৫. ধোতকমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো

৩০. পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং, [ইচ্চাযস্মা ধোতকো]

ৱাচাভিকঙ্খামি মহেসি তুয্হং;

তৱ সুত্ৱান নিগ্ঘোসং, সিক্খে নিব্বানমত্তনো.

পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতন্তি. পুচ্ছামীতি তিস্সো পুচ্ছা – অদিট্ঠজোতনা পুচ্ছা, দিট্ঠসংসন্দনা পুচ্ছা, ৱিমতিচ্ছেদনা পুচ্ছা…পে… ইমা তিস্সো পুচ্ছা…পে… নিব্বানপুচ্ছা. পুচ্ছামি তন্তি পুচ্ছামি তং যাচামি তং অজ্ঝেসামি তং পসাদেমি তং, কথযস্সু মেতি – পুচ্ছামি তং. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি. ব্ৰূহি মেতন্তি ব্ৰূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহীতি – পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং.

ইচ্চাযস্মা ধোতকোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… আযস্মাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং আযস্মাতি. ধোতকোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰো নামং নামকম্মং নামধেয্যং নিৰুত্তি ব্যঞ্জনং অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা ধোতকো.

ৱাচাভিকঙ্খামি মহেসি তুয্হন্তি তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং কঙ্খামি অভিকঙ্খামি ইচ্ছামি সাদিযামি পত্থযামি পিহযামি অভিজপ্পামি. মহেসীতি কিং মহেসি ভগৱা? মহন্তং সীলক্খন্ধং এসী গৱেসী পৰিযেসীতি মহেসি…পে… কহং নৰাসভোতি মহেসীতি – ৱাচাভিকঙ্খামি মহেসি তুয্হং.

তৱ সুত্ৱান নিগ্ঘোসন্তি তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং সুত্ৱা সুণিত্ৱা উগ্গহেত্ৱা উপধাৰযিত্ৱা উপলক্খযিত্ৱাতি – তৱ সুত্ৱান নিগ্ঘোসং.

সিক্খে নিব্বানমত্তনোতি. সিক্খাতি তিস্সো সিক্খা – অধিসীলসিক্খা, অধিচিত্তসিক্খা, অধিপঞ্ঞাসিক্খা…পে… অযং অধিপঞ্ঞাসিক্খা. নিব্বানমত্তনোতি অত্তনো ৰাগস্স নিব্বাপনায, দোসস্স নিব্বাপনায, মোহস্স নিব্বাপনায, কোধস্স নিব্বাপনায, উপনাহস্স নিব্বাপনায…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰানং সমায উপসমায ৱূপসমায নিব্বাপনায পটিনিস্সগ্গায পটিপস্সদ্ধিযা অধিসীলম্পি সিক্খেয্য, অধিচিত্তম্পি সিক্খেয্য, অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খেয্য. ইমা তিস্সো সিক্খাযো আৱজ্জন্তো সিক্খেয্য, জানন্তো সিক্খেয্য, পস্সন্তো সিক্খেয্য, পচ্চৱেক্খন্তো সিক্খেয্য, চিত্তং পদহন্তো সিক্খেয্য, সদ্ধায অধিমুচ্চন্তো সিক্খেয্য, ৱীৰিযং পগ্গণ্হন্তো সিক্খেয্য, সতিং উপট্ঠপেন্তো সিক্খেয্য, চিত্তং সমাদহন্তো সিক্খেয্য, পঞ্ঞায পজানন্তো সিক্খেয্য, অভিঞ্ঞেয্যং অভিজানন্তো সিক্খেয্য, পৰিঞ্ঞেয্যং পৰিজানন্তো সিক্খেয্য, পহাতব্বং পজহন্তো সিক্খেয্য, ভাৱেতব্বং ভাৱেন্তো সিক্খেয্য, সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকৰোন্তো সিক্খেয্য, আচৰেয্য সমাচৰেয্য সমাদায ৱত্তেয্যাতি – সিক্খে নিব্বানমত্তনো. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘পুচ্ছামি তং ভগৱা ব্ৰূহি মেতং, [ইচ্চাযস্মা ধোতকো]

ৱাচাভিকঙ্খামি মহেসি তুয্হং;

তৱ সুত্ৱান নিগ্ঘোসং, সিক্খে নিব্বানমত্তনো’’তি.

৩১. তেনহাতপ্পং কৰোহি, [ধোতকাতি ভগৱা]

ইধেৱ নিপকো সতো;

ইতো সুত্ৱান নিগ্ঘোসং, সিক্খে নিব্বানমত্তনো.

