নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

নেত্তিপ্পকৰণপাড়ি

১. সঙ্গহৱাৰো

যং লোকো পূজযতে, সলোকপালো সদা নমস্সতি চ;

তস্সেত সাসনৱৰং, ৱিদূহি ঞেয্যং নৰৱৰস্স.

দ্ৱাদস পদানি সুত্তং, তং সব্বং ব্যঞ্জনঞ্চ অত্থো চ;

তং ৱিঞ্ঞেয্যং উভযং, কো অত্থো ব্যঞ্জনং কতমং.

সোড়সহাৰা নেত্তি [নেত্তী (ক.)], পঞ্চনযা সাসনস্স পৰিযেট্ঠি;

অট্ঠাৰসমূলপদা, মহকচ্চানেন [মহাকচ্চানেন (সী.)] নিদ্দিট্ঠা.

হাৰা ব্যঞ্জনৱিচযো, সুত্তস্স নযা তযো চ সুত্তত্থো;

উভযং পৰিগ্গহীতং, ৱুচ্চতি সুত্তং যথাসুত্তং.

যা চেৱ দেসনা যঞ্চ, দেসিতং উভযমেৱ ৱিঞ্ঞেয্যং;

তত্ৰাযমানুপুব্বী, নৱৱিধসুত্তন্তপৰিযেট্ঠীতি.

সঙ্গহৱাৰো.

২. উদ্দেসৱাৰো

১. তত্থ কতমে সোড়স হাৰা? দেসনা ৱিচযো যুত্তি পদট্ঠানো লক্খণো চতুব্যূহো আৱট্টো ৱিভত্তি পৰিৱত্তনো ৱেৱচনো পঞ্ঞত্তি ওতৰণো সোধনো অধিট্ঠানো পৰিক্খাৰো সমাৰোপনো ইতি.

তস্সানুগীতি

দেসনা ৱিচযো যুত্তি, পদট্ঠানো চ লক্খণো;

চতুব্যূহো চ আৱট্টো, ৱিভত্তি পৰিৱত্তনো.

ৱেৱচনো চ পঞ্ঞত্তি, ওতৰণো চ সোধনো;

অধিট্ঠানো পৰিক্খাৰো, সমাৰোপনো সোড়সো [সোড়স (সী.)].

এতে সোড়স হাৰা, পকিত্তিতা অত্থতো অসংকিণ্ণা;

এতেসঞ্চেৱ ভৱতি, ৱিত্থাৰতযা নযৱিভত্তীতি.

২. তত্থ কতমে পঞ্চ নযা? নন্দিযাৱট্টো তিপুক্খলো সীহৱিক্কীড়িতো দিসালোচনো অঙ্কুসো ইতি.

তস্সানুগীতি

পঠমো নন্দিযাৱট্টো, দুতিযো চ তিপুক্খলো;

সীহৱিক্কীড়িতো নাম, ততিযো নযলঞ্জকো [নযলঞ্ছকো (সী.)].

দিসালোচনমাহংসু, চতুত্থং নযমুত্তমং;

পঞ্চমো অঙ্কুসো নাম, সব্বে পঞ্চ নযা গতাতি.

৩. তত্থ কতমানি অট্ঠাৰস মূলপদানি? নৱ পদানি কুসলানি নৱ পদানি অকুসলানি. তত্থ কতমানি নৱ পদানি অকুসলানি, তণ্হা অৱিজ্জা লোভো দোসো মোহো সুভসঞ্ঞা সুখসঞ্ঞা নিচ্চসঞ্ঞা অত্তসঞ্ঞাতি, ইমানি নৱ পদানি অকুসলানি, যত্থ সব্বো অকুসলপক্খো সঙ্গহং সমোসৰণং গচ্ছতি.

