৭. নন্দমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো

৪৬. সন্তি লোকে মুনযো, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

জনা ৱদন্তি তযিদং কথংসু;

ঞাণূপপন্নং মুনি নো ৱদন্তি, উদাহু ৱে জীৱিতেনূপপন্নং [জীৱিকেনূপপন্নং (স্যা.)] .

সন্তি লোকে মুনযোতি. সন্তীতি সন্তি সংৱিজ্জন্তি অত্থি উপলব্ভন্তি. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকে. মুনযোতি মুনিনামকা আজীৱকা নিগণ্ঠা জটিলা তাপসা. (দেৱা লোকে মুনযোতি সঞ্জানন্তি, ন চ তে মুনযো) [( ) এত্থন্তৰে পাঠো নত্থি স্যা. পোত্থকে] তি. সন্তি লোকে মুনযো. ইচ্চাযস্মা নন্দোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে…. আযস্মাতি পিযৱচনং…পে…. নন্দোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা নন্দো.

জনা ৱদন্তি তযিদং কথংসূতি. জনাতি খত্তিযা চ ব্ৰাহ্মণা চ ৱেস্সা চ সুদ্দা চ গহট্ঠা চ পব্বজিতা চ দেৱা চ মনুস্সা চ. ৱদন্তীতি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. তযিদং কথংসূতি সংসযপুচ্ছা ৱিমতিপুচ্ছা দ্ৱেড়্হকপুচ্ছা অনেকংসপুচ্ছা ‘‘এৱং নু খো, ন নু খো, কিং নু খো, কথং নু খো’’তি – জনা ৱদন্তি তযিদং কথংসু.

ঞাণূপপন্নং মুনি নো ৱদন্তীতি. অট্ঠ সমাপত্তিঞাণেন ৱা পঞ্চাভিঞ্ঞাঞাণেন ৱা উপেতং সমুপেতং উপাগতং সমুপাগতং উপপন্নং সমুপপন্নং সমন্নাগতং মুনিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – ঞাণূপপন্নং মুনি নো ৱদন্তি.

উদাহু ৱে জীৱিতেনূপপন্নন্তি উদাহু অনেকৱিৱিধঅতিপৰমদুক্কৰকাৰিকলূখজীৱিতানুযোগেন উপেতং সমুপেতং উপাগতং সমুপাগতং উপপন্নং সমুপপন্নং সমন্নাগতং মুনিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – উদাহু ৱে জীৱিতেনূপপন্নং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘সন্তি লোকে মুনযো, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

জনা ৱদন্তি তযিদং কথংসু;

ঞাণূপপন্নং মুনি নো ৱদন্তি, উদাহু ৱে জীৱিতেনূপপন্ন’’ন্তি.

৪৭. ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন,

মুনীধ নন্দ কুসলা ৱদন্তি;

ৱিসেনিকত্ৱা [ৱিসেনিংকত্ৱা (ক.) মহানি. ৬৮] অনীঘা নিৰাসা, চৰন্তি যে তে মুনযোতি ব্ৰূমি.

ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেনাতি. ন দিট্ঠিযাতি ন দিট্ঠসুদ্ধিযা. ন সুতিযাতি ন সুতসুদ্ধিযা. ন ঞাণেনাতি নপি অট্ঠসমাপত্তিঞাণেন নপি পঞ্চাভিঞ্ঞাঞাণেন নপি মিচ্ছাঞাণেনাতি – ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন.

মুনীধ নন্দ কুসলা ৱদন্তীতি. কুসলাতি যে তে খন্ধকুসলা ধাতুকুসলা আযতনকুসলা পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলা সতিপট্ঠানকুসলা সম্মপ্পধানকুসলা ইদ্ধিপাদকুসলা ইন্দ্ৰিযকুসলা বলকুসলা বোজ্ঝঙ্গকুসলা মগ্গকুসলা ফলকুসলা নিব্বানকুসলা দিট্ঠসুদ্ধিযা ৱা সুতসুদ্ধিযা ৱা অট্ঠসমাপত্তিঞাণেন ৱা পঞ্চাভিঞ্ঞাঞাণেন ৱা মিচ্ছাঞাণেন ৱা দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা উপেতং সমুপেতং উপাগতং সমুপাগতং উপপন্নং সমুপপন্নং সমন্নাগতং মুনিং ন ৱদন্তি ন কথেন্তি ন ভণন্তি ন দীপযন্তি ন ৱোহৰন্তীতি – মুনীধ নন্দ কুসলা ৱদন্তি.

