নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

চূড়নিদ্দেসপাড়ি

পাৰাযনৱগ্গো

ৱত্থুগাথা

১. কোসলানং পুৰা ৰম্মা, অগমা দক্খিণাপথং;

আকিঞ্চঞ্ঞং পত্থযানো, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ.

২. সো অস্সকস্স ৱিসযে, মড়কস্স [অড়কস্স (সু. নি. ৯৮৩) মুড়কস্স (স্যা.), মূড়্হকস্স (ক.)] সমাসনে [সমাসন্নে (ক.)];

ৱসি গোধাৱৰীকূলে, উঞ্ছেন চ ফলেন চ.

৩. তস্সেৱ [তংযেৱ (ক.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] উপনিস্সায, গামো চ ৱিপুলো অহু;

ততো জাতেন আযেন, মহাযঞ্ঞমকপ্পযি.

৪. মহাযঞ্ঞং যজিত্ৱান, পুন পাৱিসি অস্সমং;

তস্মিং পটিপৱিট্ঠম্হি, অঞ্ঞো আগঞ্ছি ব্ৰাহ্মণো.

৫. উগ্ঘট্টপাদো তসিতো [তস্সিতো (ক.)], পঙ্কদন্তো ৰজস্সিৰো;

সো চ নং উপসঙ্কম্ম, সতানি পঞ্চ যাচতি.

৬. তমেনং বাৱৰী দিস্ৱা, আসনেন নিমন্তযি;

সুখঞ্চ কুসলং পুচ্ছি, ইদং ৱচনমব্ৰৱি [ৱচনমব্ৰুৱি (সী.)].

৭. ‘‘যং খো মম দেয্যধম্মং, সব্বং ৱিসজ্জিতং মযা;

অনুজানাহি মে ব্ৰহ্মে, নত্থি পঞ্চসতানি মে’’.

৮. ‘‘সচে মে যাচমানস্স, ভৱং নানুপদস্সতি [পদেস্সতি (ক.)];

সত্তমে দিৱসে তুয্হং, মুদ্ধা ফলতু সত্তধা’’.

৯. অভিসঙ্খৰিত্ৱা কুহকো, ভেৰৱং সো অকিত্তযি;

তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, বাৱৰী দুক্খিতো অহু.

১০. উস্সুস্সতি অনাহাৰো, সোকসল্লসমপ্পিতো;

অথোপি এৱং চিত্তস্স, ঝানে ন ৰমতী মনো.

১১. উত্ৰস্তং দুক্খিতং দিস্ৱা, দেৱতা অত্থকামিনী;

বাৱৰিং উপসঙ্কম্ম, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.

১২. ‘‘ন সো মুদ্ধং পজানাতি, কুহকো সো ধনত্থিকো;

মুদ্ধনি মুদ্ধপাতে [মুদ্ধনিম্মুদ্ধপাতে (ক.)] ৱা, ঞাণং তস্স ন ৱিজ্জতি’’.

১৩. ‘‘ভোতী [ভোতি (ক.)] চৰহি জানাতি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতা;

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ [মুদ্ধাতিপাতঞ্চ (ক.)], তং সুণোম ৱচো তৱ’’.

১৪. ‘‘অহম্পেতং ন জানামি, ঞাণং মেত্থ ন ৱিজ্জতি;

মুদ্ধনি মুদ্ধাধিপাতে চ, জিনানঞ্হেত্থ [জনানঞ্হেত্থ (ক.)] দস্সনং’’.

১৫. ‘‘অথ কো চৰহি [যো চৰতি (ক.)] জানাতি, অস্মিং পথৱিমণ্ডলে [পুথৱিমণ্ডলে (সী.)];

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, তং মে অক্খাহি দেৱতে’’.

১৬. ‘‘পুৰা কপিলৱত্থুম্হা, নিক্খন্তো লোকনাযকো;

অপচ্চো ওক্কাকৰাজস্স, সক্যপুত্তো পভঙ্কৰো.

১৭. ‘‘সো হি ব্ৰাহ্মণ সম্বুদ্ধো, সব্বধম্মান পাৰগূ;

সব্বাভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো [ফলপ্পত্তো (ক.)], সব্বধম্মেসু চক্খুমা;

সব্বকম্মক্খযং পত্তো, ৱিমুত্তো উপধিক্খযে.

