১. ৱেস্সন্তৰপঞ্হো

১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, সব্বেৱ বোধিসত্তা পুত্তদাৰং দেন্তি, উদাহু ৱেস্সন্তৰেনেৱ ৰঞ্ঞা পুত্তদাৰং দিন্ন’’ন্তি? ‘‘সব্বেপি, মহাৰাজ, বোধিসত্তা পুত্তদাৰং দেন্তি, ন ৱেস্সন্তৰেনেৱ ৰঞ্ঞা পুত্তদাৰং দিন্ন’’ন্তি. ‘‘অপি চ খো, ভন্তে নাগসেন, তেসং অনুমতেন দেন্তী’’তি. ‘‘ভৰিযা, মহাৰাজ, অনুমতা, দাৰকা পন বালতায ৱিলপিংসু [লালপিংসু (সী. পী.)], যদি তে অত্থতো জানেয্যুং, তেপি অনুমোদেয্যুং, ন তে ৱিলপেয্যু’’ন্তি.

‘‘দুক্কৰং, ভন্তে নাগসেন, বোধিসত্তেন কতং, যং সো অত্তনো ওৰসে পিযে পুত্তে ব্ৰাহ্মণস্স দাসত্থায অদাসি.

‘‘ইদম্পি দুতিযং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং সো অত্তনো ওৰসে পিযে পুত্তে বালকে তৰুণকে লতায বন্ধিত্ৱা তেন ব্ৰাহ্মণেন লতায অনুমজ্জীযন্তে দিস্ৱা অজ্ঝুপেক্খি.

‘‘ইদম্পি ততিযং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং সো সকেন বলেন বন্ধনা মুচ্চিত্ৱা আগতে দাৰকে সাৰজ্জমুপগতে পুনদেৱ লতায বন্ধিত্ৱা অদাসি.

‘‘ইদম্পি চতুত্থং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং সো দাৰকে ‘অযং খো, তাত, যক্খো খাদিতুং নেতি অম্হে’তি ৱিলপন্তে ‘মা ভাযিত্থা’তি ন অস্সাসেসি.

‘‘ইদম্পি পঞ্চমং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং সো জালিস্স কুমাৰস্স ৰুদমানস্স পাদেসু নিপতিত্ৱা ‘অলং, তাত, কণ্হাজিনং নিৱত্তেহি, অহমেৱ গচ্ছামি যক্খেন সহ, খাদতু মং যক্খো’তি যাচমানস্স এৱং ন সম্পটিচ্ছি.

‘‘ইদম্পি ছট্ঠং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং সো জালিস্স কুমাৰস্স ‘পাসাণসমং নূন তে, তাত, হদযং, যং ত্ৱং অম্হাকং দুক্খিতানং পেক্খমানো নিম্মনুস্সকে ব্ৰহাৰঞ্ঞে যক্খেন নীযমানে ন নিৱাৰেসী’তি ৱিলপমানস্স কাৰুঞ্ঞং নাকাসি.

‘‘ইদম্পি সত্তমং দুক্কৰতো দুক্কৰতৰং, যং তস্স ৰুড়ৰুড়স্স ভীমভীমস্স নীতে দাৰকে অদস্সনং গমিতে ন ফলি হদযং সতধা ৱা সহস্সধা ৱা, পুঞ্ঞকামেন মনুজেন কিং পৰদুক্খাপনেন, ননু নাম সকদানং দাতব্বং হোতী’’তি?