তত্থ কতমানি নৱ পদানি কুসলানি? সমথো ৱিপস্সনা অলোভো অদোসো অমোহো অসুভসঞ্ঞা দুক্খসঞ্ঞা অনিচ্চসঞ্ঞা অনত্তসঞ্ঞাতি, ইমানি নৱ পদানি কুসলানি, যত্থ সব্বো কুসলপক্খো সঙ্গহং সমোসৰণং গচ্ছতি.

তত্ৰিদং উদ্দানং

তণ্হা চ অৱিজ্জাপি চ, লোভো দোসো তথেৱ মোহো চ;

চতুৰো চ ৱিপল্লাসা, কিলেসভূমী নৱ পদানি.

সমথো চ ৱিপস্সনা চ, কুসলানি চ যানি তীণি মূলানি;

চতুৰো সতিপট্ঠানা, ইন্দ্ৰিযভূমী নৱ পদানি.

নৱহি চ পদেহি কুসলা, নৱহি চ যুজ্জন্তি অকুসলপক্খা;

এতে খো মূলপদা, ভৱন্তি অট্ঠাৰস পদানীতি.

উদ্দেসৱাৰো.

৩. নিদ্দেসৱাৰো

৪. তত্থ সঙ্খেপতো নেত্তি কিত্তিতা.

হাৰসঙ্খেপো

১. অস্সাদাদীনৱতা, নিস্সৰণম্পি চ ফলং উপাযো চ;

আণত্তী চ ভগৱতো, যোগীনং দেসনাহাৰো.

২. যং পুচ্ছিতঞ্চ ৱিস্সজ্জিতঞ্চ, সুত্তস্স যা চ অনুগীতি;

সুত্তস্স যো পৱিচযো, হাৰো ৱিচযোতি নিদ্দিট্ঠো.

৩. সব্বেসং হাৰানং, যা ভূমী যো চ গোচৰো তেসং;

যুত্তাযুত্তপৰিক্খা, হাৰো যুত্তীতি নিদ্দিট্ঠো.

৪. ধম্মং দেসেতি জিনো, তস্স চ ধম্মস্স যং পদট্ঠানং;

ইতি যাৱ সব্বধম্মা, এসো হাৰো পদট্ঠানো.

৫. ৱুত্তম্হি একধম্মে, যে ধম্মা একলক্খণা কেচি;

ৱুত্তা ভৱন্তি সব্বে, সো হাৰো লক্খণো নাম.

৬. নেৰুত্তমধিপ্পাযো, ব্যঞ্জনমথ দেসনানিদানঞ্চ;

পুব্বাপৰানুসন্ধী, এসো হাৰো চতুব্যূহো.

৭. একম্হি পদট্ঠানে, পৰিযেসতি সেসকং পদট্ঠানং;

আৱট্টতি পটিপক্খে, আৱট্টো নাম সো হাৰো.

৮. ধম্মঞ্চ পদট্ঠানং, ভূমিঞ্চ ৱিভজ্জতে অযং হাৰো;

সাধাৰণে অসাধাৰণে চ নেয্যো ৱিভত্তীতি.

৯. কুসলাকুসলে ধম্মে, নিদ্দিট্ঠে ভাৱিতে পহীনে চ;

পৰিৱত্ততি পটিপক্খে, হাৰো পৰিৱত্তনো নাম.

১০. ৱেৱচনানি বহূনি তু, সুত্তে ৱুত্তানি একধম্মস্স;

যো জানাতি সুত্তৱিদূ, ৱেৱচনো নাম সো হাৰো.

১১. একং ভগৱা ধম্মং, পঞ্ঞত্তীহি ৱিৱিধাহি দেসেতি;

সো আকাৰো ঞেয্যো, পঞ্ঞত্তী নাম হাৰোতি.

১২. যো চ পটিচ্চুপ্পাদো, ইন্দ্ৰিযখন্ধা চ ধাতু আযতনা;

এতেহি ওতৰতি যো, ওতৰণো নাম সো হাৰো.

