৯. ৱাসেট্ঠসুত্তং

এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ইচ্ছানঙ্গলে ৱিহৰতি ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা ব্ৰাহ্মণমহাসালা ইচ্ছানঙ্গলে পটিৱসন্তি, সেয্যথিদং – চঙ্কী ব্ৰাহ্মণো, তাৰুক্খো ব্ৰাহ্মণো, পোক্খৰসাতি ব্ৰাহ্মণো, জাণুস্সোণি [জাণুসোণি (ক.)] ব্ৰাহ্মণো, তোদেয্যো ব্ৰাহ্মণো, অঞ্ঞে চ অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা ব্ৰাহ্মণমহাসালা. অথ খো ৱাসেট্ঠভাৰদ্ৱাজানং মাণৱানং জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমন্তানং অনুৱিচৰন্তানং [অনুচঙ্কমমানানং অনুৱিচৰমানানং (সী. পী.)] অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘‘কথং, ভো, ব্ৰাহ্মণো হোতী’’তি?

ভাৰদ্ৱাজো মাণৱো এৱমাহ – ‘‘যতো খো, ভো, উভতো সুজাতো হোতি মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন, এত্তাৱতা খো ভো ব্ৰাহ্মণো হোতী’’তি.

ৱাসেট্ঠো মাণৱো এৱমাহ – ‘‘যতো খো, ভো, সীলৱা চ হোতি ৱতসম্পন্নো [ৱত্তসম্পন্নো (সী. স্যা. ম. নি. ২.৪৫৪)] চ, এত্তাৱতা খো, ভো, ব্ৰাহ্মণো হোতী’’তি. নেৱ খো অসক্খি ভাৰদ্ৱাজো মাণৱো ৱাসেট্ঠং মাণৱং সঞ্ঞাপেতুং, ন পন অসক্খি ৱাসেট্ঠো মাণৱো ভাৰদ্ৱাজং মাণৱং সঞ্ঞাপেতুং.

অথ খো ৱাসেট্ঠো মাণৱো ভাৰদ্ৱাজং মাণৱং আমন্তেসি – ‘‘অযং খো, ভো [অযং ভো (সী. স্যা. ক.), অযং খো (পী.)] ভাৰদ্ৱাজ, সমণো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো ইচ্ছানঙ্গলে ৱিহৰতি ইচ্ছানঙ্গলৱনসণ্ডে; তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি…পে… বুদ্ধো ভগৱা’তি. আযাম, ভো ভাৰদ্ৱাজ, যেন সমণো গোতমো তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৱা সমণং গোতমং এতমত্থং পুচ্ছিস্সাম. যথা নো সমণো গোতমো ব্যাকৰিস্সতি তথা নং ধাৰেস্সামা’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো ভাৰদ্ৱাজো মাণৱো ৱাসেট্ঠস্স মাণৱস্স পচ্চস্সোসি.

অথ খো ৱাসেট্ঠভাৰদ্ৱাজা মাণৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো ৱাসেট্ঠো মাণৱো ভগৱন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

৫৯৯. ‘‘অনুঞ্ঞাতপটিঞ্ঞাতা, তেৱিজ্জা মযমস্মুভো;

অহং পোক্খৰসাতিস্স, তাৰুক্খস্সাযং মাণৱো.

৬০০. ‘‘তেৱিজ্জানং যদক্খাতং, তত্ৰ কেৱলিনোস্মসে;

পদকস্ম ৱেয্যাকৰণা, জপ্পে আচৰিযসাদিসা.

৬০১. ‘‘তেসং নো জাতিৱাদস্মিং, ৱিৱাদো অত্থি গোতম;

জাতিযা ব্ৰাহ্মণো হোতি, ভাৰদ্ৱাজো ইতি ভাসতি;

অহঞ্চ কম্মুনা [কম্মনা (সী. পী.) এৱমুপৰিপি] ব্ৰূমি, এৱং জানাহি চক্খুম.