‘‘দুক্কৰস্স, মহাৰাজ, কতত্তা বোধিসত্তস্স কিত্তিসদ্দো দসসহস্সিযা লোকধাতুযা সদেৱমনুস্সেসু অব্ভুগ্গতো, দেৱা দেৱভৱনে পকিত্তেন্তি, অসুৰা অসুৰভৱনে পকিত্তেন্তি, গৰুড়া গৰুড়ভৱনে পকিত্তেন্তি, নাগা নাগভৱনে পকিত্তেন্তি, যক্খা যক্খভৱনে পকিত্তেন্তি, অনুপুব্বেন তস্স কিত্তিসদ্দো পৰম্পৰায অজ্জেতৰহি ইধ অম্হাকং সমযং অনুপ্পত্তো, তং মযং দানং পকিত্তেন্তা ৱিকোপেন্তা নিসিন্না সুদিন্নং, উদাহু দুদ্দিন্নন্তি. সো খো পনাযং, মহাৰাজ, কিত্তিসদ্দো নিপুণানং ৱিঞ্ঞূনং ৱিদূনং ৱিভাৱীনং বোধিসত্তানং দস গুণে অনুদস্সতি. কতমে দস? অগেধতা নিৰালযতা চাগো পহানং অপুনৰাৱত্তিতা সুখুমতা মহন্ততা দুৰনুবোধতা দুল্লভতা অসদিসতা বুদ্ধধম্মস্স, সো খো পনাযং, মহাৰাজ, কিত্তিসদ্দো নিপুণানং ৱিঞ্ঞূনং ৱিদূনং ৱিভাৱীনং বোধিসত্তানং ইমে দস গুণে অনুদস্সতী’’তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, যো পৰং দুক্খাপেত্ৱা দানং দেতি, অপি নু তং দানং সুখৱিপাকং হোতি সগ্গসংৱত্তনিক’’ন্তি? ‘‘আম, মহাৰাজ, কিং ৱত্তব্ব’’ন্তি. ‘‘ইঙ্ঘ, ভন্তে নাগসেন, কাৰণং উপদস্সেহী’’তি. ‘‘ইধ, মহাৰাজ, কোচি সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা সীলৱা হোতি কল্যাণধম্মো, সো ভৱেয্য পক্খহতো ৱা পীঠসপ্পী ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা ব্যাধিং আপন্নো, তমেনং যো কোচি পুঞ্ঞকামো যানং আৰোপেত্ৱা পত্থিতং দেসমনুপাপেয্য, অপি নু খো, মহাৰাজ, তস্স পুৰিসস্স ততোনিদানং কিঞ্চি সুখং নিব্বত্তেয্য সগ্গসংৱত্তনিকং তং কম্ম’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে, কিং ৱত্তব্বং? হত্থিযানং ৱা সো, ভন্তে, পুৰিসো লভেয্য অস্সযানং ৱা ৰথযানং ৱা, থলে থলযানং জলে জলযানং দেৱেসু দেৱযানং মনুস্সেসু মনুস্সযানং, তদনুচ্ছৱিকং তদনুলোমিকং ভৱে ভৱে নিব্বত্তেয্য, তদনুচ্ছৱিকানি তদনুলোমিকানি চস্স সুখানি নিব্বত্তেয্যুং, সুগতিতো সুগতিং গচ্ছেয্য, তেনেৱ কম্মাভিসন্দেন ইদ্ধিযানং অভিৰুয্হ পত্থিতং নিব্বাননগৰং পাপুণেয্যা’’তি. ‘‘তেন হি, মহাৰাজ, পৰদুক্খাপনেন দিন্নদানং সুখৱিপাকং হোতি সগ্গসংৱত্তনিকং, যং সো পুৰিসো বলীবদ্দে দুক্খাপেত্ৱা এৱৰূপং সুখং অনুভৱতি.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যথা পৰদুক্খাপনেন দিন্নদানং সুখৱিপাকং হোতি সগ্গসংৱত্তনিকং. ইধ, মহাৰাজ, যো কোচি ৰাজা জনপদতো ধম্মিকং বলিং উদ্ধৰাপেত্ৱা আণাপৱত্তনেন দানং দদেয্য, অপি নু খো সো, মহাৰাজ, ৰাজা ততোনিদানং কিঞ্চি সুখং অনুভৱেয্য সগ্গসংৱত্তনিকং তং দান’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে, কিং ৱত্তব্বং, ততোনিদানং সো, ভন্তে, ৰাজা উত্তৰিং অনেকসতসহস্সগুণং লভেয্য. ৰাজূনং অতিৰাজা ভৱেয্য, দেৱানং অতিদেৱো ভৱেয্য, ব্ৰহ্মানং অতিব্ৰহ্মা ভৱেয্য, সমণানং অতিসমণো ভৱেয্য, ব্ৰাহ্মণানং অতিব্ৰাহ্মণো ভৱেয্য, অৰহন্তানং অতিঅৰহা [অতিঅৰহন্তো (স্যা. ক.)] ভৱেয্যা’’তি. ‘‘তেন হি, মহাৰাজ, পৰদুক্খাপনেন দিন্নদানং সুখৱিপাকং হোতি সগ্গসংৱত্তনিকং, যং সো ৰাজা বলিনা জনং পীড়েত্ৱা দিন্নদানেন এৱৰূপং উত্তৰিং যসসুখং অনুভৱতী’’তি.