১৮. ‘‘বুদ্ধো সো ভগৱা লোকে, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা;

তং ত্ৱং গন্ত্ৱান পুচ্ছস্সু, সো তে তং ব্যাকৰিস্সতি’’.

১৯. সম্বুদ্ধোতি ৱচো সুত্ৱা, উদগ্গো বাৱৰী অহু;

সোকস্স তনুকো আসি, পীতিঞ্চ ৱিপুলং লভি.

২০. সো বাৱৰী অত্তমনো উদগ্গো, তং দেৱতং পুচ্ছতি ৱেদজাতো;

‘‘কতমম্হি গামে নিগমম্হি ৱা পন, কতমম্হি ৱা জনপদে লোকনাথো;

যত্থ গন্ত্ৱান পস্সেমু, সম্বুদ্ধং দ্ৱিপদুত্তমং’’.

২১. ‘‘সাৱত্থিযং কোসলমন্দিৰে জিনো, পহূতপঞ্ঞো ৱৰভূৰিমেধসো;

সো সক্যপুত্তো ৱিধুৰো অনাসৱো, মুদ্ধাধিপাতস্স ৱিদূ নৰাসভো’’.

২২. ততো আমন্তযী সিস্সে, ব্ৰাহ্মণে মন্তপাৰগূ [পাৰগে (স্যা.)];

‘‘এথ মাণৱা অক্খিস্সং, সুণাথ ৱচনং মম.

২৩. ‘‘যস্সেসো দুল্লভো লোকে, পাতুভাৱো অভিণ্হসো;

স্ৱাজ্জ লোকম্হি উপ্পন্নো, সম্বুদ্ধো ইতি ৱিস্সুতো;

খিপ্পং গন্ত্ৱান সাৱত্থিং, পস্সৱ্হো দ্ৱিপদুত্তমং’’.

২৪. ‘‘কথং চৰহি জানেমু, দিস্ৱা বুদ্ধোতি ব্ৰাহ্মণ;

অজানতং নো পব্ৰূহি, যথা জানেমু তং মযং’’.

২৫. ‘‘আগতানি হি মন্তেসু, মহাপুৰিসলক্খণা;

দ্ৱত্তিংসানি চ ব্যাক্খাতা, সমত্তা অনুপুব্বসো.

২৬. ‘‘যস্সেতে হোন্তি গত্তেসু, মহাপুৰিসলক্খণা;

দ্ৱেযেৱ তস্স গতিযো, ততিযা হি ন ৱিজ্জতি.

২৭. ‘‘সচে অগাৰং আৱসতি, ৱিজেয্য পথৱিং ইমং;

অদণ্ডেন অসত্থেন, ধম্মেন অনুসাসতি.

২৮. ‘‘সচে চ সো পব্বজতি, অগাৰা অনগাৰিযং;

ৱিৱট্টচ্ছদো [ৱিৱত্তচ্ছদ্দো (সী.)] সম্বুদ্ধো, অৰহা ভৱতি অনুত্তৰো.

২৯. ‘‘জাতিং গোত্তঞ্চ লক্খণং, মন্তে সিস্সে পুনাপৰে;

মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, মনসাযেৱ পুচ্ছথ.

৩০. ‘‘অনাৱৰণদস্সাৱী, যদি বুদ্ধো ভৱিস্সতি;

মনসা পুচ্ছিতে পঞ্হে, ৱাচায ৱিসজ্জিস্সতি’’ [ৱিস্সজিস্সতি (ক.)].

৩১. বাৱৰিস্স ৱচো সুত্ৱা, সিস্সা সোড়স ব্ৰাহ্মণা;

অজিতো তিস্সমেত্তেয্যো, পুণ্ণকো অথ মেত্তগূ.

৩২. ধোতকো উপসীৱো চ, নন্দো চ অথ হেমকো;

তোদেয্য-কপ্পা দুভযো, জতুকণ্ণী চ পণ্ডিতো.