১৩. ৱিস্সজ্জিতম্হি পঞ্হে, গাথাযং পুচ্ছিতাযমাৰব্ভ;

সুদ্ধাসুদ্ধপৰিক্খা, হাৰো সো সোধনো নাম.

১৪. একত্ততায ধম্মা, যেপি চ ৱেমত্ততায নিদ্দিট্ঠা;

তেন ৱিকপ্পযিতব্বা, এসো হাৰো অধিট্ঠানো.

১৫. যে ধম্মা যং ধম্মং, জনযন্তিপ্পচ্চযা পৰম্পৰতো;

হেতুমৱকড্ঢযিত্ৱা, এসো হাৰো পৰিক্খাৰো.

১৬. যে ধম্মা যং মূলা, যে চেকত্থা পকাসিতা মুনিনা;

তে সমৰোপযিতব্বা, এস সমাৰোপনো হাৰো.

নযসঙ্খেপো

১৭. তণ্হঞ্চ অৱিজ্জম্পি চ, সমথেন ৱিপস্সনা যো নেতি;

সচ্চেহি যোজযিত্ৱা, অযং নযো নন্দিযাৱট্টো.

১৮. যো অকুসলে সমূলেহি, নেতি কুসলে চ কুসলমূলেহি;

ভূতং তথং অৱিতথং, তিপুক্খলং তং নযং আহু.

১৯. যো নেতি ৱিপল্লাসেহি, কিলেসে ইন্দ্ৰিযেহি সদ্ধম্মে;

এতং নযং নযৱিদূ, সীহৱিক্কীড়িতং আহু.

২০. ৱেয্যাকৰণেসু হি যে, কুসলাকুসলা তহিং তহিং ৱুত্তা;

মনসা ৱোলোকযতে, তং খু দিসালোচনং আহু.

২১. ওলোকেত্ৱা দিসলোচনেন, উক্খিপিয যং সমানেতি;

সব্বে কুসলাকুসলে, অযং নযো অঙ্কুসো নাম.

২২. সোড়স হাৰা পঠমং, দিসলোচনতো [দিসলোচনেন (ক.)] দিসা ৱিলোকেত্ৱা;

সঙ্খিপিয অঙ্কুসেন হি, নযেহি তীহি নিদ্দিসে সুত্তং.

দ্ৱাদসপদ

২৩. অক্খৰং পদং ব্যঞ্জনং, নিৰুত্তি তথেৱ নিদ্দেসো;

আকাৰছট্ঠৱচনং, এত্তাৱ ব্যঞ্জনং সব্বং.

২৪. সঙ্কাসনা পকাসনা, ৱিৱৰণা ৱিভজনুত্তানীকম্মপঞ্ঞত্তি;

এতেহি ছহি পদেহি, অত্থো কম্মঞ্চ নিদ্দিট্ঠং.

২৫. তীণি চ নযা অনূনা, অত্থস্স চ ছপ্পদানি গণিতানি;

নৱহি পদেহি ভগৱতো, ৱচনস্সত্থো সমাযুত্তো.

২৬. অত্থস্স নৱপ্পদানি, ব্যঞ্জনপৰিযেট্ঠিযা চতুব্বীস;

উভযং সঙ্কলযিত্ৱা [সঙ্খেপযতো (ক.)], তেত্তিংসা এত্তিকা নেত্তীতি.

নিদ্দেসৱাৰো.

৪. পটিনিদ্দেসৱাৰো

১. দেসনাহাৰৱিভঙ্গো

৫. তত্থ কতমো দেসনাহাৰো? ‘‘অস্সাদাদীনৱতা’’তি গাথা অযং দেসনাহাৰো. কিং দেসযতি? অস্সাদং আদীনৱং নিস্সৰণং ফলং উপাযং আণত্তিং. ধম্মং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেস্সামীতি.

তত্থ কতমো অস্সাদো?