‘‘অতিদানং, ভন্তে নাগসেন, ৱেস্সন্তৰেন ৰঞ্ঞা দিন্নং, যং সো সকং ভৰিযং পৰস্স ভৰিযত্থায অদাসি, সকে ওৰসে পুত্তে ব্ৰাহ্মণস্স দাসত্থায অদাসি, অতিদানং নাম, ভন্তে নাগসেন, লোকে ৱিদূহি নিন্দিতং গৰহিতং, যথা নাম, ভন্তে নাগসেন, অতিভাৰেন সকটস্স অক্খো ভিজ্জতি, অতিভাৰেন নাৱা ওসীদতি, অতিভুত্তেন ভোজনং ৱিসমং পৰিণমতি, অতিৱস্সেন ধঞ্ঞং ৱিনস্সতি, অতিদানেন ভোগক্খযং উপেতি, অতিতাপেন পথৱী উপডয্হতি, অতিৰাগেন উম্মত্তকো হোতি, অতিদোসেন ৱজ্ঝো হোতি, অতিমোহেন অনযং আপজ্জতি, অতিলোভেন চোৰগ্গহণমুপগচ্ছতি, অতিভযেন নিৰুজ্ঝতি, অতিপূৰেন নদী উত্তৰতি, অতিৱাতেন অসনি পততি, অতিঅগ্গিনা ওদনং উত্তৰতি, অতিসঞ্চৰণেন ন চিৰং জীৱতি. এৱমেৱ খো, ভন্তে নাগসেন, অতিদানং নাম লোকে ৱিদূহি নিন্দিতং গৰহিতং, অতিদানং, ভন্তে নাগসেন, ৱেস্সন্তৰেন ৰঞ্ঞা দিন্নং, ন তত্থ কিঞ্চি ফলং ইচ্ছিতব্ব’’ন্তি.

‘‘অতিদানং, মহাৰাজ, লোকে ৱিদূহি ৱণ্ণিতং থুতং পসত্থং, যে কেচি যাদিসং কীদিসং দানং দেন্তি [কেচি যাদিসং তাদিসং দানং দেন্তি (স্যা.)], অতিদানদাযী লোকে কিত্তিং পাপুণাতি. যথা, মহাৰাজ, অতিপৱৰতায দিব্বং ৱনমূলং গহিতম্পি হত্থপাসে ঠিতানং পৰজনানং ন দস্সযতি, অগদো অতিজচ্চতায [অতিউসভতায (ক.)] পীড়ায সমুগ্ঘাতকো ৰোগানং অন্তকৰো, অগ্গি অতিজোতিতায ডহতি, উদকং অতিসীততায নিব্বাপেতি, পদুমং পৰিসুদ্ধতায ন উপলিম্পতি ৱাৰিকদ্দমেন, মণি অতিগুণতায কামদদো, ৱজিৰং অতিতিখিণতায ৱিজ্ঝতি মণিমুত্তাফলিকং, পথৱী অতিমহন্ততায নৰোৰগমিগপক্খিজলসেলপব্বতদুমে ধাৰেতি, সমুদ্দো অতিমহন্ততায অপৰিপূৰণো, সিনেৰু অতিভাৰতায অচলো, আকাসো অতিৱিত্থাৰতায অনন্তো, সূৰিযো অতিপ্পভতায তিমিৰং ঘাতেতি, সীহো অতিজাতিতায ৱিগতভযো, মল্লো অতিবলৱতায পটিমল্লং খিপ্পং উক্খিপতি, ৰাজা অতিপুঞ্ঞতায অধিপতি, ভিক্খু অতিসীলৱন্ততায নাগযক্খনৰমৰূহি নমস্সনীযো, বুদ্ধো অতিঅগ্গতায [অতিৱিসিট্ঠতায (স্যা.)] অনুপমো. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, অতিদানং নাম লোকে ৱিদূহি ৱণ্ণিতং থুতং পসত্থং, যে কেচি যাদিসং কীদিসং দানং দেন্তি, অতিদানদাযী লোকে কিত্তিং পাপুণাতি, অতিদানেন ৱেস্সন্তৰো ৰাজা দসসহস্সিযা লোকধাতুযা ৱণ্ণিতো থুতো পসত্থো মহিতো কিত্তিতো, তেনেৱ অতিদানেন ৱেস্সন্তৰো ৰাজা অজ্জেতৰহি বুদ্ধো জাতো অগ্গো সদেৱকে লোকে.