তেনহাতপ্পং কৰোহীতি আতপ্পং কৰোহি, উস্সাহং কৰোহি, উস্সোড়্হিং কৰোহি, থামং কৰোহি, ধিতিং কৰোহি, ৱীৰিযং কৰোহি, ছন্দং জনেহি সঞ্জনেহি উপট্ঠপেহি সমুট্ঠপেহি নিব্বত্তেহি অভিনিব্বত্তেহীতি – তেনহাতপ্পং কৰোহি.

ধোতকাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – ধোতকাতি ভগৱা.

ইধেৱ নিপকো সতোতি. ইধাতি ইমিস্সা দিট্ঠিযা ইমিস্সা খন্তিযা ইমিস্সা ৰুচিযা ইমস্মিং আদাযে ইমস্মিং ধম্মে ইমস্মিং ৱিনযে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ইমস্মিং পাৱচনে ইমস্মিং ব্ৰহ্মচৰিযে ইমস্মিং সত্থুসাসনে ইমস্মিং অত্তভাৱে ইমস্মিং মনুস্সলোকে. নিপকোতি নিপকো পণ্ডিতো পঞ্ঞৱা বুদ্ধিমা ঞাণী ৱিভাৱী মেধাৱী. সতোতি চতূহি কাৰণেহি সতো – কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ভাৱেন্তো সতো…পে… সো ৱুচ্চতি সতোতি – ইধেৱ নিপকো সতো.

ইতো সুত্ৱান নিগ্ঘোসন্তি ইতো ময্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং সুত্ৱা সুণিত্ৱা উগ্গণ্হিত্ৱা উপধাৰযিত্ৱা উপলক্খযিত্ৱাতি – ইতো সুত্ৱান নিগ্ঘোসং.

সিক্খে নিব্বানমত্তনোতি. সিক্খাতি তিস্সো সিক্খা – অধিসীলসিক্খা, অধিচিত্তসিক্খা, অধিপঞ্ঞাসিক্খা…পে… অযং অধিপঞ্ঞাসিক্খা. নিব্বানমত্তনোতি অত্তনো ৰাগস্স নিব্বাপনায, দোসস্স নিব্বাপনায, মোহস্স নিব্বাপনায, কোধস্স নিব্বাপনায, উপনাহস্স নিব্বাপনায…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰানং সমায উপসমায ৱূপসমায নিব্বাপনায পটিনিস্সগ্গায পটিপস্সদ্ধিযা অধিসীলম্পি সিক্খেয্য, অধিচিত্তম্পি সিক্খেয্য, অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খেয্য. ইমা তিস্সো সিক্খাযো আৱজ্জন্তো সিক্খেয্য, জানন্তো সিক্খেয্য…পে… সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকৰোন্তো সিক্খেয্য, আচৰেয্য সমাচৰেয্য সমাদায ৱত্তেয্যাতি – সিক্খে নিব্বানমত্তনো. তেনাহ ভগৱা –

‘‘তেনহাতপ্পং কৰোহি, [ধোতকাতি ভগৱা]

ইধেৱ নিপকো সতো;

ইতো সুত্ৱান নিগ্ঘোসং, সিক্খে নিব্বানমত্তনো’’তি.

৩২. পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকে,অকিঞ্চনং ব্ৰাহ্মণমিৰিযমানং;

তং তং নমস্সামি সমন্তচক্খু, পমুঞ্চ মং সক্ক কথংকথাহি.

পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকেতি. দেৱাতি তযো দেৱা – সম্মুতিদেৱা, উপপত্তিদেৱা, ৱিসুদ্ধিদেৱা. কতমে সম্মুতিদেৱা? সম্মুতিদেৱা ৱুচ্চন্তি ৰাজানো চ ৰাজকুমাৰা চ দেৱিযো চ. ইমে ৱুচ্চন্তি সম্মুতিদেৱা. কতমে উপপত্তিদেৱা? উপপত্তিদেৱা ৱুচ্চন্তি চাতুমহাৰাজিকা দেৱা তাৱতিংসা দেৱা যামা দেৱা তুসিতা দেৱা নিম্মানৰতী দেৱা পৰনিম্মিতৱসৱত্তী দেৱা ব্ৰহ্মকাযিকা দেৱা যে চ দেৱা তদুত্তৰি [তত্ৰুপৰি (স্যা.)]. ইমে ৱুচ্চন্তি উপপত্তিদেৱা. কতমে ৱিসুদ্ধিদেৱা? ৱিসুদ্ধিদেৱা ৱুচ্চন্তি তথাগতসাৱকা অৰহন্তো খীণাসৱা যে চ পচ্চেকবুদ্ধা. ইমে ৱুচ্চন্তি ৱিসুদ্ধিদেৱা. ভগৱা সম্মুতিদেৱানঞ্চ উপপত্তিদেৱানঞ্চ ৱিসুদ্ধিদেৱানঞ্চ দেৱো চ অতিদেৱো চ দেৱাতিদেৱো চ সীহসীহো নাগনাগো গণিগণী মুনিমুনী ৰাজৰাজা. পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকেতি মনুস্সলোকে দেৱং পস্সামি অতিদেৱং পস্সামি দেৱাতিদেৱং পস্সামি দক্খামি ওলোকেমি নিজ্ঝাযামি উপপৰিক্খামীতি – পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকে.