৩৩. ভদ্ৰাৱুধো উদযো চ, পোসালো চাপি ব্ৰাহ্মণো;

মোঘৰাজা চ মেধাৱী, পিঙ্গিযো চ মহাইসি.

৩৪. পচ্চেকগণিনো সব্বে, সব্বলোকস্স ৱিস্সুতা;

ঝাযী ঝানৰতা ধীৰা, পুব্বৱাসনৱাসিতা.

৩৫. বাৱৰিং অভিৱাদেত্ৱা, কত্ৱা চ নং পদক্খিণং;

জটাজিনধৰা সব্বে, পক্কামুং উত্তৰামুখা.

৩৬. মড়কস্স পতিট্ঠানং, পুৰমাহিস্সতিং [পুৰমাহিযতি (ক.)] তদা [সদা (ক.)];

উজ্জেনিঞ্চাপি গোনদ্ধং, ৱেদিসং ৱনসৱ্হযং.

৩৭. কোসম্বিঞ্চাপি সাকেতং, সাৱত্থিঞ্চ পুৰুত্তমং;

সেতব্যং কপিলৱত্থুং, কুসিনাৰঞ্চ মন্দিৰং.

৩৮. পাৱঞ্চ ভোগনগৰং, ৱেসালিং মাগধং পুৰং;

পাসাণকং চেতিযঞ্চ, ৰমণীযং মনোৰমং.

৩৯. তসিতোৱুদকং সীতং, মহালাভংৱ ৱাণিজো;

ছাযং ঘম্মাভিতত্তোৱ তুৰিতা পব্বতমাৰুহুং.

৪০. ভগৱা তম্হি সমযে, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতো;

ভিক্খূনং ধম্মং দেসেতি, সীহোৱ নদতী ৱনে.

৪১. অজিতো অদ্দস বুদ্ধং, পীতৰংসিংৱ [জিতৰংসিং সীতৰংসিং (ক.), ৱীতৰংসিং (সী. স্যা.)] ভাণুমং;

চন্দং যথা পন্নৰসে, পৰিপূৰং [পাৰিপূৰিং (সী. স্যা.)] উপাগতং.

৪২. অথস্স গত্তে দিস্ৱান, পৰিপূৰঞ্চ ব্যঞ্জনং;

একমন্তং ঠিতো হট্ঠো, মনোপঞ্হে অপুচ্ছথ.

৪৩. ‘‘আদিস্স জম্মনং ব্ৰূহি, গোত্তং ব্ৰূহি সলক্খণং;

মন্তেসু পাৰমিং ব্ৰূহি, কতি ৱাচেতি ব্ৰাহ্মণো’’.

৪৪. ‘‘ৱীসং ৱস্সসতং আযু, সো চ গোত্তেন বাৱৰী;

তীণিস্স লক্খণা গত্তে, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ.

৪৫. ‘‘লক্খণে ইতিহাসে চ, সনিঘণ্ডুসকেটুভে;

পঞ্চসতানি ৱাচেতি, সধম্মে পাৰমিং গতো’’.

৪৬. ‘‘লক্খণানং পৱিচযং, বাৱৰিস্স নৰুত্তম;

তণ্হচ্ছিদ [কঙ্খচ্ছিদ (ক.)] পকাসেহি, মা নো কঙ্খাযিতং অহু’’.

৪৭. ‘‘মুখং জিৱ্হায ছাদেতি, উণ্ণস্স ভমুকন্তৰে;

কোসোহিতং ৱত্থগুয্হং, এৱং জানাহি মাণৱ’’.

৪৮. পুচ্ছঞ্হি কিঞ্চি অসুণন্তো, সুত্ৱা পঞ্হে ৱিযাকতে;

ৱিচিন্তেতি জনো সব্বো, ৱেদজাতো কতঞ্জলী.

৪৯. ‘‘কো নু দেৱো ৱা ব্ৰহ্মা ৱা, ইন্দো ৱাপি সুজম্পতি;

মনসা পুচ্ছিতে পঞ্হে, কমেতং পটিভাসতি.

৫০. ‘‘মুদ্ধং মুদ্ধাধিপাতঞ্চ, বাৱৰী পৰিপুচ্ছতি;

তং ব্যাকৰোহি ভগৱা, কঙ্খং ৱিনয নো ইসে’’.