‘‘অত্থি পন, মহাৰাজ, লোকে ঠপনীযং দানং, যং দক্খিণেয্যে অনুপ্পত্তে ন দাতব্ব’’ন্তি? ‘‘দস খো পনিমানি, ভন্তে নাগসেন, দানানি, যানি লোকে অদানসম্মতানি, যো তানি দানানি দেতি, সো অপাযগামী হোতি. কতমানি দস? মজ্জদানং, ভন্তে নাগসেন, লোকে অদানসম্মতং, যো তং দানং দেতি, সো অপাযগামী হোতি. সমজ্জদানং…পে… ইত্থিদানং…পে… উসভদানং…পে… চিত্তকম্মদানং…পে… সত্থদানং …পে… ৱিসদানং…পে… সঙ্খলিকদানং…পে… কুক্কুটসূকৰদানং…পে… তুলাকূটমানকূটদানং, ভন্তে নাগসেন, লোকে অদানসম্মতং হোতি, যো তং দানং দেতি, সো অপাযগামী হোতি. ইমানি খো, ভন্তে নাগসেন, দস দানানি লোকে অদানসম্মতানি, যো তানি দানানি দেতি, সো অপাযগামী হোতী’’তি.

‘‘নাহং তং, মহাৰাজ, অদানসম্মতং পুচ্ছামি, ইমং খ্ৱাহং, মহাৰাজ, তং পুচ্ছামি ‘অত্থি পন, মহাৰাজ, লোকে ঠপনীযং দানং, যং দক্খিণেয্যে অনুপ্পত্তে ন দাতব্ব’ন্তি. ‘‘নত্থি, ভন্তে নাগসেন, লোকে ঠপনীযং দানং. যং দক্খিণেয্যে অনুপ্পত্তে ন দাতব্বং, চিত্তপ্পসাদে উপ্পন্নে কেচি দক্খিণেয্যানং ভোজনং দেন্তি, কেচি অচ্ছাদনং, কেচি সযনং, কেচি আৱসথং, কেচি অত্থৰণপাৱুৰণং, কেচি দাসিদাসং, কেচি খেত্তৱত্থুং, কেচি দ্ৱিপদচতুপ্পদং, কেচি সতং সহস্সং সতসহস্সং, কেচি মহাৰজ্জং, কেচি জীৱিতম্পি দেন্তী’’তি. ‘‘যদি পন, মহাৰাজ, কেচি জীৱিতম্পি দেন্তি, কিং কাৰণা ৱেস্সন্তৰং দানপতিং অতিবাড়্হং পৰিপাতেসি সুদিন্নে পুত্তে চ দাৰে চ?

‘‘অপি নু খো, মহাৰাজ, অত্থি লোকপকতি লোকাচিণ্ণং, লভতি পিতা পুত্তং ইণট্টো ৱা আজীৱিকপকতো ৱা আৱপিতুং ৱা [আধাপেতুং ৱা (স্যা.), আধপিতুং ৱা (ক.)] ৱিক্কিণিতুং ৱা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, লভতি পিতা পুত্তং ইণট্টো ৱা আজীৱিকপকতো ৱা আৱপিতুং ৱা ৱিক্কিণিতুং ৱা’’তি. ‘‘যদি, মহাৰাজ, লভতি পিতা পুত্তং ইণট্টো ৱা আজীৱিকপকতো ৱা আৱপিতুং ৱা ৱিক্কিণিতুং ৱা, ৱেস্সন্তৰোপি, মহাৰাজ, ৰাজা অলভমানো সব্বঞ্ঞুতঞাণং উপদ্দুতো দুক্খিতো তস্স ধম্মধনস্স পটিলাভায পুত্তদাৰং আৱপেসি চ ৱিক্কিণি চ. ইতি, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰেন ৰঞ্ঞা অঞ্ঞেসং দিন্নং যেৱ দিন্নং, কতং যেৱ কতং. কিস্স পন ত্ৱং, মহাৰাজ, তেন দানেন ৱেস্সন্তৰং দানপতিং অতিবাড়্হং অপসাদেসী’’তি?