আকিঞ্চনং ব্ৰাহ্মণমিৰিযমানন্তি. অকিঞ্চনন্তি ৰাগকিঞ্চনং দোসকিঞ্চনং মোহকিঞ্চনং মানকিঞ্চনং দিট্ঠিকিঞ্চনং কিলেসকিঞ্চনং দুচ্চৰিতকিঞ্চনং, তে কিঞ্চনা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা, তস্মা বুদ্ধো অকিঞ্চনো. ব্ৰাহ্মণোতি ভগৱা সত্তন্নং ধম্মানং বাহিতত্তা ব্ৰাহ্মণো – সক্কাযদিট্ঠি বাহিতা হোতি, ৱিচিকিচ্ছা বাহিতা হোতি, সীলব্বতপৰামাসো বাহিতো হোতি, ৰাগো বাহিতো হোতি, দোসো বাহিতো হোতি, মোহো বাহিতো হোতি, মানো বাহিতো হোতি, বাহিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সংকিলেসিকা পোনোভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা.

বাহিত্ৱা সব্বপাপকানি, [সভিযাতি ভগৱা]

ৱিমলো সাধুসমাহিতো ঠিতত্তো;

সংসাৰমতিচ্চ কেৱলী সো, অসিতো তাদি পৱুচ্চতে স ব্ৰহ্মাতি.

ইৰিযমানন্তি চৰন্তং ৱিহৰন্তং ইৰিযন্তং ৱত্তেন্তং পালেন্তং যপেন্তং যাপেন্তন্তি – অকিঞ্চনং ব্ৰাহ্মণমিৰিযমানং.

তং তং নমস্সামি সমন্তচক্খূতি. তন্তি ভগৱন্তং ভণতি. নমস্সামীতি কাযেন ৱা নমস্সামি, ৱাচায ৱা নমস্সামি, চিত্তেন ৱা নমস্সামি, অন্ৱত্থপটিপত্তিযা ৱা নমস্সামি, ধম্মানুধম্মপটিপত্তিযা ৱা নমস্সামি সক্কৰোমি গৰুং কৰোমি মানেমি পূজেমি. সমন্তচক্খূতি সমন্তচক্খু ৱুচ্চতি সব্বঞ্ঞুতঞাণং. ভগৱা সব্বঞ্ঞুতঞাণেন উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো.

‘‘ন তস্স অদ্দিট্ঠমিধত্থি [অদিট্ঠমিধত্থি (স্যা. ক.) মহানি. ১৫৬] কিঞ্চি, অথো অৱিঞ্ঞাতমজানিতব্বং;

সব্বং অভিঞ্ঞাসি যদত্থি নেয্যং, তথাগতো তেন সমন্তচক্খূ’’তি.

তং তং নমস্সামি সমন্তচক্খু.