‘‘কামং [কামমাদিকা ইমা ছ গাথা সু. নি. ৭৭২ পস্সিতব্বা] কামযমানস্স, তস্স চেতং সমিজ্ঝতি;

অদ্ধা পীতিমনো হোতি, লদ্ধা মচ্চো যদিচ্ছতী’’তি.

অযং অস্সাদো.

তত্থ কতমো আদীনৱো?

‘‘তস্স চে কামযানস্স, ছন্দজাতস্স জন্তুনো;

তে কামা পৰিহাযন্তি, সল্লৱিদ্ধোৱ ৰুপ্পতী’’তি.

অযং আদীনৱো.

তত্থ কতমং নিস্সৰণং?

‘‘যো কামে পৰিৱজ্জেতি, সপ্পস্সেৱ পদা সিৰো;

সোমং ৱিসত্তিকং লোকে, সতো সমতিৱত্ততী’’তি.

ইদং নিস্সৰণং.

তত্থ কতমো অস্সাদো?

‘‘খেত্তং ৱত্থুং হিৰঞ্ঞং ৱা, গৱাস্সং দাসপোৰিসং;

থিযো বন্ধূ পুথূ কামে, যো নৰো অনুগিজ্ঝতী’’তি.

অযং অস্সাদো.

তত্থ কতমো আদীনৱো?

‘‘অবলা নং বলীযন্তি, মদ্দন্তে নং পৰিস্সযা;

ততো নং দুক্খমন্ৱেতি, নাৱং ভিন্নমিৱোদক’’ন্তি.

অযং আদীনৱো.

তত্থ কতমং নিস্সৰণং?

‘‘তস্মা জন্তু সদা সতো, কামানি পৰিৱজ্জযে;

তে পহায তৰে ওঘং, নাৱং সিত্ৱাৱ পাৰগূ’’তি.

ইদং নিস্সৰণং.

তত্থ কতমং ফলং?

‘‘ধম্মো হৱে ৰক্খতি ধম্মচাৰিং, ছত্তং মহন্তং যথ ৱস্সকালে;

এসানিসংসো ধম্মে সুচিণ্ণে, ন দুগ্গতিং গচ্ছতি ধম্মচাৰী’’তি.

ইদং ফলং.

তত্থ কতমো উপাযো?

‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি…পে…

‘‘সব্বে সঙ্খাৰা [পস্স ধ. প. ২৭৭] দুক্খা’’তি…পে…

‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি, যদা পঞ্ঞায পস্সতি;

অথ নিব্বিন্দতি দুক্খে, এস মগ্গো ৱিসুদ্ধিযা’’তি.

অযং উপাযো.

তত্থ কতমা আণত্তি?

‘‘চক্খুমা [পস্স উদা. ৪৩] ৱিসমানীৱ, ৱিজ্জমানে পৰক্কমে;

পণ্ডিতো জীৱলোকস্মিং, পাপানি পৰিৱজ্জযে’’তি.

অযং আণত্তি.

‘‘‘সুঞ্ঞতো লোকং অৱেক্খস্সু,

মোঘৰাজা’তি আণত্তি, ‘সদা সতো’তি উপাযো;

‘অত্তানুদিট্ঠিং ঊহচ্চ [উহচ্চ (ক.) পস্স সু. নি. ১১২৫], এৱং মচ্চুতৰো সিযা’’’.

ইদং ফলং.

৬. তত্থ ভগৱা উগ্ঘটিতঞ্ঞুস্স পুগ্গলস্স নিস্সৰণং দেসযতি, ৱিপঞ্চিতঞ্ঞুস্স পুগ্গলস্স আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ দেসযতি, নেয্যস্স পুগ্গলস্স অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ দেসযতি.

