১৮. পাৰাযনানুগীতিগাথানিদ্দেসো
১০২. পাৰাযনমনুগাযিস্সং, [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
যথাদ্দক্খি তথাক্খাসি, ৱিমলো ভূৰিমেধসো;
নিক্কামো নিব্বনো নাগো, কিস্স হেতু মুসা ভণে.
পাৰাযনমনুগাযিস্সন্তি গীতমনুগাযিস্সং কথিতমনুকথযিস্সং [কথিতমনুগাযিস্সং (স্যা.) এৱং সব্বপদেসু অনুগাযিস্সন্তি আগতং] ভণিতমনুভণিস্সং লপিতমনুলপিস্সং ভাসিতমনুভাসিস্সন্তি – পাৰাযনমনুগাযিস্সং. ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… পদানুপুব্বতাপেতং – ইচ্চাতি. আযস্মাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং – আযস্মাতি. পিঙ্গিযোতি তস্স থেৰস্স নামং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰো নামং নামকম্মং নামধেয্যং নিৰুত্তি ব্যঞ্জনং অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো.
যথাদ্দক্খি তথাক্খাসীতি যথা অদ্দক্খি তথা অক্খাসি আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসি. ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি যথা অদ্দক্খি তথা অক্খাসি আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসি. ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি…পে… ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি যথা অদ্দক্খি তথা অক্খাসি আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসীতি – যথাদ্দক্খি তথাক্খাসি.
ৱিমলো ভূৰিমেধসোতি. ৱিমলোতি ৰাগো মলং, দোসো মলং, মোহো মলং, কোধো… উপনাহো…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰা মলা. তে মলা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. অমলো বুদ্ধো ৱিমলো নিম্মলো মলাপগতো মলৱিপ্পহীনো মলৱিমুত্তো সব্বমলৱীতিৱত্তো. ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী. ভগৱা তায [ভগৱা ইমায (স্যা.)] পথৱিসমায পঞ্ঞায ৱিপুলায ৱিত্থতায সমন্নাগতো. মেধা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি. ভগৱা ইমায মেধায পঞ্ঞায উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো, তস্মা বুদ্ধো সুমেধসোতি – ৱিমলো ভূৰিমেধসো.
নিক্কামো নিব্বনো নাগোতি. কামাতি উদ্দানতো দ্ৱে কামা – ৱত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ৱত্থুকামা…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি কিলেসকামা. বুদ্ধস্স ভগৱতো ৱত্থুকামা পৰিঞ্ঞাতা কিলেসকামা পহীনা ৱত্থুকামানং পৰিঞ্ঞাতত্তা কিলেসকামানং পহীনত্তা. ভগৱা ন কামে কামেতি ন কামে ইচ্ছতি ন কামে পত্থেতি ন কামে পিহেতি ন কামে অভিজপ্পতি. যে কামে কামেন্তি কামে ইচ্ছন্তি কামে পত্থেন্তি কামে পিহেন্তি কামে অভিজপ্পন্তি তে কামকামিনো ৰাগৰাগিনো সঞ্ঞসঞ্ঞিনো. ভগৱা ন কামে কামেতি ন কামে ইচ্ছতি ন কামে পত্থেতি ন কামে পিহেতি ন কামে অভিজপ্পতি. তস্মা বুদ্ধো অকামো নিক্কামো চত্তকামো ৱন্তকামো মুত্তকামো পহীনকামো পটিনিস্সট্ঠকামো ৱীতৰাগো ৱিগতৰাগো চত্তৰাগো ৱন্তৰাগো মুত্তৰাগো পহীনৰাগো পটিনিস্সট্ঠৰাগো নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতীতি – নিক্কামো.
নিব্বনোতি ৰাগো ৱনং, দোসো ৱনং, মোহো ৱনং, কোধো ৱনং, উপনাহো ৱনং…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰা ৱনা. তে ৱনা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অৱনো ৱিৱনো নিব্বনো ৱনাপগতো ৱনৱিপ্পহীনো ৱনৱিমুত্তো সব্বৱনৱীতিৱত্তোতি – নিব্বনো. নাগোতি নাগো; ভগৱা আগুং ন কৰোতীতি নাগো, ন গচ্ছতীতি নাগো, ন আগচ্ছতীতি নাগো…পে… এৱং ভগৱা ন আগচ্ছতীতি নাগোতি – নিক্কামো নিব্বনো নাগো.
কিস্স হেতু মুসা ভণেতি. কিস্স হেতূতি কিস্স হেতু কিংহেতু কিংকাৰণা কিংনিদানা কিংপচ্চযাতি – কিস্স হেতু. মুসা ভণেতি মুসা ভণেয্য কথেয্য দীপেয্য ৱোহৰেয্য; মুসা ভণেতি মোসৱজ্জং ভণেয্য, মুসাৱাদং ভণেয্য, অনৰিযৱাদং ভণেয্য. ইধেকচ্চো সভাগতো [সভগ্গতো (স্যা.)] ৱা পৰিসাগতো [পৰিসগ্গতো (স্যা.)] ৱা ঞাতিমজ্ঝগতো ৱা পূগমজ্ঝগতো ৱা ৰাজকুলমজ্ঝগতো ৱা অভিনীতো সক্খিপুট্ঠো – ‘‘এহম্ভো [এহি ভো (স্যা.) পস্স ম. নি. ৩.১১২] পুৰিস, যং জানাসি তং ৱদেহী’’তি, সো অজানং ৱা আহ – ‘‘জানামী’’তি, জানং ৱা আহ – ‘‘ন জানামী’’তি, অপস্সং ৱা আহ – ‘‘পস্সামী’’তি, পস্সং ৱা আহ – ‘‘ন পস্সামী’’তি. ইতি অত্তহেতু ৱা পৰহেতু ৱা আমিসকিঞ্চিক্খহেতু ৱা সম্পজানমুসা ভাসতি, ইদং ৱুচ্চতি মোসৱজ্জং.
অপি চ, তীহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি – ইমেহি তীহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. অপি চ, চতূহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৱিনিধায দিট্ঠিং – ইমেহি চতূহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. অপি চ, পঞ্চহাকাৰেহি…পে… ছহাকাৰেহি… সত্তহাকাৰেহি… অট্ঠহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৱিনিধায দিট্ঠিং, ৱিনিধায খন্তিং, ৱিনিধায ৰুচিং, ৱিনিধায সঞ্ঞং, ৱিনিধায ভাৱং – ইমেহি অট্ঠহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি মোসৱজ্জং. কিস্স হেতু মুসা ভণেয্য কথেয্য দীপেয্য ৱোহৰেয্যাতি – কিস্স হেতু মুসা ভণে. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘পাৰাযনমনুগাযিস্সং, [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
যথাদ্দক্খি তথাক্খাসি, ৱিমলো ভূৰিমেধসো;
নিক্কামো নিব্বনো নাগো, কিস্স হেতু মুসা ভণে’’তি.
১০৩. পহীনমলমোহস্স, মানমক্খপ্পহাযিনো;
হন্দাহং কিত্তযিস্সামি, গিৰং ৱণ্ণূপসংহিতং.
পহীনমলমোহস্সাতি. মলন্তি ৰাগো মলং, দোসো মলং, মোহো মলং, মানো মলং, দিট্ঠি মলং, কিলেসো মলং, সব্বদুচ্চৰিতং মলং, সব্বভৱগামিকম্মং মলং.