পমুঞ্চ মং সক্ক কথংকথাহীতি. সক্কাতি সক্কো ভগৱা সক্যকুলা পব্বজিতোতিপি সক্কো. অথ ৱা, অড্ঢো [অদ্ধো (স্যা. ক.)] মহদ্ধনো ধনৱাতিপি সক্কো. তস্সিমানি ধনানি, সেয্যথিদং – সদ্ধাধনং সীলধনং হিৰিধনং ওত্তপ্পধনং সুতধনং চাগধনং পঞ্ঞাধনং সতিপট্ঠানধনং সম্মপ্পধানধনং ইদ্ধিপাদধনং ইন্দ্ৰিযধনং বলধনং বোজ্ঝঙ্গধনং মগ্গধনং ফলধনং নিব্বানধনং. ইমেহি অনেকৱিধেহি ধনৰতনেহি অড্ঢো মহদ্ধনো ধনৱাতিপি সক্কো. অথ ৱা, সক্কো পহু ৱিসৱী অলমত্তো সূৰো ৱীৰো ৱিক্কন্তো অভীৰূ অচ্ছম্ভী অনুত্ৰাসী অপলাযী পহীনভযভেৰৱো ৱিগতলোমহংসোতিপি সক্কো. কথংকথা ৱুচ্চতি ৱিচিকিচ্ছা. দুক্খে কঙ্খা, দুক্খসমুদযে কঙ্খা, দুক্খনিৰোধে কঙ্খা, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায কঙ্খা, পুব্বন্তে কঙ্খা, অপৰন্তে কঙ্খা, পুব্বন্তাপৰন্তে কঙ্খা, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু কঙ্খা. যা এৱৰূপা কঙ্খা কঙ্খাযনা কঙ্খাযিতত্তং ৱিমতি ৱিচিকিচ্ছা দ্ৱেড়্হকং দ্ৱেধাপথো সংসযো অনেকংসগ্গাহো আসপ্পনা পৰিসপ্পনা অপৰিযোগাহনা ছম্ভিতত্তং চিত্তস্স মনোৱিলেখো. পমুঞ্চ মং সক্ক কথংকথাহীতি মুঞ্চ মং পমুঞ্চ মং মোচেহি মং পমোচেহি মং উদ্ধৰ মং সমুদ্ধৰ মং ৱুট্ঠাপেহি মং কথংকথাসল্লতোতি – পমুঞ্চ মং সক্ক কথংকথাহি. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘পস্সামহং দেৱমনুস্সলোকে, অকিঞ্চনং ব্ৰাহ্মণমিৰিযমানং;

তং তং নমস্সামি সমন্তচক্খু, পমুঞ্চ মং সক্ক কথংকথাহী’’তি.

৩৩. নাহং সহিস্সামি পমোচনায, কথংকথিং ধোতক কঞ্চি লোকে;

ধম্মঞ্চ সেট্ঠং আজানমানো, এৱং তুৱং ওঘমিমং তৰেসি.

নাহং সহিস্সামি [সমীহামি (ক.)] পমোচনাযাতি নাহং তং সক্কোমি মুঞ্চিতুং পমুঞ্চিতুং মোচেতুং পমোচেতুং উদ্ধৰিতুং সমুদ্ধৰিতুং উট্ঠাপেতুং সমুট্ঠাপেতুং কথংকথাসল্লতোতি. এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায. অথ ৱা, ন ঈহামি ন সমীহামি ন উস্সহামি ন ৱাযমামি ন উস্সাহং কৰোমি ন উস্সোড়্হিং কৰোমি ন থামং কৰোমি ন ধিতিং কৰোমি ন ৱীৰিযং কৰোমি ন ছন্দং জনেমি ন সঞ্জনেমি ন নিব্বত্তেমি ন অভিনিব্বত্তেমি অস্সদ্ধে পুগ্গলে অচ্ছন্দিকে কুসীতে হীনৱীৰিযে অপ্পটিপজ্জমানে ধম্মদেসনাযাতি. এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায. অথ ৱা, নত্থঞ্ঞো কোচি মোচেতা. তে যদি মোচেয্যুং সকেন থামেন সকেন বলেন সকেন ৱীৰিযেন সকেন পৰক্কমেন সকেন পুৰিসথামেন সকেন পুৰিসবলেন সকেন পুৰিসৱীৰিযেন সকেন পুৰিসপৰক্কমেন অত্তনা সম্মাপটিপদং অনুলোমপটিপদং অপচ্চনীকপটিপদং অন্ৱত্থপটিপদং ধম্মানুধম্মপটিপদং পটিপজ্জমানা মোচেয্যুন্তি. এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায.

ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা – ‘‘সো ৱত, চুন্দ, অত্তনা পলিপপলিপন্নো পৰং পলিপপলিপন্নং উদ্ধৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সো ৱত, চুন্দ, অত্তনা অদন্তো অৱিনীতো অপৰিনিব্বুতো পৰং দমেস্সতি ৱিনেস্সতি পৰিনিব্বাপেস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতীতি. এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায.

ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –

‘‘অত্তনা হি [অত্তনাৱ (বহূসু) ধ. প. ১৬৫] কতং পাপং, অত্তনা সংকিলিস্সতি;

অত্তনা অকতং পাপং, অত্তনাৱ ৱিসুজ্ঝতি;

সুদ্ধি অসুদ্ধি পচ্চত্তং, নাঞ্ঞো অঞ্ঞং ৱিসোধযে’’তি.

এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায.

ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা – ‘‘এৱমেৱ খো, ব্ৰাহ্মণ, তিট্ঠতেৱ নিব্বানং তিট্ঠতি নিব্বানগামিমগ্গো তিট্ঠামহং সমাদপেতা, অথ চ পন মম সাৱকা মযা এৱং ওৱদিযমানা এৱং অনুসাসিযমানা অপ্পেকচ্চে অচ্চন্তনিট্ঠং নিব্বানং আৰাধেন্তি একচ্চে নাৰাধেন্তীতি. এত্থ ক্যাহং, ব্ৰাহ্মণ কৰোমি? মগ্গক্খাযী, ব্ৰাহ্মণ, তথাগতো. মগ্গং বুদ্ধো আচিক্খতি. অত্তনা পটিপজ্জমানা মুচ্চেয্যুন্তি [মুঞ্চেয্যুন্তি (স্যা.)]. এৱম্পি নাহং সহিস্সামি পমোচনায’’.

কথংকথিং ধোতক কঞ্চি লোকেতি কথংকথিং পুগ্গলং সকঙ্খং সখিলং সদ্ৱেড়্হকং সৱিচিকিচ্ছং. কঞ্চীতি কঞ্চি খত্তিযং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱা ৱেস্সং ৱা সুদ্দং ৱা গহট্ঠং ৱা পব্বজিতং ৱা দেৱং ৱা মনুস্সং ৱা. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকেতি – কথংকথিং ধোতক কঞ্চি লোকে.

ধম্মঞ্চ সেট্ঠং আজানমানোতি ধম্মং সেট্ঠং ৱুচ্চতি অমতং নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. সেট্ঠন্তি অগ্গং সেট্ঠং ৱিসেট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৱৰং ধম্মং আজানমানো ৱিজানমানো পটিৱিজানমানো পটিৱিজ্ঝমানোতি – ধম্মঞ্চ সেট্ঠং আজানমানো.

এৱং তুৱং ওঘমিমং তৰেসীতি এৱং কামোঘং ভৱোঘং দিট্ঠোঘং অৱিজ্জোঘং তৰেয্যাসি উত্তৰেয্যাসি পতৰেয্যাসি সমতিক্কমেয্যাসি ৱীতিৱত্তেয্যাসীতি – এৱং তুৱং ওঘমিমং তৰেসি. তেনাহ ভগৱা –

‘‘নাহং সহিস্সামি পমোচনায, কথংকথিং ধোতক কঞ্চি লোকে;

ধম্মঞ্চ সেট্ঠং আজানমানো, এৱং তুৱং ওঘমিমং তৰেসী’’তি.

৩৪. অনুসাস ব্ৰহ্মে কৰুণাযমানো, ৱিৱেকধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং;

যথাহং আকাসোৱ [আকাসো চ (স্যা.)] অব্যাপজ্জমানো [অব্যাপজ্ঝমানো (স্যা.)], ইধেৱ সন্তো অসিতো চৰেয্যং.

অনুসাস ব্ৰহ্মে কৰুণাযমানোতি অনুসাস ব্ৰহ্মে অনুগ্গণ্হ ব্ৰহ্মে অনুকম্প ব্ৰহ্মেতি – অনুসাস ব্ৰহ্মে. কৰুণাযমানোতি কৰুণাযমানো অনুদযমানো [অনুদ্দযমানো (বহূসু)] অনুৰক্খমানো অনুগ্গণ্হমানো অনুকম্পমানোতি – অনুসাস ব্ৰহ্মে কৰুণাযমানো.

ৱিৱেকধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি ৱিৱেকধম্মং ৱুচ্চতি অমতং নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৱিজানেয্যং পটিৱিজানেয্যং পটিৱিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকৰেয্যন্তি – ৱিৱেকধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং.

যথাহং আকাসোৱ অব্যাপজ্জমানোতি যথা আকাসো ন পজ্জতি ন গণ্হতি [নত্থি… স্যা. … পোত্থকে] ন বজ্ঝতি ন পলিবজ্ঝতি, এৱং অপজ্জমানো অগণ্হমানো অবজ্ঝমানো অপলিবজ্ঝমানোতি – এৱম্পি আকাসোৱ অব্যাপজ্জমানো. যথা আকাসো ন ৰজ্জতি লাখায ৱা হলিদ্দিযা [হলিদ্দেন (স্যা.)] ৱা নীলিযা [নীলেন (স্যা.)] ৱা মঞ্জেট্ঠায ৱা এৱং অৰজ্জমানো অদুস্সমানো অমুয্হমানো অকিলিস্সমানোতি [অকিলিযমানো (স্যা.)] – এৱম্পি আকাসোৱ অব্যাপজ্জমানো. যথা আকাসো ন কুপ্পতি ন ব্যাপজ্জতি ন পতিলীযতি [পতিট্ঠিযতি (ক.)] ন পটিহঞ্ঞতি, এৱং অকুপ্পমানো অব্যাপজ্জমানো অপ্পতিলীযমানো অপ্পটিহঞ্ঞমানো অপ্পটিহতমানোতি – এৱম্পি আকাসোৱ অব্যাপজ্জমানো.

