১৬. সমাৰোপনহাৰৱিভঙ্গো

৫০. তত্থ কতমো সমাৰোপনো হাৰো? ‘‘যে ধম্মা যংমূলা, যে চেকত্থা পকাসিতা মুনিনা’’তি.

একস্মিং পদট্ঠানে যত্তকানি পদট্ঠানানি ওতৰন্তি, সব্বানি তানি সমাৰোপযিতব্বানি. যথা আৱট্টে হাৰে বহুকানি পদট্ঠানানি ওতৰন্তীতি. তত্থ সমাৰোপনা চতুব্বিধা পদট্ঠানং, ৱেৱচনং, ভাৱনা, পহানমিতি.

তত্থ কতমা পদট্ঠানেন সমাৰোপনা?

‘‘সব্বপাপস্স অকৰণং, কুসলস্স উপসম্পদা;

সচিত্তপৰিযোদপনং, এতং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি.

তস্স কিং পদট্ঠানং? তীণি সুচৰিতানি – কাযসুচৰিতং ৱচীসুচৰিতং মনোসুচৰিতং – ইদং পদট্ঠানং; তত্থ যং কাযিকঞ্চ ৱাচসিকঞ্চ সুচৰিতং, অযং সীলক্খন্ধো. মনোসুচৰিতে যা অনভিজ্ঝা অব্যাপাদো চ, অযং সমাধিক্খন্ধো. যা সম্মাদিট্ঠি, অযং পঞ্ঞাক্খন্ধো. ইদং পদট্ঠানং, তত্থ সীলক্খন্ধো চ সমাধিক্খন্ধো চ সমথো, পঞ্ঞাক্খন্ধো ৱিপস্সনা. ইদং পদট্ঠানং, তত্থ সমথস্স ফলং ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি, ৱিপস্সনা ফলং অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তি. ইদং পদট্ঠানং.

ৱনং ৱনথস্স পদট্ঠানং. কিঞ্চ ৱনং? কো চ ৱনথো? ৱনং নাম পঞ্চ কামগুণা, তণ্হা ৱনথো. ইদং পদট্ঠানং. ৱনং নাম নিমিত্তগ্গাহো ‘‘ইত্থী’’তি ৱা ‘‘পুৰিসো’’তি ৱা. ৱনথো নাম তেসং তেসং অঙ্গপচ্চঙ্গানং অনুব্যঞ্জনগ্গাহো ‘‘অহো চক্খু, অহো সোতং, অহো ঘানং, অহো জিৱ্হা, অহো কাযো, ইতি. ইদং পদট্ঠানং. ৱনং নাম ছ অজ্ঝত্তিকবাহিৰানি আযতনানি অপৰিঞ্ঞাতানি. যং তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং, অযং ৱনথো. ইদং পদট্ঠানং. ৱনং নাম অনুসযো. ৱনথো নাম পৰিযুট্ঠানং. ইদং পদট্ঠানং. তেনাহ ভগৱা ‘‘ছেত্ৱা ৱনঞ্চ ৱনথঞ্চা’’তি. অযং পদট্ঠানেন সমাৰোপনা.

৫১. তত্থ কতমা ৱেৱচনেন সমাৰোপনা? ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি সেক্খফলং; অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তি অসেক্খফলং. ইদং ৱেৱচনং. ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি অনাগামিফলং; অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তি অগ্গফলং অৰহত্তং. ইদং ৱেৱচনং. ৰাগৱিৰাগা চেতোৱিমুত্তি কামধাতুসমতিক্কমনং; অৱিজ্জাৱিৰাগা পঞ্ঞাৱিমুত্তি তেধাতুসমতিক্কমনং. ইদং ৱেৱচনং. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞাবলং, অধিপঞ্ঞাসিক্খা, পঞ্ঞাক্খন্ধো, ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ঞাণং, সম্মাদিট্ঠি, তীৰণা, সন্তীৰণা, হিৰী, ৱিপস্সনা, ধম্মে ঞাণং, সব্বং, ইদং ৱেৱচনং. অযং ৱেৱচনেন সমাৰোপনা.