‘‘নাহং, ভন্তে নাগসেন, ৱেস্সন্তৰস্স দানপতিনো দানং গৰহামি, অপি চ পুত্তদাৰং যাচন্তে নিমিনিত্ৱা অত্তানং দাতব্ব’’ন্তি. ‘‘এতং খো, মহাৰাজ, অসব্ভিকাৰণং, যং পুত্তদাৰং যাচন্তে অত্তানং দদেয্য, যং যং হি যাচন্তে তং তদেৱ দাতব্বং, এতং সপ্পুৰিসানং কম্মং. যথা, মহাৰাজ, কোচি পুৰিসো পানীযং আহৰাপেয্য, তস্স যো ভোজনং দদেয্য, অপি নু সো, মহাৰাজ, পুৰিসো তস্স কিচ্চকাৰী অস্সা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, যং সো আহৰাপেতি, তমেৱ তস্স দেন্তো কিচ্চকাৰী অস্সা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো ৰাজা ব্ৰাহ্মণে পুত্তদাৰং যাচন্তে পুত্তদাৰং যেৱ অদাসি. সচে, মহাৰাজ, ব্ৰাহ্মণো ৱেস্সন্তৰস্স সৰীৰং যাচেয্য, ন সো, মহাৰাজ, অত্তানং ৰক্খেয্য ন কম্পেয্য ন ৰজ্জেয্য, তস্স দিন্নং পৰিচ্চত্তং যেৱ সৰীৰং ভৱেয্য. সচে, মহাৰাজ, কোচি ৱেস্সন্তৰং দানপতিং উপগন্ত্ৱা যাচেয্য ‘দাসত্তং মে উপেহী’তি, দিন্নং পৰিচ্চত্তং যেৱস্স সৰীৰং ভৱেয্য, ন সো দত্ৱা তপেয্য [ঠপেয্য (সী.)], ৰঞ্ঞো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰস্স কাযো বহুসাধাৰণো.

‘‘যথা, মহাৰাজ, পক্কা মংসপেসি বহুসাধাৰণা, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো ৱেস্সন্তৰস্স কাযো বহুসাধাৰণো. যথা ৱা পন, মহাৰাজ, ফলিতো [ফলিনো (?)] ৰুক্খো নানাদিজগণসাধাৰণো, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো ৱেস্সন্তৰস্স কাযো বহুসাধাৰণো. কিং কাৰণা? ‘এৱাহং পটিপজ্জন্তো সম্মাসম্বোধিং পাপুণিস্সামী’তি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, পুৰিসো অধনো ধনত্থিকো ধনপৰিযেসনং চৰমানো অজপথং সঙ্কুপথং ৱেত্তপথং গচ্ছতি, জলথলৱাণিজ্জং কৰোতি, কাযেন ৱাচায মনসা ধনং আৰাধেতি, ধনপ্পটিলাভায ৱাযমতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো দানপতি অধনো বুদ্ধধনেন সব্বঞ্ঞুতঞাণৰতনপ্পটিলাভায যাচকানং ধনধঞ্ঞং দাসিদাসং যানৱাহনং সকলসাপতেয্যং সকং পুত্তদাৰং অত্তানঞ্চ চজিত্ৱা সম্মাসম্বোধিং যেৱ পৰিযেসতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, অমচ্চো মুদ্দকামো মুদ্দাধিকৰণং যং কিঞ্চি গেহে ধনধঞ্ঞং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং, তং সব্বং দত্ৱাপি মুদ্দপ্পটিলাভায ৱাযমতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো দানপতি সব্বং তং বাহিৰব্ভন্তৰধনং দত্ৱা জীৱিতম্পি পৰেসং দত্ৱা সম্মাসম্বোধিং যেৱ পৰিযেসতি.