ইধেৱ সন্তো অসিতো চৰেয্যন্তি. ইধেৱ সন্তোতি ইধেৱ সন্তো ইধেৱ সমানো ইধেৱ নিসিন্নো সমানো ইমস্মিংযেৱ আসনে নিসিন্নো সমানো ইমিস্সাযেৱ পৰিসায নিসিন্নো সমানোতি, এৱম্পি – ইধেৱ সন্তো. অথ ৱা, ইধেৱ সন্তো উপসন্তো ৱূপসন্তো নিব্বুতো পটিপ্পস্সদ্ধোতি, এৱম্পি – ইধেৱ সন্তো. অসিতোতি দ্ৱে নিস্সযা – তণ্হানিস্সযো চ দিট্ঠিনিস্সযো চ…পে… অযং তণ্হানিস্সযো…পে… অযং দিট্ঠিনিস্সযো… তণ্হানিস্সযং পহায দিট্ঠিনিস্সযং পটিনিস্সজ্জিত্ৱা চক্খুং অনিস্সিতো, সোতং অনিস্সিতো, ঘানং অনিস্সিতো, জিৱ্হং অনিস্সিতো, কাযং অনিস্সিতো, মনং অনিস্সিতো, ৰূপে… সদ্দে… গন্ধে … ৰসে… ফোট্ঠব্বে… ধম্মে… কুলং… গণং… আৱাসং… লাভং… যসং… পসংসং… সুখং… চীৱৰং… পিণ্ডপাতং… সেনাসনং… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং… কামধাতুং… ৰূপধাতুং… অৰূপধাতুং… কামভৱং… ৰূপভৱং… অৰূপভৱং… সঞ্ঞাভৱং… অসঞ্ঞাভৱং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱং… একৱোকাৰভৱং… চতুৱোকাৰভৱং… পঞ্চৱোকাৰভৱং… অতীতং… অনাগতং… পচ্চুপ্পন্নং… দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতব্বে [দিট্ঠং, সুতং, মুতং, ৱিঞ্ঞাতং, সব্বে. মহানি. ৪৬ পস্সিতব্বং] ধম্মে অসিতো অনিস্সিতো অনল্লীনো অনুপগতো অনজ্ঝোসিতো অনধিমুত্তো নিক্খন্তো নিস্সটো [নিস্সট্ঠো (স্যা.)] ৱিপ্পমুত্তো ৱিসংযুত্তো ৱিমৰিযাদিকতেন চেতসা. চৰেয্যন্তি চৰেয্যং ৱিহৰেয্যং ইৰিযেয্যং ৱত্তেয্যং যপেয্যং যাপেয্যন্তি – ইধেৱ সন্তো অসিতো চৰেয্যং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘অনুসাস ব্ৰহ্মে কৰুণাযমানো, ৱিৱেকধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং;

যথাহং আকাসোৱ অব্যাপজ্জমানো, ইধেৱ সন্তো অসিতো চৰেয্য’’ন্তি.

৩৫. কিত্তযিস্সামি তে সন্তিং, [ধোতকাতি ভগৱা]

দিট্ঠে ধম্মে অনীতিহং;

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং, তৰে লোকে ৱিসত্তিকং.

কিত্তযিস্সামি তে সন্তিন্তি ৰাগস্স সন্তিং, দোসস্স সন্তিং, মোহস্স সন্তিং, কোধস্স সন্তিং, উপনাহস্স…পে… মক্খস্স… পড়াসস্স… ইস্সায… মচ্ছৰিযস্স… মাযায… সাঠেয্যস্স… থম্ভস্স… সাৰম্ভস্স… মানস্স… অতিমানস্স… মদস্স… পমাদস্স… সব্বকিলেসানং… সব্বদুচ্চৰিতানং… সব্বদৰথানং… সব্বপৰিড়াহানং… সব্বসন্তাপানং… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰানং সন্তিং উপসন্তিং ৱূপসন্তিং নিব্বুতিং পটিপ্পস্সদ্ধিং কিত্তযিস্সামি পকিত্তযিস্সামি আচিক্খিস্সামি দেসেস্সামি পঞ্ঞপেস্সামি পট্ঠপেস্সামি ৱিৱৰিস্সামি ৱিভজিস্সামি উত্তানীকৰিস্সামি পকাসিস্সামীতি – কিত্তযিস্সামি তে সন্তিং.

