১৩. উদযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো
৭৪. ঝাযিং ৱিৰজমাসীনং, [ইচ্চাযস্মা উদযো]
কতকিচ্চং অনাসৱং;
পাৰগুং সব্বধম্মানং, অত্থি পঞ্হেন আগমং;
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূহি [সংব্ৰূহি (স্যা.)], অৱিজ্জায পভেদনং.
ঝাযিং ৱিৰজমাসীনন্তি. ঝাযিন্তি ঝাযী ভগৱা. পঠমেনপি ঝানেন ঝাযী, দুতিযেনপি ঝানেন ঝাযী, ততিযেনপি ঝানেন ঝাযী, চতুত্থেনপি ঝানেন ঝাযী, সৱিতক্কসৱিচাৰেনপি ঝানেন ঝাযী, অৱিতক্কৱিচাৰমত্তেনপি ঝানেন ঝাযী, অৱিতক্কঅৱিচাৰেনপি ঝানেন ঝাযী, সপ্পীতিকেনপি ঝানেন ঝাযী, নিপ্পীতিকেনপি ঝানেন ঝাযী, সাতসহগতেনপি ঝানেন ঝাযী, উপেক্খাসহগতেনপি ঝানেন ঝাযী, সুঞ্ঞতেনপি ঝানেন ঝাযী, অনিমিত্তেনপি ঝানেন ঝাযী, অপ্পণিহিতেনপি ঝানেন ঝাযী, লোকিযেনপি ঝানেন ঝাযী, লোকুত্তৰেনপি ঝানেন ঝাযী ঝানৰতো একত্তমনুযুত্তো সদত্থগৰুকোতি – ঝাযিং. ৱিৰজন্তি ৰাগো ৰজো, দোসো ৰজো, মোহো ৰজো, কোধো ৰজো, উপনাহো ৰজো…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰা ৰজা. তে ৰজা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অৰজো ৱিৰজো নিৰজো ৰজাপগতো ৰজৱিপ্পহীনো ৰজৱিপ্পযুত্তো সব্বৰজৱীতিৱত্তো.
ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি,
ৰাগস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;
এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা [পটিৱিনোদিত্ৱা (ক.) মহানি. ২০৯] চক্খুমা, তস্মা জিনো ৱিগতৰজোতি ৱুচ্চতি.
দোসো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি, দোসস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;
এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা চক্খুমা, তস্মা জিনো ৱিগতৰজোতি ৱুচ্চতি.
মোহো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি, মোহস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;
এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা চক্খুমা, তস্মা জিনো ৱিগতৰজোতি ৱুচ্চতীতি. –
ৱিৰজং …পে….
আসীনন্তি নিসিন্নো ভগৱা পাসাণকে চেতিযেতি – আসীনো.
নগস্স [নগৰস্স (ক.)] পস্সে আসীনং, মুনিং দুক্খস্স পাৰগুং;
সাৱকা পযিৰুপাসন্তি, তেৱিজ্জা মচ্চুহাযিনোতি.
এৱম্পি ভগৱা আসীনো. অথ ৱা, ভগৱা সব্বোস্সুক্কপটিপ্পস্সদ্ধত্তা আসীনো ৱুত্থৱাসো চিণ্ণচৰণো…পে… জাতিমৰণসংসাৰো নত্থি তস্স পুনব্ভৱোতি. এৱম্পি ভগৱা আসীনোতি – ঝাযিং ৱিৰজমাসীনং.
ইচ্চাযস্মা উদযোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে… আযস্মাতি পিযৱচনং…পে… উদযোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং…পে… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা উদযো.
কতকিচ্চং অনাসৱন্তি বুদ্ধস্স ভগৱতো কিচ্চাকিচ্চং কৰণীযাকৰণীযং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. তস্মা বুদ্ধো কতকিচ্চো.
যস্স চ ৱিসতা [যস্স পৰিপতা (স্যা.) পস্স মহানি. ২০২] নত্থি, ছিন্নসোতস্স ভিক্খুনো;
কিচ্চাকিচ্চপ্পহীনস্স, পৰিড়াহো ন ৱিজ্জতীতি.
কতকিচ্চং অনাসৱন্তি. আসৱাতি চত্তাৰো আসৱা – কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. তে আসৱা বুদ্ধস্স ভগৱতো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তস্মা বুদ্ধো অনাসৱোতি – কতকিচ্চং অনাসৱং.