মোহোতি যং দুক্খে অঞ্ঞাণং…পে… অৱিজ্জালঙ্গী মোহো অকুসলমূলং. অযং ৱুচ্চতি মোহো. মলঞ্চ মোহো চ বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো পহীনমলমোহোতি – পহীনমলমোহস্স.
মানমক্খপ্পহাযিনোতি. মানোতি একৱিধেন মানো – যা চিত্তস্স উন্নতি [উণ্ণতি (স্যা. ক.)]. দুৱিধেন মানো – অত্তুক্কংসনমানো, পৰৱম্ভনমানো. তিৱিধেন মানো – সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনোহমস্মীতি মানো. চতুব্বিধেন মানো – লাভেন মানং জনেতি, যসেন মানং জনেতি, পসংসায মানং জনেতি, সুখেন মানং জনেতি. পঞ্চৱিধেন মানো – লাভিম্হি মনাপিকানং ৰূপানন্তি মানং জনেতি, লাভিম্হি মনাপিকানং সদ্দানং…পে… গন্ধানং… ৰসানং… ফোট্ঠব্বানন্তি মানং জনেতি. ছব্বিধেন মানো – চক্খুসম্পদায মানং জনেতি, সোতসম্পদায…পে… ঘানসম্পদায… জিৱ্হাসম্পদায… কাযসম্পদায… মনোসম্পদায মানং জনেতি. সত্তৱিধেন মানো – মানো, অতিমানো, মানাতিমানো, ওমানো, অৱমানো, অস্মিমানো, মিচ্ছামানো. অট্ঠৱিধেন মানো – লাভেন মানং জনেতি, অলাভেন ওমানং জনেতি, যসেন মানং জনেতি, অযসেন ওমানং জনেতি, পসংসায মানং জনেতি, নিন্দায ওমানং জনেতি, সুখেন মানং জনেতি, দুক্খেন ওমানং জনেতি. নৱৱিধেন মানো – সেয্যস্স সেয্যোহমস্মীতি মানো, সেয্যস্স সদিসোহমস্মীতি মানো, সেয্যস্স হীনোহমস্মীতি মানো, সদিসস্স সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসস্স সদিসোহমস্মীতি মানো, সদিসস্স হীনোহমস্মীতি মানো, হীনস্স সেয্যোহমস্মীতি মানো, হীনস্স সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনস্স হীনোহমস্সীতি মানো. দসৱিধেন মানো – ইধেকচ্চো মানং জনেতি জাতিযা ৱা গোত্তেন ৱা কোলপুত্তিযেন ৱা ৱণ্ণপোক্খৰতায ৱা ধনেন ৱা অজ্ঝেনেন ৱা কম্মাযতনেন ৱা সিপ্পাযতনেন ৱা ৱিজ্জাট্ঠানেন [ৱিজ্জাঠানেন (ক.)] ৱা সুতেন ৱা পটিভানেন ৱা অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ৱা ৱত্থুনা. যো এৱৰূপো মানো মঞ্ঞনা মঞ্ঞিতত্তং উন্নতি উন্নমো ধজো সম্পগ্গাহো কেতুকম্যতা চিত্তস্স – অযং ৱুচ্চতি মানো.
মক্খোতি যো মক্খো মক্খাযনা মক্খাযিতত্তং নিট্ঠুৰিযং নিট্ঠুৰিযকম্মং [নিত্থুৰিযকম্মং (ক.) পস্স ৱিভ. ৮৯২] – অযং ৱুচ্চতি মক্খো. বুদ্ধস্স ভগৱতো মানো চ মক্খো চ পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো মানমক্খপ্পহাযীতি – মানমক্খপ্পহাযিনো.
হন্দাহং কিত্তযিস্সামি গিৰং ৱণ্ণূপসংহিতন্তি. হন্দাহন্তি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – হন্দাহন্তি. কিত্তযিস্সামি গিৰং ৱণ্ণূপসংহিতন্তি ৱণ্ণেন উপেতং সমুপেতং উপাগতং সমুপাগতং উপপন্নং সমুপপন্নং সমন্নাগতং ৱাচং গিৰং ব্যপ্পথং উদীৰণং [ওদীৰণং (স্যা.)] কিত্তযিস্সামি দেসেস্সামি পঞ্ঞপেস্সামি পট্ঠপেস্সামি ৱিৱৰিস্সামি ৱিভজিস্সামি উত্তানীকৰিস্সামি পকাসেস্সামীতি – হন্দাহং কিত্তযিস্সামি গিৰং ৱণ্ণূপসংহিতং. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘পহীনমলমোহস্স, মানমক্খপ্পহাযিনো;
হন্দাহং কিত্তযিস্সামি, গিৰং ৱণ্ণূপসংহিত’’ন্তি.
১০৪. তমোনুদো বুদ্ধো সমন্তচক্খু, লোকন্তগূ সব্বভৱাতিৱত্তো;
অনাসৱো সব্বদুক্খপ্পহীনো, সচ্চৱ্হযো ব্ৰহ্মে উপাসিতো মে.
তমোনুদো বুদ্ধো সমন্তচক্খূতি. তমোনুদোতি ৰাগতমং দোসতমং মোহতমং মানতমং দিট্ঠিতমং কিলেসতমং দুচ্চৰিততমং অন্ধকৰণং অঞ্ঞাণকৰণং পঞ্ঞানিৰোধিকং ৱিঘাতপক্খিকং অনিব্বানসংৱত্তনিকং নুদি পনুদি পজহি ৱিনোদেসি ব্যন্তীঅকাসি অনভাৱং গমেসি. বুদ্ধোতি যো সো ভগৱা…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি; যদিদং বুদ্ধোতি. সমন্তচক্খু ৱুচ্চতি সব্বঞ্ঞুতঞাণং…পে… তথাগতো তেন সমন্তচক্খূতি – তমোনুদো বুদ্ধো সমন্তচক্খু.
লোকন্তগূ সব্বভৱাতিৱত্তোতি. লোকোতি একো লোকো – ভৱলোকো. দ্ৱে লোকা – ভৱলোকো চ সম্ভৱলোকো চ; সম্পত্তিভৱলোকো চ সম্পত্তিসম্ভৱলোকো চ; ৱিপত্তিভৱলোকো চ ৱিপত্তিসম্ভৱলোকো চ [দ্ৱে লোকা সম্পত্তি চ ভৱলোকো ৱিপত্তি চ ভৱলোকো (স্যা.)]. তযো লোকা – তিস্সো ৱেদনা. চত্তাৰো লোকা – চত্তাৰো আহাৰা. পঞ্চ লোকা – পঞ্চুপাদানক্খন্ধা. ছ লোকা – ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি. সত্ত লোকা – সত্তৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো. অট্ঠ লোকা – অট্ঠ লোকধম্মা. নৱ লোকা – নৱ সত্তাৱাসা. দস লোকা – দস আযতনানি. দ্ৱাদস লোকা – দ্ৱাদসাযতনানি. অট্ঠাৰস লোকা – অট্ঠাৰস ধাতুযো. লোকন্তগূতি ভগৱা লোকস্স অন্তগতো অন্তপ্পত্তো কোটিগতো কোটিপ্পত্তো… নিব্বানগতো নিব্বানপ্পত্তো. সো ৱুত্থৱাসো চিণ্ণচৰণো… জাতিমৰণসংসাৰো নত্থি তস্স পুনব্ভৱোতি – লোকন্তগূ.