৬০২. ‘‘তে ন সক্কোম সঞ্ঞাপেতুং, অঞ্ঞমঞ্ঞং মযং উভো;

ভৱন্তং [ভগৱন্তং (ক.)] পুট্ঠুমাগম্হা, সম্বুদ্ধং ইতি ৱিস্সুতং.

৬০৩. ‘‘চন্দং যথা খযাতীতং, পেচ্চ পঞ্জলিকা জনা;

ৱন্দমানা নমস্সন্তি, এৱং লোকস্মি গোতমং.

৬০৪. ‘‘চক্খুং লোকে সমুপ্পন্নং, মযং পুচ্ছাম গোতমং;

জাতিযা ব্ৰাহ্মণো হোতি, উদাহু ভৱতি কম্মুনা;

অজানতং নো পব্ৰূহি, যথা জানেসু ব্ৰাহ্মণং’’.

৬০৫. ‘‘তেসং ৱো অহং ব্যক্খিস্সং, (ৱাসেট্ঠাতি ভগৱা) অনুপুব্বং যথাতথং;

জাতিৱিভঙ্গং পাণানং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬০৬. ‘‘তিণৰুক্খেপি জানাথ, ন চাপি পটিজানৰে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬০৭. ‘‘ততো কীটে পটঙ্গে চ, যাৱ কুন্থকিপিল্লিকে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬০৮. ‘‘চতুপ্পদেপি জানাথ, খুদ্দকে চ মহল্লকে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬০৯. ‘‘পাদূদৰেপি জানাথ, উৰগে দীঘপিট্ঠিকে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬১০. ‘‘ততো মচ্ছেপি জানাথ, ওদকে ৱাৰিগোচৰে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬১১. ‘‘ততো পক্খীপি জানাথ, পত্তযানে ৱিহঙ্গমে;

লিঙ্গং জাতিমযং তেসং, অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো.

৬১২. ‘‘যথা এতাসু জাতীসু, লিঙ্গং জাতিমযং পুথু;

এৱং নত্থি মনুস্সেসু, লিঙ্গং জাতিমযং পুথু.

৬১৩. ‘‘ন কেসেহি ন সীসেন, ন কণ্ণেহি ন অক্খিভি;

ন মুখেন ন নাসায, ন ওট্ঠেহি ভমূহি ৱা.

৬১৪. ‘‘ন গীৱায ন অংসেহি, ন উদৰেন ন পিট্ঠিযা;

ন সোণিযা ন উৰসা, ন সম্বাধে ন মেথুনে [ন সম্বাধা ন মেথুনা (স্যা. ক.)].

৬১৫. ‘‘ন হত্থেহি ন পাদেহি, নাঙ্গুলীহি নখেহি ৱা;

ন জঙ্ঘাহি ন ঊৰূহি, ন ৱণ্ণেন সৰেন ৱা;

লিঙ্গং জাতিমযং নেৱ, যথা অঞ্ঞাসু জাতিসু.

৬১৬. ‘‘পচ্চত্তঞ্চ সৰীৰেসু [পচ্চত্তং সসৰীৰেসু (সী. পী.)], মনুস্সেস্ৱেতং ন ৱিজ্জতি;

ৱোকাৰঞ্চ মনুস্সেসু, সমঞ্ঞায পৱুচ্চতি.

৬১৭. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, গোৰক্খং উপজীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, কস্সকো সো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬১৮. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, পুথুসিপ্পেন জীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, সিপ্পিকো সো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬১৯. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, ৱোহাৰং উপজীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, ৱাণিজো সো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২০. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, পৰপেস্সেন জীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, পেস্সিকো [পেস্সকো (ক.)] সো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২১. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, অদিন্নং উপজীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, চোৰো এসো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২২. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, ইস্সত্থং উপজীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, যোধাজীৱো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২৩. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, পোৰোহিচ্চেন জীৱতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, যাজকো এসো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২৪. ‘‘যো হি কোচি মনুস্সেসু, গামং ৰট্ঠঞ্চ ভুঞ্জতি;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, ৰাজা এসো ন ব্ৰাহ্মণো.

