১৬. পিঙ্গিযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো
৮৯. জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণো [ৱিৱণ্ণো (স্যা.)], [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
নেত্তা ন সুদ্ধা সৱনং ন ফাসু;
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তৰাৱ [অন্তৰায (স্যা. ক.)], আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং;
জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানং.
জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণোতি. জিণ্ণোহমস্মীতি জিণ্ণো ৱুড্ঢো মহল্লকো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো ৱীসৱস্সসতিকো জাতিযা. অবলোতি দুব্বলো অপ্পবলো অপ্পথামো. ৱীতৱণ্ণোতি ৱীতৱণ্ণো ৱিগতৱণ্ণো ৱিগচ্ছিতৱণ্ণো. যা সা পুৰিমা সুভা ৱণ্ণনিভা সা অন্তৰহিতা, আদীনৱো পাতুভূতোতি – জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণো.
ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে…. আযস্মাতি পিযৱচনং…পে…. পিঙ্গিযোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো.
নেত্তা ন সুদ্ধা সৱনং ন ফাসূতি নেত্তা অসুদ্ধা অৱিসুদ্ধা অপৰিসুদ্ধা অৱোদাতা. নো তথা চক্খুনা ৰূপে পস্সামীতি – নেত্তা ন সুদ্ধা. সৱনং ন ফাসূতি সোতং অসুদ্ধং অৱিসুদ্ধং অপৰিসুদ্ধং অৱোদাতং. নো তথা সোতেন সদ্দং সুণোমীতি – নেত্তা ন সুদ্ধা সৱনং ন ফাসু.
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তৰাৱাতি. মাহং নস্সন্তি মাহং নস্স মাহং ৱিনস্সং মাহং পনস্সং. মোমুহোতি মোহমুহো অৱিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৱিভাৱী দুপ্পঞ্ঞো. অন্তৰাৱাতি তুয্হং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং অনঞ্ঞায অনধিগন্ত্ৱা অৱিদিত্ৱা অপ্পটিলভিত্ৱা অফস্সযিত্ৱা অসচ্ছিকৰিত্ৱা অন্তৰাযেৱ কালঙ্কৰেয্যন্তি – মাহং নস্সং মোমুহো অন্তৰাৱ.
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি. ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং, চত্তাৰো সতিপট্ঠানে, চত্তাৰো সম্মপ্পধানে, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদে, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে, অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং, নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহীতি – আচিক্খ ধম্মং. যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৱিজানেয্যং পটিৱিজানেয্যং পটিৱিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকৰেয্যন্তি – আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং.
জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানন্তি ইধেৱ জাতিজৰামৰণস্স পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণো, [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
নেত্তা ন সুদ্ধা সৱনং ন ফাসু;
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তৰাৱ, আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং;
জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহান’’ন্তি.
৯০. দিস্ৱান ৰূপেসু ৱিহঞ্ঞমানে, [পিঙ্গিযাতি ভগৱা]
ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু জনা পমত্তা;
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু ৰূপং অপুনব্ভৱায.