সব্বভৱাতিৱত্তোতি. ভৱাতি দ্ৱে ভৱা – কম্মভৱো চ পটিসন্ধিকো চ পুনব্ভৱো. কতমো কম্মভৱো? পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো – অযং কম্মভৱো. কতমো পটিসন্ধিকো পুনব্ভৱো? পটিসন্ধিকা ৰূপা ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং – অযং পটিসন্ধিকো পুনব্ভৱো. ভগৱা কম্মভৱঞ্চ পটিসন্ধিকঞ্চ পুনব্ভৱং অতিৱত্তো [উপাতিৱত্তো (ক.)] অতিক্কন্তো ৱীতিৱত্তোতি – লোকন্তগূ সব্বভৱাতিৱত্তো.
অনাসৱো সব্বদুক্খপ্পহীনোতি. অনাসৱোতি চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. তে আসৱা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অনাসৱো. সব্বদুক্খপ্পহীনোতি সব্বং তস্স পটিসন্ধিকং জাতিদুক্খং জৰাদুক্খং ব্যাধিদুক্খং মৰণদুক্খং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসদুক্খং …পে… দিট্ঠিব্যসনদুক্খং পহীনং সমুচ্ছিন্নং ৱূপসন্তং পটিপ্পস্সদ্ধং অভব্বুপ্পত্তিকং ঞাণগ্গিনা দড্ঢং. তস্মা বুদ্ধো সব্বদুক্খপ্পহীনোতি – অনাসৱো সব্বদুক্খপ্পহীনো.
সচ্চৱ্হযো ব্ৰহ্মে উপাসিতো মেতি. সচ্চৱ্হযোতি সচ্চৱ্হযো সদিসনামো সদিসৱ্হযো সচ্চসদিসৱ্হযো. ৱিপস্সী ভগৱা, সিখী ভগৱা, ৱেস্সভূ ভগৱা, ককুসন্ধো ভগৱা, কোণাগমনো ভগৱা, কস্সপো ভগৱা. তে বুদ্ধা ভগৱন্তো সদিসনামা সদিসৱ্হযা. ভগৱাপি সক্যমুনি তেসং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং সদিসনামো সদিসৱ্হযোতি – তস্মা বুদ্ধো সচ্চৱ্হযো.
ব্ৰহ্মে উপাসিতো মেতি সো মযা ভগৱা আসিতো উপাসিতো পযিৰুপাসিতো পৰিপুচ্ছিতো পৰিপঞ্হিতোতি – সচ্চৱ্হযো ব্ৰহ্মে উপাসিতো মে. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘তমোনুদো বুদ্ধো সমন্তচক্খু, লোকন্তগূ সব্বভৱাতিৱত্তো;
অনাসৱো সব্বদুক্খপ্পহীনো, সচ্চৱ্হযো ব্ৰহ্মে উপাসিতো মে’’তি.
১০৫. দিজো যথা কুব্বনকং পহায, বহুপ্ফলং কাননমাৱসেয্য;
এৱমহং অপ্পদস্সে পহায, মহোদধিং হংসোৰিৱ অজ্ঝপত্তো [অজ্জ পত্তো (ক.)] .
দিজো যথা কুব্বনকং পহায, বহুপ্ফলং কাননমাৱসেয্যাতি. দিজো ৱুচ্চতি পক্খী. কিংকাৰণা দিজো ৱুচ্চতি পক্খী? দ্ৱিক্খত্তুং জাযতীতি দিজো, মাতুকুচ্ছিম্হা চ অণ্ডকোসম্হা চ. তংকাৰণা দিজো ৱুচ্চতি পক্খীতি – দিজো. যথা কুব্বনকং পহাযাতি যথা দিজো কুব্বনকং পৰিত্তৱনকং অপ্পফলং অপ্পভক্খং অপ্পোদকং পহায জহিত্ৱা অতিক্কমিত্ৱা সমতিক্কমিত্ৱা ৱীতিৱত্তেত্ৱা অঞ্ঞং বহুপ্ফলং বহুভক্খং বহূদকং [বহুৰুক্খং (স্যা.)] মহন্তং কাননং ৱনসণ্ডং অধিগচ্ছেয্য ৱিন্দেয্য পটিলভেয্য, তস্মিঞ্চ ৱনসণ্ডে ৱাসং কপ্পেয্যাতি – দিজো যথা কুব্বনকং পহায বহুপ্ফলং কাননং আৱসেয্য.
এৱমহং অপ্পদস্সে পহায, মহোদধিং হংসোৰিৱ অজ্ঝপত্তোতি. এৱন্তি ওপম্মসম্পটিপাদনং. অপ্পদস্সে পহাযাতি যো চ বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো যে চঞ্ঞে তস্স আচৰিযা বুদ্ধং ভগৱন্তং উপাদায অপ্পদস্সা পৰিত্তদস্সা থোকদস্সা ওমকদস্সা লামকদস্সা ছতুক্কদস্সা [জতুক্কদস্সা (স্যা.), জতুকদস্সা (সী. অট্ঠ.)] ৱা. তে অপ্পদস্সে পৰিত্তদস্সে থোকদস্সে ওমকদস্সে লামকদস্সে ছতুক্কদস্সে পহায পজহিত্ৱা অতিক্কমিত্ৱা সমতিক্কমিত্ৱা ৱীতিৱত্তেত্ৱা বুদ্ধং ভগৱন্তং অপ্পমাণদস্সং অগ্গদস্সং সেট্ঠদস্সং ৱিসেট্ঠদস্সং পামোক্খদস্সং উত্তমদস্সং পৱৰদস্সং অসমং অসমসমং অপ্পটিসমং অপ্পটিভাগং অপ্পটিপুগ্গলং দেৱাতিদেৱং নৰাসভং পুৰিসসীহং পুৰিসনাগং পুৰিসাজঞ্ঞং পুৰিসনিসভং পুৰিসধোৰয্হং দসবলধাৰিং [দসবলং তাদিং (স্যা.)] অধিগচ্ছিং ৱিন্দিং পটিলভিং. যথা চ হংসো মহন্তং মানসকং [মানুসকতং (স্যা.)] ৱা সৰং অনোতত্তং ৱা দহং মহাসমুদ্দং ৱা অক্খোভং অমিতোদকং জলৰাসিং অধিগচ্ছেয্য ৱিন্দেয্য পটিলভেয্য, এৱমেৱ বুদ্ধং ভগৱন্তং অক্খোভং অমিততেজং পভিন্নঞাণং ৱিৱটচক্খুং পঞ্ঞাপভেদকুসলং অধিগতপটিসম্ভিদং চতুৱেসাৰজ্জপ্পত্তং সুদ্ধাধিমুত্তং সেতপচ্চত্তং অদ্ৱযভাণিং তাদিং তথাপটিঞ্ঞং অপৰিত্তং মহন্তং গম্ভীৰং অপ্পমেয্যং দুপ্পৰিযোগাহং পহূতৰতনং সাগৰসমং ছড়ঙ্গুপেক্খায সমন্নাগতং অতুলং ৱিপুলং অপ্পমেয্যং, তং তাদিসং পৱদতং মগ্গৱাদিনং [পৱৰমগ্গৱাদিনং (ক.)] মেৰুমিৱ নগানং গৰুড়মিৱ দিজানং সীহমিৱ মিগানং উদধিমিৱ অণ্ণৱানং অধিগচ্ছিং, তং সত্থাৰং জিনপৱৰং মহেসিন্তি – এৱমহং অপ্পদস্সে পহায মহোদধিং হংসোৰিৱ অজ্ঝপত্তো. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘দিজো যথা কুব্বনকং পহায, বহুপ্ফলং কাননমাৱসেয্য;
এৱমহং অপ্পদস্সে পহায, মহোদধিং হংসোৰিৱ অজ্ঝপত্তো’’তি.