৬২৫. ‘‘ন চাহং ব্ৰাহ্মণং ব্ৰূমি, যোনিজং মত্তিসম্ভৱং;

ভোৱাদি নাম সো হোতি, সচে [স ৱে (সী. স্যা.)] হোতি সকিঞ্চনো;

অকিঞ্চনং অনাদানং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬২৬. ‘‘সব্বসংযোজনং ছেত্ৱা, সো ৱে ন পৰিতস্সতি;

সঙ্গাতিগং ৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬২৭. ‘‘ছেত্ৱা নদ্ধিং ৱৰত্তঞ্চ, সন্দানং সহনুক্কমং;

উক্খিত্তপলিঘং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬২৮. ‘‘অক্কোসং ৱধবন্ধঞ্চ, অদুট্ঠো যো তিতিক্খতি;

খন্তীবলং বলানীকং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬২৯. ‘‘অক্কোধনং ৱতৱন্তং, সীলৱন্তং অনুস্সদং;

দন্তং অন্তিমসাৰীৰং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩০. ‘‘ৱাৰি পোক্খৰপত্তেৱ, আৰগ্গেৰিৱ সাসপো;

যো ন লিম্পতি কামেসু, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩১. ‘‘যো দুক্খস্স পজানাতি, ইধেৱ খযমত্তনো;

পন্নভাৰং ৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩২. ‘‘গম্ভীৰপঞ্ঞং মেধাৱিং, মগ্গামগ্গস্স কোৱিদং;

উত্তমত্থমনুপ্পত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৩. ‘‘অসংসট্ঠং গহট্ঠেহি, অনাগাৰেহি চূভযং;

অনোকসাৰিমপ্পিচ্ছং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৪. ‘‘নিধায দণ্ডং ভূতেসু, তসেসু থাৱৰেসু চ;

যো ন হন্তি ন ঘাতেতি, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৫. ‘‘অৱিৰুদ্ধং ৱিৰুদ্ধেসু, অত্তদণ্ডেসু নিব্বুতং;

সাদানেসু অনাদানং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৬. ‘‘যস্স ৰাগো চ দোসো চ, মানো মক্খো চ পাতিতো;

সাসপোৰিৱ আৰগ্গা, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৭. ‘‘অকক্কসং ৱিঞ্ঞাপনিং, গিৰং সচ্চমুদীৰযে;

যায নাভিসজে কঞ্চি, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৮. ‘‘যোধ দীঘং ৱ ৰস্সং ৱা, অণুং থূলং সুভাসুভং;

লোকে অদিন্নং নাদিযতি, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৩৯. ‘‘আসা যস্স ন ৱিজ্জন্তি, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ;

নিৰাসাসং [নিৰাসযং (সী. স্যা. পী.), নিৰাসকং (?)] ৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪০. ‘‘যস্সালযা ন ৱিজ্জন্তি, অঞ্ঞায অকথংকথী;

অমতোগধমনুপ্পত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪১. ‘‘যোধ পুঞ্ঞঞ্চ পাপঞ্চ, উভো সঙ্গমুপচ্চগা;

অসোকং ৱিৰজং সুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪২. ‘‘চন্দংৱ ৱিমলং সুদ্ধং, ৱিপ্পসন্নমনাৱিলং;

নন্দীভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৩. ‘‘যোমং পলিপথং দুগ্গং, সংসাৰং মোহমচ্চগা;

তিণ্ণো পাৰঙ্গতো ঝাযী, অনেজো অকথংকথী;

অনুপাদায নিব্বুতো, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৪. ‘‘যোধ কামে পহন্ত্ৱান, অনাগাৰো পৰিব্বজে;

কামভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৫. ‘‘যোধ তণ্হং পহন্ত্ৱান, অনাগাৰো পৰিব্বজে;