ৱিসেনিকত্ৱা অনীঘা নিৰাসা, চৰন্তি যে তে মুনযোতি ব্ৰূমীতি সেনা ৱুচ্চতি মাৰসেনা, কাযদুচ্চৰিতং মাৰসেনা, ৱচীদুচ্চৰিতং মাৰসেনা, মনোদুচ্চৰিতং মাৰসেনা, ৰাগো মাৰসেনা, দোসো মাৰসেনা, মোহো মাৰসেনা, কোধো…পে… উপনাহো… মক্খো… পড়াসো… ইস্সা… মচ্ছৰিযং… মাযা… সাঠেয্যং… থম্ভো… সাৰম্ভো… মানো… অতিমানো… মদো… পমাদো… সব্বে কিলেসা সব্বে দুচ্চৰিতা সব্বে দৰথা সব্বে পৰিড়াহা সব্বে সন্তাপা সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰা মাৰসেনা. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –

‘‘কামা তে পঠমা সেনা, দুতিযা অৰতি ৱুচ্চতি;

ততিযা খুপ্পিপাসা তে, চতুত্থী তণ্হা পৱুচ্চতি.

‘‘পঞ্চমং থিনমিদ্ধং তে, ছট্ঠা ভীৰূ পৱুচ্চতি;

সত্তমী ৱিচিকিচ্ছা তে, মক্খো থম্ভো তে অট্ঠমো;

লাভো সিলোকো সক্কাৰো, মিচ্ছালদ্ধো চ যো যসো.

‘‘যো চত্তানং সমুক্কংসে, পৰে চ অৱজানাতি;

এসা নমুচি তে সেনা [এসা তে নমুচি সেনা (স্যা. ক.) সু. নি. ৪৪১], কণ্হস্সাভিপ্পহাৰিনী;

ন নং অসূৰো জিনাতি, জেত্ৱা চ লভতে সুখ’’ন্তি.

যতো চতূহি অৰিযমগ্গেহি সব্বা চ মাৰসেনা সব্বে চ পটিসেনিকৰা [ৱিসেনিংকত্ৱা (ক.) মহানি. ৬৮] কিলেসা জিতা চ পৰাজিতা চ ভগ্গা ৱিপ্পলুগ্গা [ৱিপ্পলুগ্গতা (স্যা.) পস্স মহানি. ২৮] পৰম্মুখা, তেন ৱুচ্চন্তি ৱিসেনিকত্ৱা. অনীঘাতি ৰাগো নীঘো, দোসো নীঘো, মোহো নীঘো, কোধো নীঘো, উপনাহো নীঘো…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰা নীঘা. যেসং এতে নীঘা পহীনা সমুচ্ছিন্না ৱূপসন্তা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢা তে ৱুচ্চন্তি অনীঘা. নিৰাসাতি আসা ৱুচ্চতি তণ্হা. যো ৰাগো সাৰাগো…পে… অৱিজ্জা লোভো অকুসলমূলং. যেসং এসা আসা তণ্হা পহীনা সমুচ্ছিন্না ৱূপসন্তা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢা, তে ৱুচ্চন্তি নিৰাসা অৰহন্তো খীণাসৱা. ৱিসেনিকত্ৱা অনীঘা নিৰাসা, চৰন্তি যে তে মুনযোতি ব্ৰূমীতি যে তে ৱিসেনিকত্ৱাৱ অনীঘা চ নিৰাসা চ চৰন্তি ৱিহৰন্তি ইৰিযন্তি ৱত্তেন্তি পালেন্তি যপেন্তি যাপেন্তি, তে লোকে মুনযোতি ব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – ৱিসেনিকত্ৱা অনীঘা নিৰাসা, চৰন্তি যে তে মুনযোতি ব্ৰূমি. তেনাহ ভগৱা –

‘‘ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন, মুনীধ নন্দ কুসলা ৱদন্তি;

ৱিসেনিকত্ৱা অনীঘা নিৰাসা, চৰন্তি যে তে মুনযোতি ব্ৰূমী’’তি.

৪৮. যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

কচ্চিস্সু তে ভগৱা তত্থ যতা চৰন্তা, অতাৰু জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস;

পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং.

যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসেতি. যে কেচীতি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং পৰিযাদিযনৱচনমেতং – যে কেচীতি. সমণাতি যে কেচি ইতো বহিদ্ধা পব্বজ্জূপগতা পৰিব্বাজকসমাপন্না. ব্ৰাহ্মণাতি যে কেচি ভোৱাদিকাতি – যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে. ইচ্চাযস্মা নন্দোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে…. আযস্মাতি পিযৱচনং…পে…. নন্দোতি. তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা নন্দো.

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি দিট্ঠেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; সুতেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; দিট্ঠস্সুতেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি সীলেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; ৱতেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; সীলব্বতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি অনেকৱিধকোতূহলমঙ্গলেন [অনেকৱিধৱত্ত কুতূহলমঙ্গলেন (স্যা.)] সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

কচ্চিসু তে ভগৱা তত্থ যতা চৰন্তাতি. কচ্চিস্সূতি সংসযপুচ্ছা ৱিমতিপুচ্ছা দ্ৱেড়্হকপুচ্ছা অনেকংসপুচ্ছা, ‘‘এৱং নু খো, ন নু খো, কিং নু খো, কথং নু খো’’তি – কচ্চিস্সু. তেতি দিট্ঠিগতিকা. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – কচ্চিস্সু তে ভগৱা. তত্থ যতা চৰন্তাতি. তত্থাতি সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায ৰুচিযা সকায লদ্ধিযা. যতাতি যত্তা পটিযত্তা [যতা পটিযতা (স্যা.)] গুত্তা গোপিতা ৰক্খিতা সংৱুতা. চৰন্তাতি চৰন্তা ৱিহৰন্তা ইৰিযন্তা ৱত্তেন্তা পালেন্তা যপেন্তা যাপেন্তাতি – কচ্চিস্সু তে ভগৱা তত্থ যতা চৰন্তা.

অতাৰু জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিসাতি জাতিজৰামৰণং অতৰিংসু উত্তৰিংসু পতৰিংসু সমতিক্কমিংসু ৱীতিৱত্তিংসু. মাৰিসাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং – মাৰিসাতি – অতাৰু জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস.

পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতন্তি. পুচ্ছামি তন্তি পুচ্ছামি তং যাচামি তং অজ্ঝেসামি তং, কথযস্সু মেতি পুচ্ছামি তং. ভগৱাতি…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি. ব্ৰূহি মেতন্তি ব্ৰূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহীতি – পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

‘‘কচ্চিস্সু তে ভগৱা তত্থ যতা চৰন্তা,

অতাৰু জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস;

পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেত’’ন্তি.

৪৯. যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [নন্দাতি ভগৱা]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং;

কিঞ্চাপি তে তত্থ যতা চৰন্তি, নাতৰিংসু জাতিজৰন্তি ব্ৰূমি.

যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসেতি. যে কেচীতি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং পৰিযাদিযনৱচনমেতং – যে কেচীতি. সমণাতি যে কেচি ইতো বহিদ্ধা পব্বজ্জূপগতা পৰিব্বাজকসমাপন্না. ব্ৰাহ্মণাতি যে কেচি ভোৱাদিকাতি – যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে. নন্দাতি ভগৱাতি. নন্দাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – নন্দাতি ভগৱা.

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি দিট্ঠেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; সুতেনপি সুদ্ধিং…পে… দিট্ঠস্সুতেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি সীলেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; ৱতেনপি সুদ্ধিং…পে… ৱোহৰন্তি; সীলব্বতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি অনেকৱিধকোতূহলমঙ্গলেন সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

কিঞ্চাপি তে তত্থ যতা চৰন্তীতি. কিঞ্চাপীতি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – কিঞ্চাপীতি. তেতি দিট্ঠিগতিকা. তত্থাতি সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায ৰুচিযা সকায লদ্ধিযা. যতাতি যত্তা পটিযত্তা গুত্তা গোপিতা ৰক্খিতা সংৱুতা. চৰন্তীতি চৰন্তি ৱিহৰন্তি ইৰিযন্তি ৱত্তেন্তি পালেন্তি যপেন্তি যাপেন্তীতি – কিঞ্চাপি তে তত্থ যতা চৰন্তি.