১০৬. যে মে পুব্বে ৱিযাকংসু,
হুৰং গোতমসাসনা ‘ইচ্চাসি ইতি ভৱিস্সতি’;
সব্বং তং ইতিহীতিহং, সব্বং তং তক্কৱড্ঢনং.
যে মে পুব্বে ৱিযাকংসূতি. যেতি যো চ বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো যে চঞ্ঞে তস্স আচৰিযা, তে সকং দিট্ঠিং সকং খন্তিং সকং ৰুচিং সকং লদ্ধিং সকং অজ্ঝাসযং সকং অধিপ্পাযং ব্যাকংসু আচিক্খিংসু দেসযিংসু পঞ্ঞপিংসু পট্ঠপিংসু ৱিৱৰিংসু ৱিভজিংসু উত্তানীঅকংসু পকাসেসুন্তি – যে মে পুব্বে ৱিযাকংসু.
হুৰং গোতমসাসনাতি হুৰং গোতমসাসনা, পৰং গোতমসাসনা, পুৰে গোতমসাসনা, পঠমতৰং গোতমসাসনা বুদ্ধসাসনা জিনসাসনা তথাগতসাসনা [তথাগতসাসনা দেৱসাসনা (স্যা. ক.)] অৰহন্তসাসনাতি – হুৰং গোতমসাসনা.
ইচ্চাসি ইতি ভৱিস্সতীতি এৱং কিৰ আসি, এৱং কিৰ ভৱিস্সতীতি – ইচ্চাসি ইতি ভৱিস্সতি.
সব্বং তং ইতিহীতিহন্তি সব্বং তং ইতিহীতিহং ইতিকিৰায পৰম্পৰায পিটকসম্পদায তক্কহেতু নযহেতু আকাৰপৰিৱিতক্কেন দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা ন সামং সযমভিঞ্ঞাতং ন অত্তপচ্চক্খং ধম্মং যং কথযিংসূতি – সব্বং তং ইতিহীতিহং.
সব্বং তং তক্কৱড্ঢনন্তি সব্বং তং তক্কৱড্ঢনং ৱিতক্কৱড্ঢনং সঙ্কপ্পৱড্ঢনং কামৱিতক্কৱড্ঢনং ব্যাপাদৱিতক্কৱড্ঢনং ৱিহিংসাৱিতক্কৱড্ঢনং ঞাতিৱিতক্কৱড্ঢনং জনপদৱিতক্কৱড্ঢনং অমৰাৱিতক্কৱড্ঢনং পৰানুদযতাপটিসংযুত্তৱিতক্কৱড্ঢনং লাভসক্কাৰসিলোকপটিসংযুত্তৱিতক্কৱড্ঢনং অনৱঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তৱিতক্কৱড্ঢনন্তি – সব্বং তং তক্কৱড্ঢনং. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘যে মে পুব্বে ৱিযাকংসু, হুৰং গোতমসাসনা;
‘ইচ্চাসি ইতি ভৱিস্স’তি;
সব্বং তং ইতিহীতিহং, সব্বং তং তক্কৱড্ঢন’’ন্তি.
১০৭. একো তমোনুদাসীনো, জুতিমা সো পভঙ্কৰো;
গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণো, গোতমো ভূৰিমেধসো.
একো তমোনুদাসীনোতি. একোতি ভগৱা পব্বজ্জসঙ্খাতেন একো, অদুতিযট্ঠেন একো, তণ্হায পহানট্ঠেন একো, একন্তৱীতৰাগোতি একো, একন্তৱীতদোসোতি একো, একন্তৱীতমোহোতি একো, একন্তনিক্কিলেসোতি একো, একাযনমগ্গং গতোতি একো, একো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি একো.
কথং ভগৱা পব্বজ্জসঙ্খাতেন একো? ভগৱা দহৰোৱ সমানো সুসু কাড়কেসো ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৱযসা অকামকানং মাতাপিতূনং অস্সুমুখানং ৰোদন্তানং ৱিলপন্তানং ঞাতিসঙ্ঘং সব্বং ঘৰাৱাসপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা পুত্তদাৰপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা ঞাতিপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা মিত্তামচ্চপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা অকিঞ্চনভাৱং উপগন্ত্ৱা একো চৰতি ৱিহৰতি ইৰিযতি ৱত্তেতি পালেতি যপেতি যাপেতি. এৱং ভগৱা পব্বজ্জসঙ্খাতেন একো.
কথং ভগৱা অদুতিযট্ঠেন একো? এৱং পব্বজিতো সমানো একো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱতি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৱিজনৱাতানি মনুস্সৰাহস্সেয্যকানি [মনুস্সৰাহসেয্যকানি (স্যা. ক.)] পটিসল্লানসাৰুপ্পানি [পটিসল্লাণসাৰুপ্পানি (ক.)]. সো একো গচ্ছতি, একো তিট্ঠতি, একো নিসীদতি, একো সেয্যং কপ্পেতি, একো গামং পিণ্ডায পৱিসতি, একো অভিক্কমতি, একো পটিক্কমতি, একো ৰহো নিসীদতি, একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি, একো চৰতি ৱিহৰতি ইৰিযতি ৱত্তেতি পালেতি যপেতি যাপেতি. এৱং ভগৱা অদুতিযট্ঠেন একো.
কথং ভগৱা তণ্হায পহানট্ঠেন একো? সো এৱং একো অদুতিযো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে বোধিৰুক্খমূলে মহাপধানং পদহন্তো মাৰং সসেনং কণ্হং নমুচিং পমত্তবন্ধুং ৱিধমিত্ৱা তণ্হাজালিনিং [তণ্হং জালিনিং (স্যা.)] ৱিসটং [সৰিতং (স্যা.) মহানি. ১৯১] ৱিসত্তিকং পজহি ৱিনোদেসি ব্যন্তীঅকাসি অনভাৱং গমেসি.
‘‘তণ্হাদুতিযো পুৰিসো, দীঘমদ্ধান সংসৰং;
ইত্থভাৱঞ্ঞথাভাৱং, সংসাৰং নাতিৱত্ততি.
‘‘এতমাদীনৱং [এৱমাদীনৱং (ক.) পস্স ইতিৱু. ১৫] ঞত্ৱা, তণ্হং [তণ্হা (স্যা. ক.) মহানি. ১৯১] দুক্খস্স সম্ভৱং;
ৱীততণ্হো অনাদানো, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি.
এৱং ভগৱা তণ্হায পহানট্ঠেন একো.
কথং ভগৱা একন্তৱীতৰাগোতি একো? ৰাগস্স পহীনত্তা একন্তৱীতৰাগোতি একো, দোসস্স পহীনত্তা একন্তৱীতদোসোতি একো, মোহস্স পহীনত্তা একন্তৱীতমোহোতি একো, কিলেসানং পহীনত্তা একন্তনিক্কিলেসোতি একো.
কথং ভগৱা একাযনমগ্গং গতোতি একো? একাযনমগ্গো ৱুচ্চতি চত্তাৰো সতিপট্ঠানা…পে… অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো.
‘‘একাযনং জাতিখযন্তদস্সী, মগ্গং পজানাতি হিতানুকম্পী;
এতেন মগ্গেন তৰিংসু [অতৰিংসু (ক.) পস্স সং. নি. ৫.৪০৯; মহানি. ১৯১] পুব্বে, তৰিস্সন্তি যে চ তৰন্তি ওঘ’’ন্তি.