দিস্ৱান ৰূপেসু ৱিহঞ্ঞমানেতি. ৰূপন্তি চত্তাৰো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং. সত্তা ৰূপহেতু ৰূপপ্পচ্চযা ৰূপকাৰণা হঞ্ঞন্তি ৱিহঞ্ঞন্তি উপহঞ্ঞন্তি উপঘাতিযন্তি [উপঘাতযন্তি (স্যা. ক.)]. ৰূপে সতি ৱিৱিধকম্মকাৰণা [ৱিৱিধকম্মকৰণানি (ক.)] কাৰেন্তি. কসাহিপি তাড়েন্তি, ৱেত্তেহিপি তাড়েন্তি, অড্ঢদণ্ডকেহিপি তাড়েন্তি, হত্থম্পি ছিন্দন্তি, পাদম্পি ছিন্দন্তি, হত্থপাদম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণম্পি ছিন্দন্তি, নাসম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণনাসম্পি ছিন্দন্তি, বিলঙ্গথালিকম্পি কৰোন্তি, সঙ্খমুণ্ডিকম্পি কৰোন্তি, ৰাহুমুখম্পি কৰোন্তি, জোতিমালিকম্পি কৰোন্তি, হত্থপজ্জোতিকম্পি কৰোন্তি, এৰকৱত্তিকম্পি কৰোন্তি, চীৰকৱাসিকম্পি কৰোন্তি, এণেয্যকম্পি কৰোন্তি, বড়িসমংসিকম্পি কৰোন্তি, কহাপণিকম্পি কৰোন্তি, খাৰাপতচ্ছিকম্পি [খাৰাপটিচ্ছিকম্পি (ক.)] কৰোন্তি, পলিঘপৰিৱত্তিকম্পি কৰোন্তি, পলালপীঠকম্পি কৰোন্তি, তত্তেনপি তেলেন ওসিঞ্চন্তি, সুনখেহিপি খাদাপেন্তি, জীৱন্তম্পি সূলে উত্তাসেন্তি, অসিনাপি সীসং ছিন্দন্তি. এৱং সত্তা ৰূপহেতু ৰূপপ্পচ্চযা ৰূপকাৰণা হঞ্ঞন্তি ৱিহঞ্ঞন্তি উপহঞ্ঞন্তি উপঘাতিযন্তি. এৱং হঞ্ঞমানে ৱিহঞ্ঞমানে উপহঞ্ঞমানে উপঘাতিযমানে দিস্ৱা পস্সিত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱাতি – দিস্ৱান ৰূপেসু ৱিহঞ্ঞমানে.
পিঙ্গিযাতি ভগৱাতি. পিঙ্গিযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – পিঙ্গিযাতি ভগৱা.
ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু জনা পমত্তাতি. ৰুপ্পন্তীতি ৰুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীড়যন্তি [পীড়িযন্তি (স্যা. ক.)] ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তি. চক্খুৰোগেন ৰুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীড়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তি. সোতৰোগেন…পে… কাযৰোগেন…পে… ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সেহি ৰুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীড়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তীতি – ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু.
অথ ৱা, চক্খুস্মিং হীযমানে হাযমানে পৰিহাযমানে ৱেমানে [ৱিহাযমানে (ক.)] ৱিগচ্ছমানে অন্তৰধাযমানে ৰুপ্পন্তি…পে… দোমনস্সিতা হোন্তি. সোতস্মিং…পে… ঘানস্মিং… জিৱ্হায… কাযস্মিং… ৰূপস্মিং… সদ্দস্মিং… গন্ধস্মিং… ৰসস্মিং… ফোট্ঠব্বস্মিং… কুলস্মিং… গণস্মিং… আৱাসস্মিং… লাভস্মিং… যসস্মিং… পসংসায… সুখস্মিং… চীৱৰস্মিং… পিণ্ডপাতস্মিং… সেনাসনস্মিং… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰস্মিং হীযমানে হাযমানে পৰিহাযমানে ৱেমানে ৱিগচ্ছমানে অন্তৰধাযমানে ৰুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীড়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তীতি – এৱম্পি ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু.
জনাতি খত্তিযা চ ব্ৰাহ্মণা চ ৱেস্সা চ সুদ্দা চ গহট্ঠা চ পব্বজিতা চ দেৱা চ মনুস্সা চ. পমত্তাতি পমাদো ৱত্তব্বো কাযদুচ্চৰিতেন ৱা ৱচীদুচ্চৰিতেন ৱা মনোদুচ্চৰিতেন ৱা পঞ্চসু কামগুণেসু চিত্তস্স ৱোসগ্গো ৱোসগ্গানুপ্পদানং কুসলানং ৱা ধম্মানং ভাৱনায অসক্কচ্চকিৰিযতা অসাতচ্চকিৰিযতা অনট্ঠিতকিৰিযতা ওলীনৱুত্তিতা নিক্খিত্তচ্ছন্দতা নিক্খিত্তধুৰতা অনাসেৱনা অভাৱনা অবহুলীকম্মং [অবহুলিকম্মং (ক.)] অনধিট্ঠানং অননুযোগো পমাদো. যো এৱৰূপো পমাদো পমজ্জনা পমজ্জিতত্তং – অযং ৱুচ্চতি পমাদো. ইমিনা পমাদেন সমন্নাগতা জনা পমত্তাতি – ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু জনা পমত্তা.