৫১. ‘‘অৱিজ্জা মুদ্ধাতি জানাহি, ৱিজ্জা মুদ্ধাধিপাতিনী;

সদ্ধাসতিসমাধীহি, ছন্দৱীৰিযেন সংযুতা’’.

৫২. ততো ৱেদেন মহতা, সন্থম্ভেত্ৱান মাণৱো;

একংসং অজিনং কত্ৱা, পাদেসু সিৰসা পতি.

৫৩. ‘‘বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো ভোতো, সহ সিস্সেহি মাৰিস;

উদগ্গচিত্তো সুমনো, পাদে ৱন্দতি চক্খুম’’.

৫৪. ‘‘সুখিতো বাৱৰী হোতু, সহ সিস্সেহি ব্ৰাহ্মণো;

ত্ৱঞ্চাপি সুখিতো হোহি, চিৰং জীৱাহি মাণৱ.

৫৫. ‘‘বাৱৰিস্স চ তুয্হং ৱা, সব্বেসং সব্বসংসযং;

কতাৱকাসা পুচ্ছৱ্হো, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছথ’’.

৫৬. সম্বুদ্ধেন কতোকাসো, নিসীদিত্ৱান পঞ্জলী;

অজিতো পঠমং পঞ্হং, তত্থ পুচ্ছি তথাগতং.

ৱত্থুগাথা নিট্ঠিতা.

১. অজিতমাণৱপুচ্ছা

৫৭. ‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো, [ইচ্চাযস্মা অজিতো]

কেনস্সু নপ্পকাসতি;

কিস্সাভিলেপনং ব্ৰূসি, কিংসু তস্স মহব্ভযং’’.

৫৮. ‘‘অৱিজ্জায নিৱুতো লোকো, [অজিতাতি ভগৱা]

ৱেৱিচ্ছা পমাদা নপ্পকাসতি;

জপ্পাভিলেপনং ব্ৰূমি, দুক্খমস্স মহব্ভযং’’.

৫৯. ‘‘সৱন্তি সব্বধি সোতা, [ইচ্চাযস্মা অজিতো]

সোতানং কিং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূহি, কেন সোতা পিধিয্যৰে’’.

৬০. ‘‘যানি সোতানি লোকস্মিং, [অজিতাতি ভগৱা]

সতি তেসং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমি, পঞ্ঞাযেতে পিধিয্যৰে’’.

৬১. ‘‘পঞ্ঞা চেৱ সতি চাপি [সতী চেৱ (সী.)], [ইচ্চাযস্মা অজিতো]

নামৰূপঞ্চ মাৰিস;

এতং মে পুট্ঠো পব্ৰূহি, কত্থেতং উপৰুজ্ঝতি’’.

৬২. ‘‘যমেতং পঞ্হং অপুচ্ছি, অজিত তং ৱদামি তে;

যত্থ নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, অসেসং উপৰুজ্ঝতি;

ৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন, এত্থেতং উপৰুজ্ঝতি’’.

৬৩. ‘‘যে চ সঙ্খাতধম্মাসে, যে চ সেখা [সেক্খা (ক.)] পুথূ ইধ;

তেসং মে নিপকো ইৰিযং, পুট্ঠো পব্ৰূহি মাৰিস’’.

৬৪. ‘‘কামেসু নাভিগিজ্ঝেয্য, মনসানাৱিলো সিযা;

কুসলো সব্বধম্মানং, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি.

অজিতমাণৱপুচ্ছা পঠমা.

২. তিস্সমেত্তেয্যমাণৱপুচ্ছা

৬৫. ‘‘কোধ সন্তুসিতো লোকে, [ইচ্চাযস্মা তিস্সমেত্তেয্যো]

কস্স নো সন্তি ইঞ্জিতা;

কো উভন্তমভিঞ্ঞায, মজ্ঝে মন্তা ন লিপ্পতি [ন পিম্পতি (বহূসু)];

কং ব্ৰূসি মহাপুৰিসোতি, কো ইধ সিব্বিনিমচ্চগা’’তি [সিব্বনিমচ্চগা (সী. স্যা.)].