এৱং ভগৱা একাযনমগ্গং গতোতি একো.
কথং ভগৱা একো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি একো. বোধি ৱুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৱীমংসা ৱিপস্সনা সম্মাদিট্ঠি. ভগৱা তেন বোধিঞাণেন ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি বুজ্ঝি, ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি বুজ্ঝি, ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি বুজ্ঝি…পে… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি বুজ্ঝি. অথ ৱা, যং বুজ্ঝিতব্বং অনুবুজ্ঝিতব্বং পটিবুজ্ঝিতব্বং সম্বুজ্ঝিতব্বং অধিগন্তব্বং ফস্সিতব্বং সচ্ছিকাতব্বং সব্বং তং তেন বোধিঞাণেন বুজ্ঝি অনুবুজ্ঝি পটিবুজ্ঝি সম্বুজ্ঝি অধিগচ্ছি ফস্সেসি সচ্ছাকাসি. এৱং ভগৱা একো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি একো.
তমোনুদোতি ভগৱা ৰাগতমং দোসতমং মোহতমং দিট্ঠিতমং কিলেসতমং দুচ্চৰিততমং অন্ধকৰণং অচক্খুকৰণং অঞ্ঞাণকৰণং পঞ্ঞানিৰোধিকং ৱিঘাতপক্খিকং অনিব্বানসংৱত্তনিকং নুদি পনুদি পজহি ৱিনোদেসি ব্যন্তীঅকাসি অনভাৱং গমেসি. আসীনোতি নিসিন্নো ভগৱা পাসাণকে চেতিযেতি – আসীনো [আসিনো (ক.)].
নগস্স পস্সে আসীনং, মুনিং দুক্খস্স পাৰগুং;
সাৱকা পযিৰুপাসন্তি, তেৱিজ্জা মচ্চুহাযিনোতি.
এৱম্পি ভগৱা আসীনো…পে… অথ ৱা, ভগৱা সব্বোস্সুক্কপটিপ্পস্সদ্ধত্তা আসীনো সো ৱুত্থৱাসো চিণ্ণচৰণো…পে… জাতিমৰণসংসাৰো নত্থি তস্স পুনব্ভৱোতি, এৱম্পি ভগৱা আসীনোতি – একো তমোনুদাসীনো.
জুতিমা সো পভঙ্কৰোতি. জুতিমাতি জুতিমা মতিমা পণ্ডিতো পঞ্ঞৱা বুদ্ধিমা ঞাণী ৱিভাৱী মেধাৱী. পভঙ্কৰোতি পভঙ্কৰো আলোককৰো ওভাসকৰো দীপঙ্কৰো পদীপকৰো উজ্জোতকৰো পজ্জোতকৰোতি – জুতিমা সো পভঙ্কৰো.
গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণোতি গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণো ঞাণপঞ্ঞাণো পঞ্ঞাধজো পঞ্ঞাকেতু পঞ্ঞাধিপতেয্যো ৱিচযবহুলো পৱিচযবহুলো ওক্খাযনবহুলো সমোক্খাযনধম্মো ৱিভূতৱিহাৰী তচ্চৰিতো তব্বহুলো তগ্গৰুকো তন্নিন্নো তপ্পোণো তপ্পব্ভাৰো তদধিমুত্তো তদধিপতেয্যো.
ধজো ৰথস্স পঞ্ঞাণং, ধূমো [ধুমো (স্যা.)] পঞ্ঞাণমগ্গিনো;
ৰাজা ৰট্ঠস্স পঞ্ঞাণং, ভত্তা পঞ্ঞাণমিত্থিযাতি.
এৱমেৱ গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণো ঞাণপঞ্ঞাণো পঞ্ঞাধজো পঞ্ঞাকেতু পঞ্ঞাধিপতেয্যো ৱিচযবহুলো পৱিচযবহুলো ওক্খাযনবহুলো সমোক্খাযনধম্মো ৱিভূতৱিহাৰী তচ্চৰিতো তব্বহুলো তগ্গৰুকো তন্নিন্নো তপ্পোণো তপ্পব্ভাৰো তদধিমুত্তো তদধিপতেয্যোতি – গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণো.
গোতমো ভূৰিমেধসোতি ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী. ভগৱা তায পথৱিসমায পঞ্ঞায ৱিপুলায ৱিত্থতায সমন্নাগতো. মেধা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি. ভগৱা ইমায মেধায উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো, তস্মা বুদ্ধো সুমেধসোতি [ভূৰিমেধসোতি (স্যা.) এৱমুপৰিপি] – গোতমো ভূৰিমেধসো. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘একো তমোনুদাসীনো, জুতিমা সো পভঙ্কৰো;
গোতমো ভূৰিপঞ্ঞাণো, গোতমো ভূৰিমেধসো’’তি.
১০৮. যো মে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি.
যো মে ধম্মদেসেসীতি. যোতি যো সো ভগৱা সযম্ভূ অনাচৰিযকো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু সামং সচ্চানি অভিসম্বুজ্ঝি, তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পত্তো বলেসু চ ৱসীভাৱং. ধম্মমদেসেসীতি. ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং, চত্তাৰো সতিপট্ঠানে…পে… অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসীতি – যো মে ধম্মমদেসেসি.
সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সন্দিট্ঠিকং অকালিকং এহিপস্সিকং ওপনেয্যিকং পচ্চত্তং ৱেদিতব্বং ৱিঞ্ঞূহীতি – এৱং সন্দিট্ঠিকং. অথ ৱা, যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতীতি, এৱম্পি সন্দিট্ঠিকং. অকালিকন্তি যথা মনুস্সা কালিকং ধনং দত্ৱা অনন্তৰা ন লভন্তি কালং আগমেন্তি, নেৱাযং ধম্মো. যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতি, ন পৰত্থ ন পৰলোকে, এৱং অকালিকন্তি – সন্দিট্ঠিকমকালিকং.
তণ্হক্খযমনীতিকন্তি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হক্খযন্তি তণ্হক্খযং ৰাগক্খযং দোসক্খযং মোহক্খযং গতিক্খযং উপপত্তিক্খযং পটিসন্ধিক্খযং ভৱক্খযং সংসাৰক্খযং ৱট্টক্খযং. অনীতিকন্তি ঈতি ৱুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খাৰা চ. ঈতিপ্পহানং ঈতিৱূপসমং ঈতিপটিনিস্সগ্গং ঈতিপটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – তণ্হক্খযমনীতিকং.
যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচীতি. যস্সাতি নিব্বানস্স. নত্থি উপমাতি উপমা নত্থি, উপনিধা নত্থি, সদিসং নত্থি, পটিভাগো নত্থি ন সতি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতি. ক্ৱচীতি ক্ৱচি কিম্হিচি কত্থচি অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱাতি – যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘যো মে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচী’’তি.
১০৯. কিং নু তম্হা ৱিপ্পৱসি, মুহুত্তমপি পিঙ্গিয;
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা, গোতমা ভূৰিমেধসা.
কিং নু তম্হা ৱিপ্পৱসীতি কিং নু বুদ্ধম্হা ৱিপ্পৱসি অপেসি অপগচ্ছি [অপগচ্ছসি (স্যা. ক.)] ৱিনা হোসীতি – কিং নু তম্হা ৱিপ্পৱসি.
