযং (সী. পী.)] সত্থুসাসনং হোতি ওজৱন্তং. সদ্ধস্স, ভিক্খৱে, সাৱকস্স সত্থুসাসনে পৰিযোগাহিয ৱত্ততো অযমনুধম্মো হোতি – ‘কামং তচো চ ন্হাৰু চ অট্ঠি চ অৱসিস্সতু, সৰীৰে উপসুস্সতু [উপসুস্সতু সৰীৰে (সী.), সৰীৰে অৱসুস্সতু (ক.)] মংসলোহিতং, যং তং পুৰিসথামেন পুৰিসৱীৰিযেন পুৰিসপৰক্কমেন পত্তব্বং ন তং অপাপুণিত্ৱা ৱীৰিযস্স সণ্ঠানং [সন্থানং (সী. স্যা. পী.)] ভৱিস্সতী’তি. সদ্ধস্স, ভিক্খৱে, সাৱকস্স সত্থুসাসনে পৰিযোগাহিয ৱত্ততো দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
কীটাগিৰিসুত্তং নিট্ঠিতং দসমং.
ভিক্খুৱগ্গো নিট্ঠিতো দুতিযো.