৯. গাথাভিগীতভোজনকথাপঞ্হো

৯. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা –

‘‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং [অভোজনীযং (ক.) সু. নি. ৮১ পস্সিতব্বং], সম্পস্সতং ব্ৰাহ্মণ নেস ধম্মা;

গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্ৰাহ্মণ ৱুত্তিৰেসা’তি.

‘‘পুন চ ভগৱা পৰিসায ধম্মং দেসেন্তো কথেন্তো অনুপুব্বিকথং পঠমং তাৱ দানকথং কথেতি, পচ্ছা সীলকথং, তস্স ভগৱতো সব্বলোকিস্সৰস্স ভাসিতং সুত্ৱা দেৱমনুস্সা অভিসঙ্খৰিত্ৱা দানং দেন্তি, তস্স তং উয্যোজিতং দানং সাৱকা পৰিভুঞ্জন্তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্য’ন্তি, তেন হি ‘ভগৱা দানকথং পঠমং কথেতী’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি দানকথং পঠমং কথেতি, তেন হি ‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্য’ন্তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. কিং কাৰণং? যো সো, ভন্তে, দক্খিণেয্যো গিহীনং পিণ্ডপাতদানস্স ৱিপাকং কথেতি, তস্স তে ধম্মকথং সুত্ৱা পসন্নচিত্তা অপৰাপৰং দানং দেন্তি, যে তং দানং পৰিভুঞ্জন্তি, সব্বে তে গাথাভিগীতং পৰিভুঞ্জন্তি. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো নিপুণো গম্ভীৰো তপানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং, সম্পস্সতং ব্ৰাহ্মণ নেস ধম্মো. গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্ৰাহ্মণ ৱুত্তিৰেসা’তি, কথেতি চ ভগৱা পঠমং দানকথং, তঞ্চ পন কিৰিযং সব্বেসং তথাগতানং পঠমং দানকথায, তত্থ চিত্তং অভিৰমাপেত্ৱা পচ্ছা সীলে নিযোজেন্তি. যথা, মহাৰাজ, মনুস্সা তৰুণদাৰকানং পঠমং তাৱ কীড়াভণ্ডকানি দেন্তি. সেয্যথিদং, ৱঙ্ককং ঘটিকং চিঙ্গুলকং পত্তাড়্হকং ৰথকং ধনুকং, পচ্ছা তে সকে সকে কম্মে নিযোজেন্তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো পঠমং দানকথায চিত্তং অভিৰমাপেত্ৱা পচ্ছা সীলে নিযোজেতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, ভিসক্কো নাম আতুৰানং পঠমং তাৱ চতূহপঞ্চাহং তেলং পাযেতি বলকৰণায সিনেহনায, পচ্ছা ৱিৰেচেতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো পঠমং তাৱ দানকথায চিত্তং অভিৰমাপেত্ৱা পচ্ছা সীলে নিযোজেতি. দাযকানং, মহাৰাজ, দানপতীনং চিত্তং মুদুকং হোতি মদ্দৱং সিনিদ্ধং, তেন তে দানসেতুসঙ্কমেন দাননাৱায সংসাৰসাগৰপাৰমনুগচ্ছন্তি, তস্মা তেসং পঠমং কম্মভূমিমনুসাসতি, ন চ কেনচি [তেন (সী. পী.)] ৱিঞ্ঞত্তিমাপজ্জতী’’তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘ৱিঞ্ঞত্তি’ন্তি যং ৱদেসি, কতি পন তা ৱিঞ্ঞত্তিযো’’তি? ‘‘দ্ৱেমা, মহাৰাজ, ৱিঞ্ঞত্তিযো কাযৱিঞ্ঞত্তি ৱচীৱিঞ্ঞত্তি চাতি. তত্থ অত্থি কাযৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, অত্থি অনৱজ্জা. অত্থি ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, অত্থি অনৱজ্জা.

‘‘কতমা কাযৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা? ইধেকচ্চো ভিক্খু কুলানি উপগন্ত্ৱা অনোকাসে ঠিতো ঠানং ভঞ্জতি, অযং কাযৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা. তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, ইধেকচ্চো ভিক্খু কুলানি উপগন্ত্ৱা অনোকাসে ঠিতো গলং পণামেত্ৱা মোৰপেক্খিতং পেক্খতি ‘এৱং ইমে পস্সন্তী’তি, তেন চ তে পস্সন্তি. অযম্পি কাযৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা. তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, ইধেকচ্চো ভিক্খু হনুকায ৱা ভমুকায ৱা অঙ্গুট্ঠেন ৱা ৱিঞ্ঞাপেতি, অযম্পি কাযৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘কতমা কাযৱিঞ্ঞত্তি অনৱজ্জা? ইধ ভিক্খু কুলানি উপগন্ত্ৱা সতো সমাহিতো সম্পজানো ঠানেপি অট্ঠানেপি যথানুসিট্ঠিং গন্ত্ৱা ঠানে তিট্ঠতি, দাতুকামেসু তিট্ঠতি, অদাতুকামেসু পক্কমতি. অযং কাযৱিঞ্ঞত্তি অনৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ৱণ্ণিতো হোতি থুতো পসত্থো সল্লেখিতাচাৰো, পৰিসুদ্ধাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন –

‘ন ৱে যাচন্তি সপ্পঞ্ঞা, ধীৰো চ ৱেদিতুমৰহতি [অৰিযা গৰহন্তি যাচনং (সী. পী.)];

উদ্দিস্স অৰিযা তিট্ঠন্তি, এসা অৰিযান যাচনা’তি.