পাৰগুং সব্বধম্মানন্তি ভগৱা সব্বধম্মানং অভিঞ্ঞাপাৰগূ পৰিঞ্ঞাপাৰগূ পহানপাৰগূ ভাৱনাপাৰগূ সচ্ছিকিৰিযাপাৰগূ সমাপত্তিপাৰগূ. অভিঞ্ঞাপাৰগূ সব্বধম্মানং, পৰিঞ্ঞাপাৰগূ সব্বদুক্খানং, পহানপাৰগূ সব্বকিলেসানং, ভাৱনাপাৰগূ চতুন্নং মগ্গানং, সচ্ছিকিৰিযাপাৰগূ নিৰোধস্স, সমাপত্তিপাৰগূ সব্বসমাপত্তীনং. সো ৱসিপ্পত্তো পাৰমিপ্পত্তো অৰিযস্মিং সীলস্মিং; ৱসিপ্পত্তো পাৰমিপ্পত্তো অৰিযস্মিং সমাধিস্মিং; ৱসিপ্পত্তো পাৰমিপ্পত্তো অৰিযায পঞ্ঞায; ৱসিপ্পত্তো পাৰমিপ্পত্তো অৰিযায ৱিমুত্তিযা. সো পাৰগতো পাৰপ্পত্তো অন্তগতো অন্তপ্পত্তো কোটিগতো কোটিপ্পত্তো পৰিযন্তগতো পৰিযন্তপ্পত্তো ৱোসানগতো ৱোসানপ্পত্তো তাণগতো তাণপ্পত্তো লেণগতো লেণপ্পত্তো সৰণগতো সৰণপ্পত্তো অভযগতো অভযপ্পত্তো অচ্চুতগতো অচ্চুতপ্পত্তো অমতগতো অমতপ্পত্তো নিব্বানগতো নিব্বানপ্পত্তো. সো ৱুত্তৱাসো চিণ্ণচৰণো…পে… জাতিমৰণসংসাৰো নত্থি তস্স পুনব্ভৱোতি – পাৰগুং সব্বধম্মানং.
অত্থি পঞ্হেন আগমন্তি পঞ্হেন অত্থিকো আগতোম্হি, পঞ্হং পুচ্ছিতুকামো আগতোম্হি, পঞ্হং সোতুকামো আগতোম্হীতি, এৱম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং. অথ ৱা, পঞ্হত্থিকানং পঞ্হং পুচ্ছিতুকামানং পঞ্হং সোতুকামানং আগমনং অভিক্কমনং উপসঙ্কমনং পযিৰুপাসনং অত্থীতি, এৱম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং. অথ ৱা, পঞ্হাগমো তুয্হং অত্থি, ত্ৱম্পি পহু ত্ৱমসি অলমত্তো মযা পুচ্ছিতং কথেতুং ৱিসজ্জেতুং, ৱহস্সেতং ভাৰন্তি, এৱম্পি অত্থি পঞ্হেন আগমং.
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূহীতি অঞ্ঞাৱিমোক্খো ৱুচ্চতি অৰহত্তৱিমোক্খো. অৰহত্তৱিমোক্খং পব্ৰূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰাহি ৱিভজাহি উত্তানীকৰোহি পকাসেহীতি – অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূহি.
অৱিজ্জায পভেদনন্তি অৱিজ্জায ভেদনং পভেদনং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধং অমতং নিব্বানন্তি – অৱিজ্জায পভেদনং. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘ঝাযিং ৱিৰজমাসীনং, [ইচ্চাযস্মা উদযো]
কতকিচ্চং অনাসৱং;
পাৰগুং সব্বধম্মানং, অত্থি পঞ্হেন আগমং;
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূহি, অৱিজ্জায পভেদন’’ন্তি.
৭৫. পহানং কামচ্ছন্দানং, [উদযাতি ভগৱা]
দোমনস্সান চূভযং;
থিনস্স [থীনস্স (স্যা.)] চ পনূদনং, কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণং.
পহানং কামচ্ছন্দানন্তি. ছন্দোতি যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামৰাগো কামনন্দী কামতণ্হা কামসিনেহো কামপিপাসা কামপৰিড়াহো কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং কামোঘো কামযোগো কামুপাদানং কামচ্ছন্দনীৱৰণং. পহানং কামচ্ছন্দানন্তি কামচ্ছন্দানং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – পহানং কামচ্ছন্দানং. উদযাতি ভগৱাতি. উদযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনমেতং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৱাতি – উদযাতি ভগৱা.
দোমনস্সান চূভযন্তি. দোমনস্সাতি যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৱেদযিতং, চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৱেদনা. দোমনস্সান চূভযন্তি কামচ্ছন্দস্স চ দোমনস্সস্স চ উভিন্নং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – দোমনস্সান চূভযং.