ধোতকাতি ভগৱাতি. ধোতকাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – ধোতকাতি ভগৱা.

দিট্ঠে ধম্মে অনীতিহন্তি. দিট্ঠে ধম্মেতি দিট্ঠে ধম্মে ঞাতে ধম্মে তুলিতে ধম্মে তীৰিতে ধম্মে ৱিভূতে ধম্মে ৱিভাৱিতে ধম্মে সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চাতি…পে… যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্মন্তি দিট্ঠে ধম্মে ঞাতে ধম্মে তুলিতে ধম্মে তীৰিতে ধম্মে ৱিভাৱিতে ধম্মে ৱিভূতে ধম্মেতি, এৱম্পি – দিট্ঠে ধম্মে…পে…. অথ ৱা, দুক্খে দিট্ঠে দুক্খং কথযিস্সামি, সমুদযে দিট্ঠে সমুদযং কথযিস্সামি, মগ্গে দিট্ঠে মগ্গং কথযিস্সামি, নিৰোধে দিট্ঠে নিৰোধং কথযিস্সামীতি, এৱম্পি – দিট্ঠে ধম্মে…পে…. অথ ৱা, সন্দিট্ঠিকং অকালিকং এহিপস্সিকং ওপনেয্যিকং [ওপনযিকং (স্যা. ক.)] পচ্চত্তং ৱেদিতব্বং ৱিঞ্ঞূহীতি, এৱম্পি – দিট্ঠে ধম্মে. অনীতিহন্তি ন ইতিহীতিহং ন ইতিকিৰায ন পৰম্পৰায ন পিটকসম্পদায ন তক্কহেতু ন নযহেতু ন আকাৰপৰিৱিতক্কেন ন দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা সামং সযমভিঞ্ঞাতং অত্তপচ্চক্খধম্মং, তং কথযিস্সামীতি – দিট্ঠে ধম্মে অনীতিহং.

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰন্তি যং ৱিদিতং কত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা; ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি ৱিদিতং কত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা; ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি…পে… ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি…পে… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি ৱিদিতং কত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা. সতোতি চতূহি কাৰণেহি সতো – কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ভাৱেন্তো সতো…পে… সো ৱুচ্চতি সতো. চৰন্তি চৰন্তো ৱিহৰন্তো ইৰিযন্তো ৱত্তেন্তো পালেন্তো যপেন্তো যাপেন্তোতি – যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং.

তৰে লোকে ৱিসত্তিকন্তি ৱিসত্তিকা ৱুচ্চতি তণ্হা. যো ৰাগো সাৰাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. ৱিসত্তিকাতি কেনট্ঠেন ৱিসত্তিকা…পে… ৱিসটা ৱিত্থতাতি ৱিসত্তিকা. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকে. তৰে লোকে ৱিসত্তিকন্তি লোকে ৱেসা ৱিসত্তিকা, লোকে ৱেতং ৱিসত্তিকং সতো তৰেয্য উত্তৰেয্য পতৰেয্য সমতিক্কমেয্য ৱীতিৱত্তেয্যাতি – তৰে লোকে ৱিসত্তিকং. তেনাহ ভগৱা –

‘‘কিত্তযিস্সামি তে সন্তিং, [ধোতকাতি ভগৱা]

দিট্ঠে ধম্মে অনীতিহং;

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং, তৰে লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি.

৩৬. তঞ্চাহং অভিনন্দামি, মহেসি সন্তিমুত্তমং;

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং, তৰে লোকে ৱিসত্তিকং.

তঞ্চাহং অভিনন্দামীতি. তন্তি তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং নন্দামি অভিনন্দামি মোদামি অনুমোদামি ইচ্ছামি সাদিযামি পত্থযামি পিহযামি অভিজপ্পামীতি – তঞ্চাহং অভিনন্দামি.

মহেসিসন্তিমুত্তমন্তি. মহেসীতি কিং মহেসি ভগৱা? মহন্তং সীলক্খন্ধং এসী গৱেসী পৰিযেসীতি মহেসি, মহন্তং সমাধিক্খন্ধং…পে… কহং নৰাসভোতি মহেসি. সন্তিমুত্তমন্তি সন্তি ৱুচ্চতি অমতং নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. উত্তমন্তি অগ্গং সেট্ঠং ৱিসেট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৱৰন্তি – মহেসি সন্তিমুত্তমং.