তত্থ কতমা ভাৱনায সমাৰোপনা? যথাহ ভগৱা ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰাহি, আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং’’. আতাপীতি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং. সম্পজানোতি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. সতিমাতি সতিন্দ্ৰিযং. ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সন্তি সমাধিন্দ্ৰিযং. এৱং কাযে কাযানুপস্সিনো ৱিহৰতো চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. কেন কাৰণেন? একলক্খণত্তা চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং. চতূসু সতিপট্ঠানেসু ভাৱিযমানেসু চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. চতূসু সম্মপ্পধানেসু ভাৱিযমানেসু চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. চতূসু ইদ্ধিপাদেসু ভাৱিযমানেসু পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. এৱং সব্বে. কেন কাৰণেন? সব্বে হি বোধঙ্গমা ধম্মা বোধিপক্খিযা নিয্যানিকলক্খণেন একলক্খণা, তে একলক্খণত্তা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. অযং ভাৱনায সমাৰোপনা.

তত্থ কতমা পহানেন সমাৰোপনা? কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰন্তো ‘‘অসুভে সুভ’’ন্তি ৱিপল্লাসং পজহতি, কবড়ীকাৰো চস্স আহাৰো পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, কামুপাদানেন চ অনুপাদানো ভৱতি, কামযোগেন চ ৱিসংযুত্তো ভৱতি, অভিজ্ঝাকাযগন্থেন চ ৱিপ্পযুজ্জতি, কামাসৱেন চ অনাসৱো ভৱতি, কামোঘঞ্চ উত্তিণ্ণো ভৱতি, ৰাগসল্লেন চ ৱিসল্লো ভৱতি, ৰূপূপিকা [ৰূপুপিকা (ক.) এৱমুপৰিপি] চস্স ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, ৰূপধাতুযং চস্স ৰাগো পহীনো ভৱতি, ন চ ছন্দাগতিং গচ্ছতি.

ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ‘‘দুক্খে সুখ’’ন্তি ৱিপল্লাসং পজহতি, ফস্সো চস্স আহাৰো পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, ভৱূপাদানেন চ অনুপাদানো ভৱতি, ভৱযোগেন চ ৱিসংযুত্তো ভৱতি, ব্যাপাদকাযগন্থেন চ ৱিপ্পযুজ্জতি, ভৱাসৱেন চ অনাসৱো ভৱতি, ভৱোঘঞ্চ উত্তিণ্ণো ভৱতি, দোসসল্লেন চ ৱিসল্লো ভৱতি, ৱেদনূপিকা চস্স ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, ৱেদনাধাতুযং চস্স ৰাগো পহীনো ভৱতি, ন চ দোসাগতিং গচ্ছতি.

চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰন্তো ‘‘অনিচ্চে নিচ্চ’’ন্তি ৱিপল্লাসং পজহতি, ৱিঞ্ঞাণং চস্স আহাৰো পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, দিট্ঠুপাদানেন চ অনুপাদানো ভৱতি, দিট্ঠিযোগেন চ ৱিসংযুত্তো ভৱতি, সীলব্বতপৰামাসকাযগন্থেন চ ৱিপ্পযুজ্জতি, দিট্ঠাসৱেন চ অনাসৱো ভৱতি, দিট্ঠোঘঞ্চ উত্তিণ্ণো ভৱতি, মানসল্লেন চ ৱিসল্লো ভৱতি, সঞ্ঞূপিকা চস্স ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, সঞ্ঞাধাতুযং চস্স ৰাগো পহীনো ভৱতি, ন চ ভযাগতিং গচ্ছতি.

ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰন্তো ‘‘অনত্তনি [অনত্তনিযে (সী.) পস্স অ. নি. ৪.৪৯] অত্তা’’তি ৱিপল্লাসং পজহতি, মনোসঞ্চেতনা চস্স আহাৰো পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, অত্তৱাদুপাদানেন চ অনুপাদানো ভৱতি, অৱিজ্জাযোগেন চ ৱিসংযুত্তো ভৱতি, ইদংসচ্চাভিনিৱেসকাযগন্থেন চ ৱিপ্পযুজ্জতি, অৱিজ্জাসৱেন চ অনাসৱো ভৱতি, অৱিজ্জোঘঞ্চ উত্তিণ্ণো ভৱতি, মোহসল্লেন চ ৱিসল্লো ভৱতি, সঙ্খাৰূপিকা চস্স ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতি পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি, সঙ্খাৰধাতুযং চস্স ৰাগো পহীনো ভৱতি, ন চ মোহাগতিং গচ্ছতি. অযং পহানেন সমাৰোপনা.

তেনাহ আযস্মা মহাকচ্চাযনো –

‘‘যে ধম্মা যং মূলা, যে চেকত্থা পকাসিতা মুনিনা;

তে সমাৰোপযিতব্বা, এস সমাৰোপনো হাৰো’’তি.

নিযুত্তো সমাৰোপনো হাৰো.

নিট্ঠিতো চ হাৰৱিভঙ্গো.