থিনস্স চ পনূদনন্তি. থিনন্তি যা চিত্তস্স অকল্যতা অকম্মঞ্ঞতা ওলীযনা সল্লীযনা লীনা লীযনা লীযিতত্তং থিনং থিযনা [থীনং থীযনা (স্যা.)] থিযিতত্তং চিত্তস্স. পনূদনন্তি থিনস্স চ পনূদনং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – থিনস্স চ পনূদনং.
কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণন্তি. কুক্কুচ্চন্তি হত্থকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং, পাদকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং, হত্থপাদকুক্কুচ্চম্পি কুক্কুচ্চং. অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতা, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতা…পে… অৱজ্জে ৱজ্জসঞ্ঞিতা, ৱজ্জে অৱজ্জসঞ্ঞিতা. যং এৱৰূপং কুক্কুচ্চং কুক্কুচ্চাযনা কুক্কুচ্চাযিতত্তং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো, ইদং ৱুচ্চতি কুক্কুচ্চং. অপি চ, দ্ৱীহি কাৰণেহি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো – কতত্তা চ অকতত্তা চ. কথং কতত্তা চ অকতত্তা চ উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো? ‘‘কতং মে কাযদুচ্চৰিতং, অকতং মে কাযসুচৰিত’’ন্তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো. ‘‘কতং মে ৱচীদুচ্চৰিতং, অকতং মে ৱচীসুচৰিত’’ন্তি…পে… ‘‘কতং মে মনোদুচ্চৰিতং, অকতং মে মনোসুচৰিত’’ন্তি…পে… ‘‘কতো মে পাণাতিপাতো, অকতা মে পাণাতিপাতা ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতং মে অদিন্নাদানং, অকতা মে অদিন্নাদানা ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে কামেসুমিচ্ছাচাৰো, অকতা মে কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে মুসাৱাদো, অকতা মে মুসাৱাদা ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে পিসুণা ৱাচা [পিসুণৱাচা (ক.)], অকতা মে পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে ফৰুসা ৱাচা, অকতা মে ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতো মে সম্ফপ্পলাপো, অকতা মে সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী’’তি…পে… ‘‘কতা মে অভিজ্ঝা, অকতা মে অনভিজ্ঝা’’তি…পে… ‘‘কতো মে ব্যাপাদো, অকতো মে অব্যাপাদো’’তি…পে… ‘‘কতা মে মিচ্ছাদিট্ঠি, অকতা মে সম্মাদিট্ঠী’’তি, উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো. এৱং কতত্তা চ অকতত্তা চ উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো.
অথ ৱা, ‘‘সীলেসুম্হি অপৰিপূৰকাৰী’’তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো; ‘‘ইন্দ্ৰিযেসুম্হি অগুত্তদ্ৱাৰো’’তি…পে… ‘‘ভোজনে অমত্তঞ্ঞুম্হী’’তি… ‘‘জাগৰিযং অননুযুত্তোম্হী’’তি… ‘‘ন সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতোম্হী’’তি… ‘‘অভাৱিতা মে চত্তাৰো সতিপট্ঠানাতি, চত্তাৰো সম্মপ্পধানাতি চত্তাৰো ইদ্ধিপাদাতি, পঞ্চিন্দ্ৰিযানীতি, পঞ্চ বলানীতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গাতি, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো’’তি… ‘‘দুক্খং মে অপৰিঞ্ঞাতং, সমুদযো মে অপ্পহীনো, মগ্গো মে অভাৱিতো, নিৰোধো মে অসচ্ছিকতো’’তি উপ্পজ্জতি কুক্কুচ্চং চেতসো ৱিপ্পটিসাৰো মনোৱিলেখো.
কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণন্তি কুক্কুচ্চানং আৱৰণং নীৱৰণং পহানং উপসমং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণং. তেনাহ ভগৱা –
‘‘পহানং কামচ্ছন্দানং, [উদযাতি ভগৱা]
দোমনস্সান চূভযং;
থিনস্স চ পনূদনং, কুক্কুচ্চানং নিৱাৰণ’’ন্তি.
৭৬. উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং, ধম্মতক্কপুৰেজৱং;
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমি, অৱিজ্জায পভেদনং.
উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি. উপেক্খাতি যা চতুত্থে ঝানে উপেক্খা উপেক্খনা অজ্ঝুপেক্খনা চিত্তসমতা [চিত্তসমথো (স্যা.) মহানি. ২০৭] চিত্তপ্পস্সদ্ধতা মজ্ঝত্ততা চিত্তস্স. সতীতি যা চতুত্থে ঝানে উপেক্খং আৰব্ভ সতি অনুস্সতি…পে… সম্মাসতি. উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি চতুত্থে ঝানে উপেক্খা চ সতি চ সুদ্ধা হোন্তি ৱিসুদ্ধা সংসুদ্ধা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা অনঙ্গণা ৱিগতূপক্কিলেসা মুদুভূতা কম্মনিযা ঠিতা আনেঞ্জপ্পত্তাতি – উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং.
ধম্মতক্কপুৰেজৱন্তি ধম্মতক্কো ৱুচ্চতি সম্মাসঙ্কপ্পো. সো আদিতো হোতি, পুৰতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৱিমোক্খস্সাতি, এৱম্পি ধম্মতক্কপুৰেজৱং. অথ ৱা, ধম্মতক্কো ৱুচ্চতি সম্মাদিট্ঠি. সা আদিতো হোতি, পুৰতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৱিমোক্খস্সাতি, এৱম্পি ধম্মতক্কপুৰেজৱং. অথ ৱা, ধম্মতক্কো ৱুচ্চতি চতুন্নং মগ্গানং পুব্বভাগৱিপস্সনা. সা আদিতো হোতি, পুৰতো হোতি, পুব্বঙ্গমো হোতি অঞ্ঞাৱিমোক্খস্সাতি – এৱম্পি ধম্মতক্কপুৰেজৱং.
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমীতি অঞ্ঞাৱিমোক্খো ৱুচ্চতি অৰহত্তৱিমোক্খো. অৰহত্তৱিমোক্খং পব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমি.
অৱিজ্জায পভেদনন্তি. অৱিজ্জাতি দুক্খে অঞ্ঞাণং…পে… অৱিজ্জা মোহো অকুসলমূলং. পভেদনন্তি অৱিজ্জায পভেদনং পহানং ৱূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – অৱিজ্জায পভেদনং. তেনাহ ভগৱা –
‘‘উপেক্খাসতিসংসুদ্ধং, ধম্মতক্কপুৰেজৱং;
অঞ্ঞাৱিমোক্খং পব্ৰূমি, অৱিজ্জায পভেদন’’ন্তি.
৭৭. কিংসু সংযোজনো লোকো, কিংসু তস্স ৱিচাৰণং;
কিস্সস্স ৱিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি.
কিংসু সংযোজনো লোকোতি লোকস্স সংযোজনং লগ্গনং বন্ধনং উপক্কিলেসো. কেন লোকো যুত্তো পযুত্তো আযুত্তো সমাযুত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধোতি – কিংসু সংযোজনো লোকো.
কিংসু তস্স ৱিচাৰণন্তি কিংসু তস্স চাৰণং ৱিচাৰণং পটিৱিচাৰণং. কেন লোকো চৰতি ৱিচৰতি পটিৱিচৰতীতি – কিংসু তস্স ৱিচাৰণং. কিস্সস্স ৱিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতীতি কিস্সস্স ৱিপ্পহানেন ৱূপসমেন পটিনিস্সগ্গেন পটিপ্পস্সদ্ধিযা নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি পৱুচ্চতি কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৱোহৰীযতীতি – কিস্সস্স ৱিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘কিংসু সংযোজনো লোকো, কিংসু তস্স ৱিচাৰণং;
কিস্সস্স ৱিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতী’’তি.
৭৮. নন্দিসংযোজনো লোকো, ৱিতক্কস্স ৱিচাৰণা;
তণ্হায ৱিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি.
নন্দিসংযোজনো লোকোতি নন্দী ৱুচ্চতি তণ্হা. যো ৰাগো সাৰাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং, অযং ৱুচ্চতি নন্দী. যা নন্দী লোকস্স সংযোজনং লগ্গনং বন্ধনং উপক্কিলেসো, ইমায নন্দিযা লোকো যুত্তো পযুত্তো আযুত্তো সমাযুত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধোতি – নন্দিসংযোজনো লোকো.
ৱিতক্কস্স ৱিচাৰণাতি. ৱিতক্কাতি নৱ ৱিতক্কা – কামৱিতক্কো, ব্যাপাদৱিতক্কো, ৱিহিংসাৱিতক্কো, ঞাতিৱিতক্কো জনপদৱিতক্কো, অমৰাৱিতক্কো, পৰানুদযতাপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, লাভসক্কাৰসিলোকপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, অনৱঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো. ইমে ৱুচ্চন্তি নৱ ৱিতক্কা. ইমে নৱ ৱিতক্কা লোকস্স চাৰণা ৱিচাৰণা পটিৱিচাৰণা. ইমেহি নৱহি ৱিতক্কেহি লোকো চৰতি ৱিচৰতি পটিৱিচৰতীতি – ৱিতক্কস্স ৱিচাৰণা.