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰন্তি যং ৱিদিতং কত্ৱা…পে… ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি ৱিদিতং কত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা; ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি… ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি…পে… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি ৱিদিতং কত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা. সতোতি চতূহি কাৰণেহি সতো – কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানং ভাৱেন্তো সতো…পে… সো ৱুচ্চতি সতো. চৰন্তি চৰন্তো…পে… যাপেন্তোতি – যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং.

তৰে লোকে ৱিসত্তিকন্তি. ৱিসত্তিকা ৱুচ্চতি তণ্হা. যো ৰাগো সাৰাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. ৱিসত্তিকাতি কেনট্ঠেন ৱিসত্তিকা…পে… ৱিসটা ৱিত্থতাতি ৱিসত্তিকা. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকে. তৰে লোকে ৱিসত্তিকন্তি লোকে ৱেসা ৱিসত্তিকা, লোকে ৱেতং ৱিসত্তিকং সতো তৰেয্যং উত্তৰেয্যং…পে… ৱীতিৱত্তেয্যন্তি – তৰে লোকে ৱিসত্তিকং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘তঞ্চাহং অভিনন্দামি, মহেসি সন্তিমুত্তমং;

যং ৱিদিত্ৱা সতো চৰং, তৰে লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি.

৩৭. যং কিঞ্চি সম্পজানাসি, [ধোতকাতি ভগৱা]

উদ্ধং অধো তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝে;

এতং ৱিদিত্ৱা সঙ্গোতি লোকে, ভৱাভৱায মাকাসি তণ্হং.

যং কিঞ্চি সম্পজানাসীতি যং কিঞ্চি সম্পজানাসি আজানাসি পটিৱিজানাসি পটিৱিজ্ঝসীতি – যং কিঞ্চি সম্পজানাসি. ধোতকাতি ভগৱাতি. ধোতকাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – ধোতকাতি ভগৱা.

উদ্ধং অধো তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি. উদ্ধন্তি অনাগতং; অধোতি অতীতং; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নং. উদ্ধন্তি দেৱলোকো; অধোতি অপাযলোকো; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি মনুস্সলোকো. অথ ৱা, উদ্ধন্তি কুসলা ধম্মা; অধোতি অকুসলা ধম্মা; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি অব্যাকতা ধম্মা. উদ্ধন্তি অৰূপধাতু; অধোতি কামধাতু; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি ৰূপধাতু. উদ্ধন্তি সুখা ৱেদনা; অধোতি দুক্খা ৱেদনা; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি অদুক্খমসুখা ৱেদনা. উদ্ধন্তি উদ্ধং পাদতলা; অধোতি অধো কেসমত্থকা; তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি ৱেমজ্ঝেতি – উদ্ধং অধো তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝে.

এতং ৱিদিত্ৱা সঙ্গোতি লোকেতি সঙ্গো এসো লগ্গনং এতং বন্ধনং এতং পলিবোধো এসোতি ঞত্ৱা জানিত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱাতি – এতং ৱিদিত্ৱা সঙ্গোতি লোকে.

ভৱাভৱায মাকাসি তণ্হন্তি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা সদ্দতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. ভৱাভৱাযাতি ভৱাভৱায কম্মভৱায পুনব্ভৱায কামভৱায, কম্মভৱায কামভৱায পুনব্ভৱায ৰূপভৱায, কম্মভৱায ৰূপভৱায পুনব্ভৱায অৰূপভৱায, কম্মভৱায অৰূপভৱায পুনব্ভৱায পুনপ্পুনব্ভৱায, পুনপ্পুনগতিযা পুনপ্পুনউপপত্তিযা পুনপ্পুনপটিসন্ধিযা পুনপ্পুনঅত্তভাৱাভিনিব্বত্তিযা তণ্হং মাকাসি মা জনেসি মা সঞ্জনেসি মা নিব্বত্তেসি মাভিনিব্বত্তেসি, পজহ ৱিনোদেহি ব্যন্তীকৰোহি অনভাৱং গমেহীতি – ভৱাভৱায মাকাসি তণ্হন্তি. তেনাহ ভগৱা –

‘‘যং কিঞ্চি সম্পজানাসি, [ধোতকাতি ভগৱা]

উদ্ধং অধো তিৰিযঞ্চাপি মজ্ঝে;

এতং ৱিদিত্ৱা সঙ্গোতি লোকে, ভৱাভৱায মাকাসি তণ্হ’’ন্তি.

সহ গাথাপৰিযোসানা…পে… সত্থা মে, ভন্তে ভগৱা, সাৱকোহমস্মীতি.

ধোতকমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো পঞ্চমো.