‘‘অপি চ, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰস্স দানপতিনো এৱং অহোসি ‘যং সো ব্ৰাহ্মণো যাচতি, তমেৱাহং তস্স দেন্তো কিচ্চকাৰী নাম হোমী’তি, এৱং সো তস্স পুত্তদাৰমদাসি. ন খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো দানপতি দেস্সতায ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তদাৰমদাসি, ন অদস্সনকামতায পুত্তদাৰমদাসি, ন অতিবহুকা মে পুত্তদাৰা, ‘ন সক্কোমি তে পোসেতু’ন্তি পুত্তদাৰমদাসি, ন উক্কণ্ঠিতো ‘অপ্পিযা মে’তি নীহৰিতুকামতায পুত্তদাৰমদাসি. অথ খো সব্বঞ্ঞুতঞাণৰতনস্সেৱ পিযত্তা সব্বঞ্ঞুতঞাণস্স কাৰণা ৱেস্সন্তৰো ৰাজা এৱৰূপং অতুলং ৱিপুলমনুত্তৰং পিযং মনাপং দযিতং পাণসমং পুত্তদাৰদানৱৰং ব্ৰাহ্মণস্স অদাসি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন চৰিযাপিটকে –

‘‘‘ন মে দেস্সা উভো পুত্তা, মদ্দী দেৱী ন দেস্সিযা;

সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা পিযে অদাসহ’ন্তি.

‘‘তস্মা, মহাৰাজ, ৱেস্সতৰো ৰাজা পুত্তদানং [পুত্তদাৰং (ক.)] দত্ৱা পণ্ণসালং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জি. তস্স অতিপেমেন দুক্খিতস্স বলৱসোকো উপ্পজ্জি, হদযৱত্থু উণ্হমহোসি. নাসিকায অপ্পহোন্তিযা মুখেন উণ্হে অস্সাসপস্সাসে ৱিস্সজ্জেসি, অস্সূনি পৰিৱত্তিত্ৱা লোহিতবিন্দূনি হুত্ৱা নেত্তেহি নিক্খমিংসু. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, দুক্খেন ৱেস্সন্তৰো ৰাজা ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তদাৰমদাসি ‘মা মে দানপথো পৰিহাযী’তি.

‘‘অপি চ, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো ৰাজা দ্ৱে অত্থৱসে পটিচ্চ ব্ৰাহ্মণস্স দ্ৱে দাৰকে অদাসি. কতমে দ্ৱে? দানপথো চ মে অপৰিহীনো ভৱিস্সতি, দুক্খিতে চ মে পুত্তকে ৱনমূলফলেহি ইতোনিদানং অয্যকো মোচেস্সতীতি. জানাতি হি, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো ৰাজা ‘ন মে দাৰকা সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং, ইমে চ দাৰকে অয্যকো নিক্কিণিস্সতি, এৱং অম্হাকম্পি গমনং ভৱিস্সতী’তি. ইমে খো, মহাৰাজ, দ্ৱে অত্থৱসে পটিচ্চ ব্ৰাহ্মণস্স দ্ৱে দাৰকে অদাসি.