‘‘কতমা ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা? ইধ, মহাৰাজ, ভিক্খু ৱাচায বহুৱিধং ৱিঞ্ঞাপেতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং, অযং ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, ইধেকচ্চো ভিক্খু পৰেসং সাৱেন্তো এৱং ভণতি ‘ইমিনা মে অত্থো’তি, তায চ ৱাচায পৰেসং সাৱিতায তস্স লাভো উপ্পজ্জতি, অযম্পি ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, ইধেকচ্চো ভিক্খু ৱচীৱিপ্ফাৰেন পৰিসায সাৱেতি ‘এৱঞ্চ এৱঞ্চ ভিক্খূনং দাতব্ব’ন্তি, তঞ্চ তে ৱচনং সুত্ৱা পৰিকিত্তিতং অভিহৰন্তি, অযম্পি ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘ননু, মহাৰাজ, থেৰোপি সাৰিপুত্তো অত্থঙ্গতে সূৰিযে ৰত্তিভাগে গিলানো সমানো থেৰেন মহামোগ্গল্লানেন ভেসজ্জং পুচ্ছীযমানো ৱাচং ভিন্দি, তস্স তেন ৱচীভেদেন ভেসজ্জং উপ্পজ্জি. অথ থেৰো সাৰিপুত্তো ‘ৱচীভেদেন মে ইমং ভেসজ্জং উপ্পন্নং, মা মে আজীৱো ভিজ্জী’তি আজীৱভেদভযা তং ভেসজ্জং পজহি ন উপজীৱি. এৱম্পি ৱচীৱিঞ্ঞত্তি সাৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা ন পৰিভুঞ্জন্তি. সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ওঞ্ঞাতো হোতি হীড়িতো খীড়িতো গৰহিতো পৰিভূতো অচিত্তীকতো, ভিন্নাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘কতমা ৱচীৱিঞ্ঞত্তি অনৱজ্জা? ইধ, মহাৰাজ, ভিক্খু সতি পচ্চযে ভেসজ্জং ৱিঞ্ঞাপেতি ঞাতিপৱাৰিতেসু কুলেসু, অযং ৱচীৱিঞ্ঞত্তি অনৱজ্জা, তায চ ৱিঞ্ঞাপিতং অৰিযা পৰিভুঞ্জন্তি, সো চ পুগ্গলো অৰিযানং সমযে ৱণ্ণিতো হোতি থোমিতো পসত্থো, পৰিসুদ্ধাজীৱোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি, অনুমতো তথাগতেহি অৰহন্তেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি.

‘‘যং পন, মহাৰাজ, তথাগতো কসিভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনং পজহি [পজহতি (ক.)], তং আৱেঠনৱিনিৱেঠনকড্ঢননিগ্গহপ্পটিকম্মেন নিব্বত্তি, তস্মা তথাগতো তং পিণ্ডপাতং পটিক্খিপি ন উপজীৱী’’তি.

‘‘সব্বকালং, ভন্তে নাগসেন, তথাগতে ভুঞ্জমানে দেৱতা দিব্বং ওজং পত্তে আকিৰন্তি, উদাহু ‘সূকৰমদ্দৱে চ মধুপাযাসে চা’তি দ্ৱীসু যেৱ পিণ্ডপাতেসু আকিৰিংসূ’’তি? ‘‘সব্বকালং, মহাৰাজ, তথাগতে ভুঞ্জমানে দেৱতা দিব্বং ওজং গহেত্ৱা উপতিট্ঠিত্ৱা উদ্ধটুদ্ধটে আলোপে আকিৰন্তি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো সূদো ৰঞ্ঞো ভুঞ্জন্তস্স সূপং গহেত্ৱা উপতিট্ঠিত্ৱা কবড়ে কবড়ে সূপং আকিৰতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, সব্বকালং তথাগতে ভুঞ্জমানে দেৱতা দিব্বং ওজং গহেত্ৱা উপতিট্ঠিত্ৱা উদ্ধটুদ্ধটে আলোপে দিব্বং ওজং আকিৰন্তি. ৱেৰঞ্জাযম্পি, মহাৰাজ, তথাগতস্স সুক্খযৱপুলকে [সুক্খযৱমূলকে (ক.)] ভুঞ্জমানস্স দেৱতা দিব্বেন ওজেন তেমযিত্ৱা তেমযিত্ৱা উপসংহৰিংসু, তেন তথাগতস্স কাযো উপচিতো অহোসী’’তি. ‘‘লাভা ৱত, ভন্তে নাগসেন, তাসং দেৱতানং, যা তথাগতস্স সৰীৰপ্পটিজগ্গনে সততং সমিতং উস্সুক্কমাপন্না. সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

গাথাভিগীতভোজনকথাপঞ্হো নৱমো.