নাতৰিংসু জাতিজৰন্তি ব্ৰূমীতি জাতিজৰামৰণং ন তৰিংসু ন উত্তৰিংসু ন পতৰিংসু ন সমতিক্কমিংসু ন ৱীতিৱত্তিংসু, জাতিজৰামৰণা অনিক্খন্তা অনিস্সটা অনতিক্কন্তা অসমতিক্কন্তা অৱীতিৱত্তা, অন্তোজাতিজৰামৰণে পৰিৱত্তেন্তি, অন্তোসংসাৰপথে পৰিৱত্তেন্তি, জাতিযা অনুগতা, জৰায অনুসটা, ব্যাধিনা অভিভূতা, মৰণেন অব্ভাহতা অতাণা অলেণা অসৰণা অসৰণীভূতাতি ব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – নাতৰিংসু জাতিজৰন্তি ব্ৰূমি. তেনাহ ভগৱা –

‘‘যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [নন্দাতি ভগৱা]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং;

কিঞ্চাপি তে তত্থ যতা চৰন্তি, নাতৰিংসু জাতিজৰন্তি ব্ৰূমী’’তি.

৫০. যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

তে চে মুনী ব্ৰূসি অনোঘতিণ্ণে, অথ কো চৰহি দেৱমনুস্সলোকে;

অতাৰি জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস, পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং.

যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসেতি. যে কেচীতি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং পৰিযাদিযনৱচনমেতং – যে কেচীতি. সমণাতি যে কেচি ইতো বহিদ্ধা পব্বজ্জূপগতা পৰিব্বাজকসমাপন্না. ব্ৰাহ্মণাতি যে কেচি ভোৱাদিকাতি – যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে. ইচ্চাযস্মা নন্দোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… ইচ্চাযস্মা নন্দো.

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি দিট্ঠেনপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; সুতেনাপি সুদ্ধিং…পে… দিট্ঠস্সুতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি সীলেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি; ৱতেনাপি সুদ্ধিং…পে… ৱোহৰন্তি; সীলব্বতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং.

অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিন্তি অনেকৱিধকোতূহলমঙ্গলেন সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

তে চে মুনী ব্ৰূসি অনোঘতিণ্ণেতি. তে চেতি দিট্ঠিগতিকে. মুনীতি মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং…পে… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনি. ব্ৰূসি অনোঘতিণ্ণেতি কামোঘং ভৱোঘং দিট্ঠোঘং অৱিজ্জোঘং অতিণ্ণে অনতিক্কন্তে অসমতিক্কন্তে অৱীতিৱত্তে অন্তোজাতিজৰামৰণে পৰিৱত্তেন্তে অন্তোসংসাৰপথে পৰিৱত্তেন্তে জাতিযা অনুগতে জৰায অনুসটে ব্যাধিনা অভিভূতে মৰণেন অব্ভাহতে অতাণে অলেণে অসৰণে অসৰণীভূতে. ব্ৰূসীতি ব্ৰূসি আচিক্খসি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰসি ৱিভজসি উত্তানীকৰোসি পকাসেসীতি – তে চে মুনী ব্ৰূসি অনোঘতিণ্ণে.

অথ কো চৰহি দেৱমনুস্সলোকে, অতাৰি জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিসাতি অথ কো এসো সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায জাতিজৰামৰণং অতৰি উত্তৰি পতৰি সমতিক্কমি ৱীতিৱত্তযি. মাৰিসাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং মাৰিসাতি – অথ কো চৰহি দেৱমনুস্সলোকে, অতাৰি জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস.

পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতন্তি. পুচ্ছামি তন্তি পুচ্ছামি তং যাচামি তং অজ্ঝেসামি তং পসাদেমি তং. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি. ব্ৰূহি মেতন্তি ব্ৰূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহীতি – পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘যে কেচিমে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [ইচ্চাযস্মা নন্দো]

দিট্ঠস্সুতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং;

সীলব্বতেনাপি ৱদন্তি সুদ্ধিং, অনেকৰূপেন ৱদন্তি সুদ্ধিং.

তে চে মুনী ব্ৰূসি অনোঘতিণ্ণে, অথ কো চৰহি দেৱমনুস্সলোকে;

অতাৰি জাতিঞ্চ জৰঞ্চ মাৰিস, পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেত’’ন্তি.

৫১. নাহং সব্বে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [নন্দাতি ভগৱা]

জাতিজৰায নিৱুতাতি ব্ৰূমি;

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং, তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে [অনাসৱা যে (স্যা. ক.)] ;

তে ৱে নৰা ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমি.