তণ্হাভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৬. ‘‘হিত্ৱা মানুসকং যোগং, দিব্বং যোগং উপচ্চগা;

সব্বযোগৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৭. ‘‘হিত্ৱা ৰতিঞ্চ অৰতিং, সীতিভূতং নিৰূপধিং;

সব্বলোকাভিভুং ৱীৰং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৮. ‘‘চুতিং যো ৱেদি [যো’ৱেতি (?) ইতিৱুত্তকে ৯৯ অট্ঠকথাসংৱণনা পস্সিতব্বা] ত্তানং, উপপত্তিঞ্চ সব্বসো;

অসত্তং সুগতং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৪৯. ‘‘যস্স গতিং ন জানন্তি, দেৱা গন্ধব্বমানুসা;

খীণাসৱং অৰহন্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৫০. ‘‘যস্স পুৰে চ পচ্ছা চ, মজ্ঝে চ নত্থি কিঞ্চনং;

অকিঞ্চনং অনাদানং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৫১. ‘‘উসভং পৱৰং ৱীৰং, মহেসিং ৱিজিতাৱিনং;

অনেজং ন্হাতকং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৫২. ‘‘পুব্বেনিৱাসং যো ৱেদি [যো’ৱেতি (?) ইতিৱুত্তকে ৯৯ অট্ঠকথাসংৱণনা পস্সিতব্বা], সগ্গাপাযঞ্চ পস্সতি;

অথো জাতিক্খযং পত্তো, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণং.

৬৫৩. ‘‘সমঞ্ঞা হেসা লোকস্মিং, নামগোত্তং পকপ্পিতং;

সম্মুচ্চা সমুদাগতং, তত্থ তত্থ পকপ্পিতং.

৬৫৪. ‘‘দীঘৰত্তমনুসযিতং, দিট্ঠিগতমজানতং;

অজানন্তা নো [অজানন্তা তে (অট্ঠ.) ম. নি. ২.৪৬০] পব্ৰুৱন্তি, জাতিযা হোতি ব্ৰাহ্মণো.

৬৫৫. ‘‘ন জচ্চা ব্ৰাহ্মণো হোতি, ন জচ্চা হোতি অব্ৰাহ্মণো;

কম্মুনা ব্ৰাহ্মণো হোতি, কম্মুনা হোতি অব্ৰাহ্মণো.

৬৫৬. ‘‘কস্সকো কম্মুনা হোতি, সিপ্পিকো হোতি কম্মুনা;

ৱাণিজো কম্মুনা হোতি, পেস্সিকো হোতি কম্মুনা.

৬৫৭. ‘‘চোৰোপি কম্মুনা হোতি, যোধাজীৱোপি কম্মুনা;

যাজকো কম্মুনা হোতি, ৰাজাপি হোতি কম্মুনা.

৬৫৮. ‘‘এৱমেতং যথাভূতং, কম্মং পস্সন্তি পণ্ডিতা;

পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সা, কম্মৱিপাককোৱিদা.

৬৫৯. ‘‘কম্মুনা ৱত্ততি লোকো, কম্মুনা ৱত্ততি পজা;

কম্মনিবন্ধনা সত্তা, ৰথস্সাণীৱ যাযতো.

৬৬০. ‘‘তপেন ব্ৰহ্মচৰিযেন, সংযমেন দমেন চ;

এতেন ব্ৰাহ্মণো হোতি, এতং ব্ৰাহ্মণমুত্তমং.

৬৬১. ‘‘তীহি ৱিজ্জাহি সম্পন্নো, সন্তো খীণপুনব্ভৱো;

এৱং ৱাসেট্ঠ জানাহি, ব্ৰহ্মা সক্কো ৱিজানত’’ন্তি.

এৱং ৱুত্তে, ৱাসেট্ঠভাৰদ্ৱাজা মাণৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকে নো ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতে [পাণুপেতং (ক.)] সৰণং গতে’’তি.

ৱাসেট্ঠসুত্তং নৱমং নিট্ঠিতং.