তত্থ চতস্সো পটিপদা, চত্তাৰো পুগ্গলা. তণ্হাচৰিতো মন্দো সতিন্দ্ৰিযেন দুক্খায পটিপদায দন্ধাভিঞ্ঞায নিয্যাতি সতিপট্ঠানেহি নিস্সযেহি. তণ্হাচৰিতো উদত্তো [উদত্থো (সী.) উ + আ + দা + ত] সমাধিন্দ্ৰিযেন দুক্খায পটিপদায খিপ্পাভিঞ্ঞায নিয্যাতি ঝানেহি নিস্সযেহি. দিট্ঠিচৰিতো মন্দো ৱীৰিযিন্দ্ৰিযেন সুখায পটিপদায দন্ধাভিঞ্ঞায নিয্যাতি সম্মপ্পধানেহি নিস্সযেহি. দিট্ঠিচৰিতো উদত্তো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযেন সুখায পটিপদায খিপ্পাভিঞ্ঞায নিয্যাতি সচ্চেহি নিস্সযেহি.

উভো তণ্হাচৰিতা সমথপুব্বঙ্গমায ৱিপস্সনা নিয্যন্তি ৰাগৱিৰাগায চেতোৱিমুত্তিযা. উভো দিট্ঠিচৰিতা ৱিপস্সনাপুব্বঙ্গমে সমথেন নিয্যন্তি অৱিজ্জাৱিৰাগায পঞ্ঞাৱিমুত্তিযা.

তত্থ যে সমথপুব্বঙ্গমাহি পটিপদাহি নিয্যন্তি, তে নন্দিযাৱট্টেন নযেন হাতব্বা, যে ৱিপস্সনাপুব্বঙ্গমাহি পটিপদাহি নিয্যন্তি, তে সীহৱিক্কীড়িতেন নযেন হাতব্বা.

৭. স্ৱাযং হাৰো কত্থ সম্ভৱতি, যস্স সত্থা ৱা ধম্মং দেসযতি অঞ্ঞতৰো ৱা গৰুট্ঠানীযো সব্ৰহ্মচাৰী, সো তং ধম্মং সুত্ৱা সদ্ধং পটিলভতি. তত্থ যা ৱীমংসা উস্সাহনা তুলনা উপপৰিক্খা, অযং সুতমযী পঞ্ঞা. তথা সুতেন নিস্সযেন যা ৱীমংসা তুলনা উপপৰিক্খা মনসানুপেক্খণা, অযং চিন্তামযী পঞ্ঞা. ইমাহি দ্ৱীহি পঞ্ঞাহি মনসিকাৰসম্পযুত্তস্স যং ঞাণং উপ্পজ্জতি দস্সনভূমিযং ৱা ভাৱনাভূমিযং ৱা, অযং ভাৱনামযী পঞ্ঞা.

৮. পৰতোঘোসা সুতমযী পঞ্ঞা. পচ্চত্তসমুট্ঠিতা যোনিসো মনসিকাৰা চিন্তামযী পঞ্ঞা. যং পৰতো চ ঘোসেন পচ্চত্তসমুট্ঠিতেন চ যোনিসোমনসিকাৰেন ঞাণং উপ্পজ্জতি, অযং ভাৱনামযী পঞ্ঞা. যস্স ইমা দ্ৱে পঞ্ঞা অত্থি সুতমযী চিন্তামযী চ, অযং উগ্ঘটিতঞ্ঞূ. যস্স সুতমযী পঞ্ঞা অত্থি, চিন্তামযী নত্থি, অযং ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ [ৱিপচ্চিতঞ্ঞূ (সী.)]. যস্স নেৱ সুতমযী পঞ্ঞা অত্থি ন চিন্তামযী, অযং নেয্যো.

৯. সাযং ধম্মদেসনা কিং দেসযতি? চত্তাৰি সচ্চানি দুক্খং সমুদযং নিৰোধং মগ্গং. আদীনৱো চ ফলঞ্চ দুক্খং, অস্সাদো সমুদযো, নিস্সৰণং নিৰোধো, উপাযো আণত্তি চ মগ্গো. ইমানি চত্তাৰি সচ্চানি. ইদং ধম্মচক্কং.