মুহুত্তমপি পিঙ্গিযাতি মুহুত্তম্পি খণম্পি লযম্পি ৱযম্পি অদ্ধম্পীতি – মুহুত্তমপি. পিঙ্গিযাতি বাৱৰী তং নত্তাৰং নামেন আলপতি.
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণাতি গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা ঞাণপঞ্ঞাণা পঞ্ঞাধজা পঞ্ঞাকেতুম্হা পঞ্ঞাধিপতেয্যম্হা ৱিচযবহুলা পৱিচযবহুলা ওক্খাযনবহুলা সমোক্খাযনধম্মা ৱিভূতৱিহাৰিম্হা তচ্চৰিতা তব্বহুলা তগ্গৰুকা তন্নিন্না তপ্পোণা তপ্পব্ভাৰা তদধিমুত্তা তদধিপতেয্যম্হাতি – গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা.
গোতমা ভূৰিমেধসাতি ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী. ভগৱা তায পথৱিসমায পঞ্ঞায ৱিপুলায ৱিত্থতায সমন্নাগতো. মেধা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি. ভগৱা ইমায মেধায পঞ্ঞায উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো, তস্মা বুদ্ধো সুমেধসোতি – গোতমা ভূৰিমেধসা. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘কিংনু তম্হা ৱিপ্পৱসি, মুহুত্তমপি পিঙ্গিয;
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা, গোতমা ভূৰিমেধসা’’তি.
১১০. যো তে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি.
যো তে ধম্মমদেসেসীতি যো সো ভগৱা…পে… তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পত্তো বলেসু চ ৱসীভাৱং. ধম্মমদেসেসীতি ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং…পে… নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসীতি – যো তে ধম্মমদেসেসি.
সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সন্দিট্ঠিকং অকালিকং এহিপস্সিকং ওপনেয্যিকং পচ্চত্তং ৱেদিতব্বং ৱিঞ্ঞূহীতি – এৱং সন্দিট্ঠিকং. অথ ৱা, যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতীতি – এৱম্পি সন্দিট্ঠিকং. অকালিকন্তি যথা মনুস্সা কালিকং ধনং দত্ৱা অনন্তৰা ন লভন্তি, কালং আগমেন্তি, নেৱাযং ধম্মো. যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি; তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতি, ন পৰত্থ ন পৰলোকে, এৱং অকালিকন্তি – সন্দিট্ঠিকমকালিকং.
তণ্হক্খযমনীতিকন্তি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হক্খযন্তি তণ্হক্খযং ৰাগক্খযং দোসক্খযং মোহক্খযং গতিক্খযং উপপত্তিক্খযং পটিসন্ধিক্খযং ভৱক্খযং সংসাৰক্খযং ৱট্টক্খযং. অনীতিকন্তি ঈতি ৱুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খাৰা চ. ঈতিপ্পহানং ঈতিৱূপসমং ঈতিপটিনিস্সগ্গং ঈতিপটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – তণ্হক্খযমনীতিকং.
যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচীতি. যস্সাতি নিব্বানস্স. নত্থি উপমাতি উপমা নত্থি, উপনিধা নত্থি, সদিসং নত্থি, পটিভাগো নত্থি ন সতি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতি. ক্ৱচীতি ক্ৱচি কিম্হিচি কত্থচি অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱাতি – যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘যো তে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচী’’তি.
১১১. নাহং তম্হা ৱিপ্পৱসামি, মুহুত্তমপি ব্ৰাহ্মণ;
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা, গোতমা ভূৰিমেধসা.
নাহং তম্হা ৱিপ্পৱসামীতি নাহং বুদ্ধম্হা ৱিপ্পৱসামি অপেমি অপগচ্ছামি ৱিনা হোমীতি – নাহং তম্হা ৱিপ্পৱসামি.
মুহুত্তমপি ব্ৰাহ্মণাতি মুহুত্তম্পি খণম্পি লযম্পি ৱযম্পি অদ্ধম্পীতি মুহুত্তমপি. ব্ৰাহ্মণাতি গাৰৱেন মাতুলং আলপতি.
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণাতি গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা ঞাণপঞ্ঞাণা পঞ্ঞাধজা পঞ্ঞাকেতুম্হা পঞ্ঞাধিপতেয্যম্হা ৱিচযবহুলা পৱিচযবহুলা ওক্খাযনবহুলা সমোক্খাযনধম্মা ৱিভূতৱিহাৰিম্হা তচ্চৰিতা তব্বহুলা তগ্গৰুকা তন্নিন্না তপ্পোণা তপ্পব্ভাৰা তদধিমুত্তা তদধিপতেয্যম্হাতি – গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা.
গোতমা ভূৰিমেধসাতি ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী. ভগৱা তায পথৱিসমায পঞ্ঞায ৱিপুলায ৱিত্থতায সমন্নাগতো. মেধা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… অমোহো ধম্মৱিচযো সম্মাদিট্ঠি. ভগৱা ইমায মেধায পঞ্ঞায উপেতো সমুপেতো উপাগতো সমুপাগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সমন্নাগতো. তস্মা বুদ্ধো সুমেধসোতি – গোতমা ভূৰিমেধসা. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘নাহং তম্হা ৱিপ্পৱসামি, মুহুত্তমপি ব্ৰাহ্মণ;
গোতমা ভূৰিপঞ্ঞাণা, গোতমা ভূৰিমেধসা’’তি.
১১২. যো মে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি.
যো মে ধম্মমদেসেসীতি যো সো ভগৱা সযম্ভূ অনাচৰিযকো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু সামং সচ্চানি অভিসম্বুজ্ঝি, তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পত্তো বলেসু চ ৱসীভাৱং. ধম্মমদেসেসীতি. ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং, চত্তাৰো সতিপট্ঠানে চত্তাৰো সম্মপ্পধানে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৱিৱৰি ৱিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসীতি – যো মে ধম্মমদেসেসি.
সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সন্দিট্ঠিকং অকালিকং এহিপস্সিকং ওপনেয্যিকং পচ্চত্তং ৱেদিতব্বং ৱিঞ্ঞূহীতি, এৱং সন্দিট্ঠিকং. অথ ৱা, যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতীতি, এৱম্পি সন্দিট্ঠিকং. অকালিকন্তি যথা মনুস্সা কালিকং ধনং দত্ৱা অনন্তৰা ন লভন্তি, কালং আগমেন্তি, নেৱাযং ধম্মো. যো দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱেতি, তস্স মগ্গস্স অনন্তৰা সমনন্তৰা অধিগচ্ছতেৱ ফলং ৱিন্দতি পটিলভতি, ন পৰত্থ ন পৰলোকে, এৱং অকালিকন্তি – সন্দিট্ঠিকমকালিকং.
তণ্হক্খযমনীতিকন্তি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হক্খযন্তি তণ্হক্খযং ৰাগক্খযং দোসক্খযং মোহক্খযং গতিক্খযং উপপত্তিক্খযং পটিসন্ধিক্খযং ভৱক্খযং সংসাৰক্খযং ৱট্টক্খযং. অনীতিকন্তি ঈতি ৱুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খাৰা চ. ঈতিপ্পহানং ঈতিৱূপসমং ঈতিপটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – তণ্হক্খযমনীতিকং.
যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচীতি. যস্সাতি নিব্বানস্স. নত্থি উপমাতি উপমা নত্থি, উপনিধা নত্থি, সদিসং নত্থি, পটিভাগো নত্থি ন অত্থি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতি. ক্ৱচীতি ক্ৱচি কিম্হিচি কত্থচি অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱাতি – যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচি. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘যো মে ধম্মমদেসেসি, সন্দিট্ঠিকমকালিকং;
তণ্হক্খযমনীতিকং, যস্স নত্থি উপমা ক্ৱচী’’তি.
১১৩. পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱ, ৰত্তিন্দিৱং ব্ৰাহ্মণ অপ্পমত্তো;
নমস্সমানো ৱিৱসেমি [নমস্সমানোৱ ৱসেমি (সী. অট্ঠ.) … ৱিৱসামি (স্যা.)] ৰত্তিং, তেনেৱ মঞ্ঞামি অৱিপ্পৱাসং.
পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱাতি যথা চক্খুমা পুৰিসো আলোকে ৰূপগতানি পস্সেয্য দক্খেয্য ওলোকেয্য নিজ্ঝাযেয্য উপপৰিক্খেয্য, এৱমেৱাহং বুদ্ধং ভগৱন্তং মনসা পস্সামি দক্খামি ওলোকেমি নিজ্ঝাযামি উপপৰিক্খামীতি – পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱ.
ৰত্তিন্দিৱং ব্ৰাহ্মণ অপ্পমত্তোতি ৰত্তিঞ্চ দিৱা চ বুদ্ধানুস্সতিং মনসা ভাৱেন্তো অপ্পমত্তোতি – ৰত্তিন্দিৱং ব্ৰাহ্মণ অপ্পমত্তো.
নমস্সমানো ৱিৱসেমি ৰত্তিন্তি. নমস্সমানোতি কাযেন ৱা নমস্সমানো, ৱাচায ৱা নমস্সমানো, চিত্তেন ৱা নমস্সমানো, অন্ৱত্থপটিপত্তিযা ৱা নমস্সমানো, ধম্মানুধম্মপটিপত্তিযা ৱা নমস্সমানো সক্কাৰমানো গৰুকাৰমানো মানযমানো পূজযমানো ৰত্তিন্দিৱং ৱিৱসেমি অতিনামেমি অতিক্কমেমীতি – নমস্সমানো ৱিৱসেমি ৰত্তিং.
তেনেৱ মঞ্ঞামি অৱিপ্পৱাসন্তি তায বুদ্ধানুস্সতিযা ভাৱেন্তো অৱিপ্পৱাসোতি তং মঞ্ঞামি, অৱিপ্পৱুট্ঠোতি তং মঞ্ঞামি জানামি. এৱং জানামি এৱং আজানামি এৱং ৱিজানামি এৱং পটিৱিজানামি এৱং পটিৱিজ্ঝামীতি – তেনেৱ মঞ্ঞামি অৱিপ্পৱাসং. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱ, ৰত্তিন্দিৱং ব্ৰাহ্মণ অপ্পমত্তো;
নমস্সমানো ৱিৱসেমি ৰত্তিং, তেনেৱ মঞ্ঞামি অৱিপ্পৱাস’’ন্তি.
১১৪. সদ্ধা চ পীতি চ মনো সতি চ,নাপেন্তিমে গোতমসাসনম্হা;
যং যং দিসং ৱজতি ভূৰিপঞ্ঞো, স তেন তেনেৱ নতোহমস্মি.
সদ্ধা চ পীতি চ মনো সতি চাতি. সদ্ধাতি যা চ ভগৱন্তং আৰব্ভ সদ্ধা সদ্দহনা [সদ্ধহনা (ক.)] ওকপ্পনা অভিপ্পসাদো সদ্ধা সদ্ধিন্দ্ৰিযং সদ্ধাবলং. পীতীতি যা ভগৱন্তং আৰব্ভ পীতি পামোজ্জং [পামুজ্জং (স্যা.)] মোদনা আমোদনা পমোদনা হাসো পহাসো ৱিত্তি তুট্ঠি ওদগ্যং অত্তমনতা চিত্তস্স. মনোতি যঞ্চ ভগৱন্তং আৰব্ভ চিত্তং মনো মানসং হদযং পণ্ডৰং মনো মনাযতনং মনিন্দ্ৰিযং ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো তজ্জা মনোৱিঞ্ঞাণধাতু. সতীতি যা ভগৱন্তং আৰব্ভ সতি অনুস্সতি সম্মাসতীতি – সদ্ধা চ পীতি চ মনো সতি চ.
নাপেন্তিমে গোতমসাসনম্হাতি ইমে চত্তাৰো ধম্মা গোতমসাসনা বুদ্ধসাসনা জিনসাসনা তথাগতসাসনা অৰহন্তসাসনা নাপেন্তি ন গচ্ছন্তি ন ৱিজহন্তি ন ৱিনাসেন্তীতি – নাপেন্তিমে গোতমসাসনম্হা.
যং যং দিসং ৱজতি ভূৰিপঞ্ঞোতি. যং যং দিসন্তি পুৰত্থিমং ৱা দিসং পচ্ছিমং ৱা দিসং দক্খিণং ৱা দিসং উত্তৰং ৱা দিসং ৱজতি গচ্ছতি কমতি অভিক্কমতি. ভূৰিপঞ্ঞোতি ভূৰিপঞ্ঞো মহাপঞ্ঞো তিক্খপঞ্ঞো পুথুপঞ্ঞো হাসপঞ্ঞো জৱনপঞ্ঞো নিব্বেধিকপঞ্ঞো. ভূৰি ৱুচ্চতি পথৱী. ভগৱা তায পথৱিসমায পঞ্ঞায ৱিপুলায ৱিত্থতায সমন্নাগতোতি – যং যং দিসং ৱজতি ভূৰিপঞ্ঞো.
স তেন তেনেৱ নতোহমস্মীতি সো যেন বুদ্ধো তেন তেনেৱ নতো তন্নিন্নো তপ্পোণো তপ্পব্ভাৰো তদধিমুত্তো তদধিপতেয্যোতি – স তেন তেনেৱ নতোহমস্মি. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘সদ্ধা চ পীতি চ মনো সতি চ, নাপেন্তিমে গোতমসাসনম্হা;
যং যং দিসং ৱজতি ভূৰিপঞ্ঞো, স তেন তেনেৱ নতোহমস্মী’’তি.
১১৫. জিণ্ণস্স মে দুব্বলথামকস্স,তেনেৱ কাযো ন পলেতি তত্থ;
সঙ্কপ্পযন্তায ৱজামি নিচ্চং, মনো হি মে ব্ৰাহ্মণ তেন যুত্তো.
জিণ্ণস্স মে দুব্বলথামকস্সাতি জিণ্ণস্স ৱুড্ঢস্স মহল্লকস্স অদ্ধগতস্স ৱযোঅনুপ্পত্তস্স. দুব্বলথামকস্সাতি দুব্বলথামকস্স অপ্পথামকস্স পৰিত্তথামকস্সাতি – জিণ্ণস্স মে দুব্বলথামকস্স.
তেনেৱ কাযো ন পলেতি তত্থাতি কাযো যেন বুদ্ধো তেন ন পলেতি ন ৱজতি ন গচ্ছতি নাতিক্কমতীতি – তেনেৱ কাযো ন পলেতি তত্থ.
সঙ্কপ্পযন্তায ৱজামি নিচ্চন্তি সঙ্কপ্পগমনেন ৱিতক্কগমনেন ঞাণগমনেন পঞ্ঞাগমনেন বুদ্ধিগমনেন ৱজামি গচ্ছামি অতিক্কমামীতি – সঙ্কপ্পযন্তায ৱজামি নিচ্চং.