‘‘অপি চ, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো ৰাজা জানাতি ‘অযং খো ব্ৰাহ্মণো জিণ্ণো ৱুড্ঢো মহল্লকো দুব্বলো ভগ্গো দণ্ডপৰাযণো খীণাযুকো পৰিত্তপুঞ্ঞো, নেসো সমত্থো ইমে দাৰকে দাসভোগেন ভুঞ্জিতু’ন্তি. সক্কুণেয্য পন, মহাৰাজ, পুৰিসো পাকতিকেন বলেন ইমে চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে গহেত্ৱা পেড়ায ৱা সমুগ্গে ৱা পক্খিপিত্ৱা নিপ্পভে কত্ৱা থালকপৰিভোগেন [পদীপপৰিভোগেন (স্যা.)] পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ইমস্মিং লোকে চন্দিমসূৰিযপ্পটিভাগস্স ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুন্তি.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স মণিৰতনং সুভং জাতিমন্তং অট্ঠংসং সুপৰিকম্মকতং চতুহত্থাযামং সকটনাভিপৰিণাহং ন সক্কা কেনচি পিলোতিকায ৱেঠেত্ৱা পেড়ায পক্খিপিত্ৱা সত্থকনিসানপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতুং, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, লোকে চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো মণিৰতনপ্পটিভাগস্স ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, তিধা পভিন্নো সব্বসেতো সত্তপ্পতিট্ঠিতো অট্ঠৰতনুব্বেধো নৱৰতনাযামপৰিণাহো পাসাদিকো দস্সনীযো উপোসথো নাগৰাজা ন সক্কা কেনচি সুপ্পেন ৱা সৰাৱেন ৱা পিদহিতুং, গোৱচ্ছকো ৱিয ৱচ্ছকসালায পক্খিপিত্ৱা পৰিহৰিতুং ৱা, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, লোকে উপোসথনাগৰাজপ্পটিভাগস্স ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, মহাসমুদ্দো দীঘপুথুলৱিত্থিণ্ণো গম্ভীৰো অপ্পমেয্যো দুৰুত্তৰো অপৰিযোগাড়্হো অনাৱটো ন সক্কা কেনচি সব্বত্থ পিদহিত্ৱা একতিত্থেন পৰিভোগং কাতুং, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, লোকে মহাসমুদ্দপ্পটিভাগস্স ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, হিমৱন্তো পব্বতৰাজা পঞ্চযোজনসতং অচ্চুগ্গতো নভে তিসহস্সযোজনাযামৱিত্থাৰো চতুৰাসীতিকূটসহস্সপ্পটিমণ্ডিতো পঞ্চন্নং মহানদীসতানং পভৱো মহাভূতগণালযো নানাৱিধগন্ধধৰো দিব্বোসধসতসমলঙ্কতো নভে ৱলাহকো ৱিয অচ্চুগ্গতো দিস্সতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, লোকে হিমৱন্তপব্বতৰাজপ্পটিভাগস্স ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযং উপৰিপব্বতগ্গে জলমানো মহাঅগ্গিক্খন্ধো সুৱিদূৰেপি পঞ্ঞাযতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰো ৰাজা পব্বতগ্গে জলমানো মহাঅগ্গিক্খন্ধো ৱিয সুৱিদূৰেপি পাকটো পঞ্ঞাযতি, তস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি, যেন কাৰণেন ৱেস্সন্তৰস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. যথা, মহাৰাজ, হিমৱন্তে পব্বতে নাগপুপ্ফসমযে উজুৱাতে ৱাযন্তে দস দ্ৱাদস যোজনানি পুপ্ফগন্ধো ৱাযতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ৱেস্সন্তৰস্স ৰঞ্ঞো অপি যোজনসহস্সেহিপি যাৱ অকনিট্ঠভৱনং এত্থন্তৰে সুৰাসুৰগৰুড়গন্ধব্বযক্খৰক্খসমহোৰগকিন্নৰইন্দভৱনেসু কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো, সীলৱৰগন্ধো চস্স সম্পৱাযতি, তেন তস্স দাৰকা ন সক্কা কেনচি দাসভোগেন ভুঞ্জিতুং. অনুসিট্ঠো, মহাৰাজ, জালী কুমাৰো পিতৰা ৱেস্সন্তৰেন ৰঞ্ঞা ‘অয্যকো তে, তাত, তুম্হে ব্ৰাহ্মণস্স ধনং দত্ৱা নিক্কিণন্তো তং নিক্খসহস্সং দত্ৱা নিক্কিণাতু, কণ্হাজিনং নিক্কিণন্তো দাসসতং দাসিসতং হত্থিসতং অস্সসতং ধেনুসতং উসভসতং নিক্খসতন্তি সব্বসতং দত্ৱা নিক্কিণাতু, যদি তে, তাত, অয্যকো তুম্হে ব্ৰাহ্মণস্স হত্থতো আণায বলসা মুধা গণ্হাতি, মা তুম্হে অয্যকস্স ৱচনং কৰিত্থ, ব্ৰাহ্মণস্সেৱ অনুযাযিনো হোথা’তি, এৱমনুসাসিত্ৱা পুত্তে পেসেসি, ততো জালীকুমাৰো গন্ত্ৱা অয্যকেন পুট্ঠো কথেসি –

‘‘‘সহস্সগ্ঘং হি মং তাত, ব্ৰাহ্মণস্স পিতা অদা;

অথো কণ্হাজিনং কঞ্ঞং, হত্থীনঞ্চ সতেন চা’’’তি.

‘‘সুনিব্বেঠিতো, ভন্তে নাগসেন, পঞ্হো; সুভিন্নং দিট্ঠিজালং; সুমদ্দিতো পৰৱাদো; সকসমযো সুদীপিতো; ব্যঞ্জনং সুপৰিসোধিতং; সুৱিভত্তো অত্থো; এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

ৱেস্সন্তৰপঞ্হো পঠমো.