নাহং সব্বে সমণব্ৰাহ্মণাসে, নন্দাতি ভগৱা জাতিজৰায নিৱুতাতি ব্ৰূমীতি নাহং, নন্দ, সব্বে সমণব্ৰাহ্মণা জাতিজৰায আৱুতা নিৱুতা ওৱুতা পিহিতা পটিচ্ছন্না পটিকুজ্জিতাতি ৱদামি. অত্থি তে সমণব্ৰাহ্মণা যেসং জাতি চ জৰামৰণঞ্চ পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মাতি ব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – নাহং সব্বে সমণব্ৰাহ্মণাসে নন্দাতি ভগৱা জাতিজৰায নিৱুতাতি ব্ৰূমি.

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বন্তি যে সব্বা দিট্ঠসুদ্ধিযো পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱা. যে সব্বা সুতসুদ্ধিযো পহায…পে… যে সব্বা মুতসুদ্ধিযো পহায, যে সব্বা দিট্ঠসুতমুতসুদ্ধিযো পহায যে সব্বা সীলসুদ্ধিযো পহায, যে সব্বা ৱতসুদ্ধিযো পহায, যে সব্বা সীলব্বতসুদ্ধিযো পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱাতি – যে সীধ দিট্ঠংৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বন্তি অনেকৱিধকোতূহলমঙ্গলেন সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱাতি – অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং.

তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱা সে, তে ৱে নৰা ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমীতি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা ৰসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা. তণ্হং পৰিঞ্ঞাযাতি তণ্হং তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা – ঞাতপৰিঞ্ঞায, তীৰণপৰিঞ্ঞায, পহানপৰিঞ্ঞায. কতমা ঞাতপৰিঞ্ঞা? তণ্হং জানাতি [পজানাতি (স্যা.) পৰিজানাতি (ক.) মহানি. ১৩] ‘‘অযং ৰূপতণ্হা, অযং সদ্দতণ্হা, অযং গন্ধতণ্হা, অযং ৰসতণ্হা, অযং ফোট্ঠব্বতণ্হা, অযং ধম্মতণ্হা’’তি জানাতি পস্সতি – অযং ঞাতপৰিঞ্ঞা.

কতমা তীৰণপৰিঞ্ঞা? এৱং ঞাতং কত্ৱা তণ্হং তীৰেতি অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো…পে… নিস্সৰণতো তীৰেতি – অযং তীৰণপৰিঞ্ঞা.

কতমা পহানপৰিঞ্ঞা? এৱং তীৰযিত্ৱা তণ্হং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা – ‘‘যো, ভিক্খৱে, তণ্হায ছন্দৰাগো তং পজহথ. এৱং সা তণ্হা পহীনা ভৱিস্সতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা’’. অযং পহানপৰিঞ্ঞা. তণ্হং পৰিঞ্ঞাযাতি তণ্হং ইমাহি তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা. অনাসৱাতি চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. যেসং ইমে আসৱা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা, তে ৱুচ্চন্তি অনাসৱা অৰহন্তো খীণাসৱা – তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱা.

তে ৱে নৰা ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমীতি যে তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱা, তে কামোঘং তিণ্ণা ভৱোঘং তিণ্ণা দিট্ঠোঘং তিণ্ণা অৱিজ্জোঘং তিণ্ণা সব্বসংসাৰপথং তিণ্ণা উত্তিণ্ণা নিত্তিণ্ণা অতিক্কন্তা সমতিক্কন্তা ৱীতিৱত্তাতি ব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে তে ৱে নৰা ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমি. তেনাহ ভগৱা –

‘‘নাহং সব্বে সমণব্ৰাহ্মণাসে, [নন্দাতি ভগৱা]

জাতিজৰায নিৱুতাতি ব্ৰূমি;

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং, তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে;

তে ৱে নৰা ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমী’’তি.

৫২. এতাভিনন্দামি ৱচো মহেসিনো, সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকং;

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং, তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে;

অহম্পি তে ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমি.

এতাভিনন্দামি ৱচো মহেসিনোতি. এতন্তি তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং নন্দামি অভিনন্দামি মোদামি অনুমোদামি ইচ্ছামি সাদিযামি পত্থযামি পিহযামি অভিজপ্পামি. মহেসিনোতি কিং মহেসি ভগৱা? মহন্তং সীলক্খন্ধং এসী গৱেসী পৰিযেসীতি মহেসি…পে… কহং নৰাসভোতি মহেসীতি – এতাভিনন্দামি ৱচো মহেসিনো.

সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকন্তি. সুকিত্তিতন্তি সুকিত্তিতং সুআচিক্খিতং [স্ৱাচিক্খিতং (ক.)] সুদেসিতং সুপঞ্ঞপিতং সুপট্ঠপিতং সুৱিৱটং সুৱিভত্তং সুউত্তানীকতং সুপকাসিতং. গোতমনূপধীকন্তি উপধী ৱুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খাৰা চ. উপধিপ্পহানং উপধিৱূপসমং উপধিনিস্সগ্গং উপধিপটিপ্পস্সদ্ধং অমতং নিব্বানন্তি – সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকং.

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বন্তি যে সব্বা দিট্ঠসুদ্ধিযো পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱা. যে সব্বা সুতসুদ্ধিযো…পে… যে সব্বা মুতসুদ্ধিযো… যে সব্বা দিট্ঠসুতমুতসুদ্ধিযো… যে সব্বা সীলসুদ্ধিযো… যে সব্বা ৱতসুদ্ধিযো… যে সব্বা সীলব্বতসুদ্ধিযো পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱাতি – যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বন্তি অনেকৱিধকোতূহলমঙ্গলেন সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং পহায জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তীকৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱাতি – অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং.

তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে, অহম্পি তে ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমীতি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা ৰসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা. তণ্হং পৰিঞ্ঞাযাতি তণ্হং তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা – ঞাতপৰিঞ্ঞায, তীৰণপৰিঞ্ঞায [তিৰণপৰিঞ্ঞায (স্যা.)], পহানপৰিঞ্ঞায. কতমা ঞাতপৰিঞ্ঞা? তণ্হং জানাতি – অযং ৰূপতণ্হা, অযং সদ্দতণ্হা, অযং গন্ধতণ্হা, অযং ৰসতণ্হা, অযং ফোট্ঠব্বতণ্হা, অযং ধম্মতণ্হাতি জানাতি পস্সতি – অযং ঞাতপৰিঞ্ঞা.

কতমা তীৰণপৰিঞ্ঞা? এৱং ঞাতং কত্ৱা তণ্হং তীৰেতি [তিৰেতি (স্যা.)] অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পৰতো পলোকতো ঈতিতো উপদ্দৱতো ভযতো উপসগ্গতো চলতো পভঙ্গুতো অদ্ধুৱতো অতাণতো অলেণতো অসৰণতো অসৰণীভূততো ৰিত্ততো তুচ্ছতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো আদীনৱতো ৱিপৰিণামধম্মতো অসাৰকতো অঘমূলতো ৱধকতো ৱিভৱতো সাসৱতো সঙ্খততো মাৰামিসতো জাতিধম্মতো জৰাধম্মতো ব্যাধিধম্মতো মৰণধম্মতো সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মতো সংকিলেসধম্মতো সমুদযতো অত্থঙ্গমতো অস্সাদতো আদীনৱতো নিস্সৰণতো তীৰেতি – অযং তীৰণপৰিঞ্ঞা.

কতমা পহানপৰিঞ্ঞা? এৱং তীৰযিত্ৱা তণ্হং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি – অযং পহানপৰিঞ্ঞা.

তণ্হং পৰিঞ্ঞাযাতি তণ্হং ইমাহি তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানিত্ৱা. অনাসৱাতি চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. যেসং ইমে আসৱা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা, তে ৱুচ্চন্তি অনাসৱা অৰহন্তো খীণাসৱা. তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে, অহম্পি তে ওঘতিণ্ণাতি. ব্ৰূমীতি যে তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱা, অহম্পি তে কামোঘং তিণ্ণা ভৱোঘং তিণ্ণা দিট্ঠোঘং তিণ্ণা অৱিজ্জোঘং তিণ্ণা সব্বসংসাৰপথং তিণ্ণা উত্তিণ্ণা নিত্তিণ্ণা অতিক্কন্তা সমতিক্কন্তা ৱীতিৱত্তাতি ব্ৰূমি ৱদামিতি – তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে, অহম্পি তে ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমি. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘এতাভিনন্দামি ৱচো মহেসিনো, সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকং;

যে সীধ দিট্ঠং ৱ সুতং মুতং ৱা, সীলব্বতং ৱাপি পহায সব্বং.

অনেকৰূপম্পি পহায সব্বং, তণ্হং পৰিঞ্ঞায অনাসৱাসে;

অহম্পি তে ওঘতিণ্ণাতি ব্ৰূমী’’তি.

নন্দমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো সত্তমো.