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তোতি. তস্মাতি তস্মা তংকাৰণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা এৱং আদীনৱং সম্পস্সমানো ৰূপেসূতি – তস্মা তুৱং পিঙ্গিয. অপ্পমত্তোতি সক্কচ্চকাৰী সাতচ্চকাৰী…পে… অপ্পমাদো কুসলেসু ধম্মেসূতি – তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো.
জহস্সু ৰূপং অপুনব্ভৱাযাতি. ৰূপন্তি চত্তাৰো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং. জহস্সু ৰূপন্তি জহস্সু ৰূপং, পজহস্সু ৰূপং, ৱিনোদেহি ৰূপং, ব্যন্তীকৰোহি ৰূপং, অনভাৱং গমেহি ৰূপং. অপুনব্ভৱাযাতি যথা তে ৰূপং ইধেৱ নিৰুজ্ঝেয্য, পুনপটিসন্ধিকো ভৱো ন নিব্বত্তেয্য কামধাতুযা ৱা ৰূপধাতুযা ৱা অৰূপধাতুযা ৱা, কামভৱে ৱা ৰূপভৱে ৱা অৰূপভৱে ৱা, সঞ্ঞাভৱে ৱা অসঞ্ঞাভৱে ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱে ৱা, একৱোকাৰভৱে ৱা চতুৱোকাৰভৱে ৱা পঞ্চৱোকাৰভৱে ৱা, পুন গতিযা ৱা উপপত্তিযা ৱা পটিসন্ধিযা ৱা ভৱে ৱা সংসাৰে ৱা ৱট্টে ৱা ন জনেয্য ন সঞ্জনেয্য ন নিব্বত্তেয্য নাভিনিব্বত্তেয্য, ইধেৱ নিৰুজ্ঝেয্য ৱূপসমেয্য অত্থং গচ্ছেয্য পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি – জহস্সু ৰূপং অপুনব্ভৱায. তেনাহ ভগৱা –
‘‘দিস্ৱান ৰূপেসু ৱিহঞ্ঞমানে, [পিঙ্গিযাতি ভগৱা]
ৰুপ্পন্তি ৰূপেসু জনা পমত্তা;
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু ৰূপং অপুনব্ভৱাযা’’তি.
৯১. দিসা চতস্সো ৱিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযো;
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৱিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে;
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং, জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানং.
দিসা চতস্সো ৱিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযোতি দস দিসা.
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৱিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকেতি ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং অৱিঞ্ঞাতং কিঞ্চি অত্তত্থো ৱা পৰত্থো ৱা উভযত্থো ৱা দিট্ঠধম্মিকো ৱা অত্থো সম্পৰাযিকো ৱা অত্থো উত্তানো ৱা অত্থো গম্ভীৰো ৱা অত্থো গূড়্হো ৱা অত্থো পটিচ্ছন্নো ৱা অত্থো নেয্যো ৱা অত্থো নীতো ৱা অত্থো অনৱজ্জো ৱা অত্থো নিক্কিলেসো ৱা অত্থো ৱোদানো ৱা অত্থো পৰমত্থো ৱা নত্থি ন সতি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতীতি – ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৱিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে.
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি. ধম্মন্তি আদিকল্যাণং…পে… নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহি. যমহং ৱিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৱিজানেয্যং পটিৱিজানেয্যং পটিৱিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকৰেয্যন্তি – আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং.
জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানন্তি ইধেৱ জাতিজৰামৰণস্স পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘দিসা চতস্সো ৱিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযো;
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৱিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে;
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং, জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহান’’ন্তি.
৯২. তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো, [পিঙ্গিযাতি ভগৱা]
সন্তাপজাতে জৰসা পৰেতে;
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৱায.
তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানোতি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হাধিপন্নেতি তণ্হাধিপন্নে [তণ্হায অধিপন্নে (ক.)] তণ্হানুগে তণ্হানুগতে তণ্হানুসটে তণ্হায পন্নে পটিপন্নে অভিভূতে পৰিযাদিন্নচিত্তে. মনুজেতি সত্তাধিৱচনং. পেক্খমানোতি পেক্খমানো দক্খমানো ওলোকযমানো নিজ্ঝাযমানো উপপৰিক্খমানোতি – তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো. পিঙ্গিযাতি ভগৱাতি. পিঙ্গিযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – পিঙ্গিযাতি ভগৱা.
সন্তাপজাতে জৰসা পৰেতেতি. সন্তাপজাতেতি জাতিযা সন্তাপজাতে, জৰায সন্তাপজাতে, ব্যাধিনা সন্তাপজাতে, মৰণেন সন্তাপজাতে, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি সন্তাপজাতে, নেৰযিকেন দুক্খেন সন্তাপজাতে…পে… দিট্ঠিব্যসনেন দুক্খেন সন্তাপজাতে ঈতিজাতে উপদ্দৱজাতে উপসগ্গজাতেতি – সন্তাপজাতে. জৰসা পৰেতেতি জৰায ফুট্ঠে পৰেতে সমোহিতে সমন্নাগতে. জাতিযা অনুগতে জৰায অনুসটে ব্যাধিনা অভিভূতে মৰণেন অব্ভাহতে অতাণে অলেণে অসৰণে অসৰণীভূতেতি – সন্তাপজাতে জৰসা পৰেতে.
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তোতি. তস্মাতি তস্মা তংকাৰণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা এৱং আদীনৱং সম্পস্সমানো তণ্হাযাতি – তস্মা তুৱং পিঙ্গিয. অপ্পমত্তোতি সক্কচ্চকাৰী…পে… অপ্পমাদো কুসলেসু ধম্মেসূতি – তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো.
জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৱাযাতি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. জহস্সু তণ্হন্তি জহস্সু তণ্হং পজহস্সু তণ্হং ৱিনোদেহি তণ্হং ব্যন্তীকৰোহি তণ্হং অনভাৱং গমেহি তণ্হং. অপুনব্ভৱাযাতি যথা তে…পে… পুনপটিসন্ধিকো ভৱো ন নিব্বত্তেয্য কামধাতুযা ৱা ৰূপধাতুযা ৱা অৰূপধাতুযা ৱা, কামভৱে ৱা ৰূপভৱে ৱা অৰূপভৱে ৱা, সঞ্ঞাভৱে ৱা অসঞ্ঞাভৱে ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱে ৱা, একৱোকাৰভৱে ৱা চতুৱোকাৰভৱে ৱা পঞ্চৱোকাৰভৱে ৱা, পুনগতিযা ৱা উপপত্তিযা ৱা পটিসন্ধিযা ৱা ভৱে ৱা সংসাৰে ৱা ৱট্টে ৱা ন জনেয্য ন সঞ্জনেয্য ন নিব্বত্তেয্য নাভিনিব্বত্তেয্য, ইধেৱ নিৰুজ্ঝেয্য ৱূপসমেয্য অত্থং গচ্ছেয্য পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি – জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৱায. তেনাহ ভগৱা –
‘‘তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো, [পিঙ্গিযাতি ভগৱা]
সন্তাপজাতে জৰসা পৰেতে;
তস্মা তুৱং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৱাযা’’তি.
সহ গাথাপৰিযোসানা যে তে ব্ৰাহ্মণেন সদ্ধিং একচ্ছন্দা একপযোগা একাধিপ্পাযা একৱাসনৱাসিতা, তেসং অনেকপাণসহস্সানং ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি. তস্স চ ব্ৰাহ্মণস্স ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি. সহ ধম্মচক্খুস্স পটিলাভা অজিনজটাৱাকচীৰতিদণ্ডকমণ্ডলুকেসা চ মস্সূ চ অন্তৰহিতা ভণ্ডুকাসাযৱত্থৱসনো সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধৰো অন্ৱত্থপটিপত্তিযা পঞ্জলিকো ভগৱন্তং নমস্সমানো নিসিন্নো হোতি – ‘‘সত্থা মে ভন্তে ভগৱা, সাৱকোহমস্মী’’তি.
পিঙ্গিযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো [সিঙ্গিযপঞ্হং (ক.)] সোড়সমো.