তণ্হায ৱিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতীতি. তণ্হাতি ৰূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হা. তণ্হায ৱিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতীতি তণ্হায ৱিপ্পহানেন ৱূপসমেন পটিনিস্সগ্গেন পটিপ্পস্সদ্ধিযা নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি পৱুচ্চতি কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৱোহৰীযতীতি – তণ্হায ৱিপ্পহানেন নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতি. তেনাহ ভগৱা –
‘‘নন্দিসংযোজনো লোকো, ৱিতক্কস্স ৱিচাৰণা;
তণ্হায ৱিপ্পহানেন, নিব্বানং ইতি ৱুচ্চতী’’তি.
৭৯. কথং সতস্স চৰতো, ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতি;
ভগৱন্তং পুট্ঠুমাগমা, তং সুণোম ৱচো তৱ.
কথং সতস্স চৰতোতি কথং সতস্স সম্পজানস্স চৰতো ৱিহৰতো ইৰিযতো ৱত্তযতো পালযতো যপযতো যাপযতোতি – কথং সতস্স চৰতো.
ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতীতি ৱিঞ্ঞাণং নিৰুজ্ঝতি ৱূপসম্মতি অত্থং গচ্ছতি পটিপ্পস্সম্ভতীতি – ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতি.
ভগৱন্তং পুট্ঠুমাগমাতি বুদ্ধং ভগৱন্তং পুট্ঠুং পুচ্ছিতুং যাচিতুং অজ্ঝেসিতুং পসাদেতুং আগম্হা আগতম্হা উপাগতম্হা সম্পত্তম্হা, ‘‘তযা সদ্ধিং সমাগতম্হা’’তি – ভগৱন্তং পুট্ঠুমাগমা.
তং সুণোম ৱচো তৱাতি. তন্তি তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠং সুণোম উগ্গণ্হাম ধাৰেম উপধাৰেম উপলক্খেমাতি – তং সুণোম ৱচো তৱ. তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –
‘‘কথং সতস্স চৰতো, ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতি;
ভগৱন্তং পুট্ঠুমাগমা, তং সুণোম ৱচো তৱা’’তি.
৮০. অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, ৱেদনং নাভিনন্দতো;
এৱং সতস্স চৰতো, ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতি.
অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ ৱেদনং নাভিনন্দতোতি অজ্ঝত্তং ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি [ন অজ্ঝোসায তিট্ঠতি (স্যা.)], অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি; বহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি; অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. অজ্ঝত্তং সমুদযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী [ইদং পদং নত্থি স্যা. পোত্থকে] ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি; অজ্ঝত্তং ৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… অজ্ঝত্তং সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… বহিদ্ধা সমুদযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি; বহিদ্ধা ৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… বহিদ্ধা সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা সমুদযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. ইমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো…পে… অনভাৱং গমেতি.
অথ ৱা, ৱেদনং অনিচ্চতো পস্সন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. ৱেদনং দুক্খতো ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো…পে… নিস্সৰণতো পস্সন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. ইমেহি চত্তালীসায [দ্ৱাচত্তাড়ীসায (স্যা.)] আকাৰেহি ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰন্তো ৱেদনং নাভিনন্দতি নাভিৱদতি ন অজ্ঝোসেতি, অভিনন্দনং অভিৱদনং অজ্ঝোসানং গাহং পৰামাসং অভিনিৱেসং পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতীতি – অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ ৱেদনং নাভিনন্দতো.
এৱং সতস্স চৰতোতি এৱং সতস্স সম্পজানস্স চৰতো ৱিহৰতো ইৰিযতো ৱত্তযতো পালযতো যপযতো যাপযতোতি – এৱং সতস্স চৰতো.
ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতীতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণং অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণং আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰসহগতং ৱিঞ্ঞাণং নিৰুজ্ঝতি ৱূপসম্মতি অত্থং গচ্ছতি পটিপ্পস্সম্ভতীতি – ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতী. তেনাহ ভগৱা –
‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, ৱেদনং নাভিনন্দতো;
এৱং সতস্স চৰতো, ৱিঞ্ঞাণং উপৰুজ্ঝতী’’তি.
সহ গাথাপৰিযোসানা…পে… সত্থা মে, ভন্তে ভগৱা, সাৱকোহমস্মীতি.
উদযমাণৱপুচ্ছানিদ্দেসো তেৰসমো.