মনো হি মে ব্ৰাহ্মণ তেন যুত্তোতি. মনোতি যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জা মনোৱিঞ্ঞাণধাতু. মনো হি মে ব্ৰাহ্মণ তেন যুত্তোতি মনো যেন বুদ্ধো তেন যুত্তো পযুত্তো সংযুত্তোতি – মনো হি মে ব্ৰাহ্মণ তেন যুত্তো. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘জিণ্ণস্স মে দুব্বলথামকস্স, তেনেৱ কাযো ন পলেতি তত্থ;
সঙ্কপ্পযন্তায ৱজামি নিচ্চং, মনো হি মে ব্ৰাহ্মণ তেন যুত্তো’’তি.
১১৬. পঙ্কে সযানো পৰিফন্দমানো, দীপা দীপং উপল্লৱিং;
অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৱং.
পঙ্কে সযানো পৰিফন্দমানোতি. পঙ্কে সযানোতি কামপঙ্কে কামকদ্দমে কামকিলেসে কামবড়িসে কামপৰিড়াহে কামপলিবোধে সেমানো সযমানো ৱসমানো আৱসমানো পৰিৱসমানো [অৱসেমানো পৰিসেমানো (স্যা.)] তি – পঙ্কে সযানো. পৰিফন্দমানোতি তণ্হাফন্দনায ফন্দমানো, দিট্ঠিফন্দনায ফন্দমানো, কিলেসফন্দনায ফন্দমানো, পযোগফন্দনায ফন্দমানো, ৱিপাকফন্দনায ফন্দমানো, মনোদুচ্চৰিতফন্দনায ফন্দমানো, ৰত্তো ৰাগেন ফন্দমানো, দুট্ঠো দোসেন ফন্দমানো, মূড়্হো মোহেন ফন্দমানো, ৱিনিবন্ধো মানেন ফন্দমানো, পৰামট্ঠো দিট্ঠিযা ফন্দমানো, ৱিক্খেপগতো উদ্ধচ্চেন ফন্দমানো, অনিট্ঠঙ্গতো ৱিচিকিচ্ছায ফন্দমানো, থামগতো অনুসযেহি ফন্দমানো, লাভেন ফন্দমানো, অলাভেন ফন্দমানো, যসেন ফন্দমানো, অযসেন ফন্দমানো, পসংসায ফন্দমানো, নিন্দায ফন্দমানো, সুখেন ফন্দমানো, দুক্খেন ফন্দমানো, জাতিযা ফন্দমানো, জৰায ফন্দমানো, ব্যাধিনা ফন্দমানো, মৰণেন ফন্দমানো, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি ফন্দমানো, নেৰযিকেন দুক্খেন ফন্দমানো, তিৰচ্ছানযোনিকেন দুক্খেন ফন্দমানো, পেত্তিৱিসযিকেন দুক্খেন ফন্দমানো, মানুসিকেন দুক্খেন…পে… গব্ভোক্কন্তিমূলকেন দুক্খেন… গব্ভট্ঠিতিমূলকেন দুক্খেন… গব্ভৱুট্ঠানমূলকেন দুক্খেন… জাতস্সূপনিবন্ধকেন দুক্খেন… জাতস্স পৰাধেয্যকেন দুক্খেন… অত্তূপক্কমেন দুক্খেন… পৰূপক্কমেন দুক্খেন… সঙ্খাৰদুক্খেন… ৱিপৰিণামদুক্খেন… চক্খুৰোগেন দুক্খেন… সোতৰোগেন দুক্খেন… ঘানৰোগেন দুক্খেন… জিৱ্হাৰোগেন দুক্খেন… কাযৰোগেন দুক্খেন… সীসৰোগেন দুক্খেন… কণ্ণৰোগেন দুক্খেন… মুখৰোগেন দুক্খেন… দন্তৰোগেন দুক্খেন… ওট্ঠৰোগেন দুক্খেন… কাসেন… সাসেন… পিনাসেন… ডাহেন [দাহেন (ক.) মহানি. ১১] … জৰেন… কুচ্ছিৰোগেন… মুচ্ছায… পক্খন্দিকায… সূলায… ৱিসূচিকায… কুট্ঠেন… গণ্ডেন… কিলাসেন… সোসেন… অপমাৰেন … দদ্দুযা… কণ্ডুযা… কচ্ছুযা… ৰখসায… ৱিতচ্ছিকায… লোহিতপিত্তেন [লোহিতেন. পিত্তেন (স্যা. ক.)] … মধুমেহেন… অংসায… পিড়কায… ভগন্দলেন [ভগন্দলায (স্যা.)] … পিত্তসমুট্ঠানেন আবাধেন… সেম্হসমুট্ঠানেন আবাধেন… ৱাতসমুট্ঠানেন আবাধেন… সন্নিপাতিকেন আবাধেন… উতুপৰিণামজেন আবাধেন… ৱিসমপৰিহাৰজেন আবাধেন… ওপক্কমিকেন আবাধেন… কম্মৱিপাকজেন আবাধেন… সীতেন… উণ্হেন… জিঘচ্ছায … পিপাসায… উচ্চাৰেন… পস্সাৱেন… ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সেন দুক্খেন… মাতুমৰণেন দুক্খেন… পিতুমৰণেন দুক্খেন… পুত্তমৰণেন দুক্খেন… ধীতুমৰণেন দুক্খেন… ঞাতিব্যসনেন দুক্খেন… ভোগব্যসনেন দুক্খেন… ৰোগব্যসনেন দুক্খেন… সীলব্যসনেন দুক্খেন… দিট্ঠিব্যসনেন দুক্খেন ফন্দমানো পৰিফন্দমানো পৱেধমানো সম্পৱেধমানোতি – পঙ্কে সযানো পৰিফন্দমানো.
দীপা দীপং উপল্লৱিন্তি সত্থাৰতো সত্থাৰং ধম্মক্খানতো ধম্মক্খানং গণতো গণং দিট্ঠিযা দিট্ঠিং পটিপদায পটিপদং মগ্গতো মগ্গং পল্লৱিং উপল্লৱিং সম্পল্লৱিন্তি – দীপা দীপং উপল্লৱিং.
অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধন্তি. অথাতি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – অথাতি. অদ্দসাসিন্তি অদ্দসং অদ্দক্খিং অপস্সিং পটিৱিজ্ঝিং. বুদ্ধোতি যো সো ভগৱা সযম্ভূ অনাচৰিযকো…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং বুদ্ধোতি – অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং.
ওঘতিণ্ণমনাসৱন্তি. ওঘতিণ্ণন্তি ভগৱা কামোঘং তিণ্ণো, ভৱোঘং তিণ্ণো, দিট্ঠোঘং তিণ্ণো, অৱিজ্জোঘং তিণ্ণো, সব্বসংসাৰপথং তিণ্ণো উত্তিণ্ণো নিত্থিণ্ণো অতিক্কন্তো সমতিক্কন্তো ৱীতিৱত্তো, সো ৱুত্থৱাসো চিণ্ণচৰণো…পে… জাতিমৰণসংসাৰো, নত্থি তস্স পুনব্ভৱোতি – ওঘতিণ্ণং. অনাসৱন্তি চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. তে আসৱা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অনাসৱাতি – ওঘতিণ্ণমনাসৱং. তেনাহ থেৰো পিঙ্গিযো –
‘‘পঙ্কে সযানো পৰিফন্দমানো, দীপা দীপং উপল্লৱিং;