৮. ব্ৰাহ্মণৰাজৱাদপঞ্হো

৮. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং তথাগতেন ‘অহমস্মি, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো যাচযোগো’তি. পুন চ ভণিতং ‘ৰাজাহমস্মি সেলা’তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘অহমস্মি, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো যাচযোগো’তি, তেন হি ‘ৰাজাহমস্মি সেলা’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি তথাগতেন ভণিতং ‘ৰাজাহমস্মি সেলা’তি, তেন হি ‘অহমস্মি, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো যাচযোগো’তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. খত্তিযো ৱা হি ভৱেয্য ব্ৰাহ্মণো ৱা, নত্থি একায জাতিযা দ্ৱে ৱণ্ণা নাম, অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘অহমস্মি, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো যাচযোগো’তি, পুন চ ভণিতং ‘ৰাজাহমস্মি সেলা’তি, তত্থ কাৰণং অত্থি, যেন কাৰণেন তথাগতো ব্ৰাহ্মণো চ ৰাজা চ হোতী’’তি.

‘‘কিং পন তং, ভন্তে নাগসেন, কাৰণং, যেন কাৰণেন তথাগতো ব্ৰাহ্মণো চ ৰাজা চ হোতি’’? ‘‘সব্বে, মহাৰাজ, পাপকা অকুসলা ধম্মা তথাগতস্স বাহিতা পহীনা অপগতা ব্যপগতা উচ্ছিন্না খীণা খযং পত্তা নিব্বুতা উপসন্তা, তস্মা তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণো নাম সংসযমনেকংসং ৱিমতিপথং ৱীতিৱত্তো, ভগৱাপি, মহাৰাজ, সংসযমনেকংসং ৱিমতিপথং ৱীতিৱত্তো, তেন কাৰণেন তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণো নাম সব্বভৱগতিযোনিনিস্সটো মলৰজগতৱিপ্পমুত্তো অসহাযো, ভগৱাপি, মহাৰাজ, সব্বভৱগতিযোনিনিস্সটো মলৰজগতৱিপ্পমুত্তো অসহাযো, তেন কাৰণেন তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণা নাম অগ্গসেট্ঠৱৰপৱৰদিব্বৱিহাৰবহুলো, ভগৱাপি, মহাৰাজ, অগ্গসেট্ঠৱৰপৱৰদিব্বৱিহাৰবহুলো, তেনাপি কপৰণেন তথাগতো ‘‘ব্ৰাহ্মণো’’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণো নাম অজ্ঝযন অজ্ঝাপন দানপ্পটিগ্গহণ দম সংযমনিযমপুব্বমনুসিট্ঠি পৱেণি ৱংস ধৰণো, ভগৱাপি, মহাৰাজ, অজ্ঝযন অজ্ঝাপন দানপ্পটিগ্গহণ দম সংযম নিযম পুব্বজিনাচিণ্ণ অনুসিট্ঠি পৱেণি ৱংস ধৰণো তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণো নাম ব্ৰহাসুখৱিহাৰজ্ঝানঝাযী; ভগৱাপি, মহাৰাজ, ব্ৰহাসুখৱিহাৰজ্ঝানঝাযী, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণো নাম সব্বভৱাভৱগতীসু অভিজাতিৱত্তিতমনুচৰিতং জানাতি, ভগৱাপি, মহাৰাজ, সব্বভৱাভৱগতীসু অভিজাতিৱত্তিতমনুচৰিতং জানাতি, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ‘ব্ৰাহ্মণো’তি ৱুচ্চতি.

‘‘ব্ৰাহ্মণোতি, মহাৰাজ, ভগৱতো নেতং নামং মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং, ৱিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং নামং বোধিযা যেৱ মূলে মাৰসেনং ৱিধমিত্ৱা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে বাহেত্ৱা সহ সব্বঞ্ঞুতঞাণস্স পটিলাভা পটিলদ্ধপাতুভূতসমুপ্পন্নমত্তে সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ব্ৰাহ্মণোতি, তেন কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ব্ৰাহ্মণো’’’তি.

‘‘কেন পন, ভন্তে নাগসেন, কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’’’তি? ‘‘ৰাজা নাম, মহাৰাজ, যো কোচি ৰজ্জং কাৰেতি লোকমনুসাসতি, ভগৱাপি, মহাৰাজ, দসসহস্সিযা লোকধাতুযা ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেতি, সদেৱকং লোকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং অনুসাসতি, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি.

‘‘ৰাজা নাম, মহাৰাজ, সব্বজনমনুস্সে অভিভৱিত্ৱা নন্দযন্তো ঞাতিসঙ্ঘং, সোচযন্তো অমিত্তসঙ্ঘং, মহতিমহাযসসিৰিহৰং থিৰসাৰদণ্ডং অনূনসতসলাকালঙ্কতং উস্সাপেতি পণ্ডৰৱিমলসেতচ্ছত্তং, ভগৱাপি, মহাৰাজ, সোচযন্তো মাৰসেনং মিচ্ছাপটিপন্নং, নন্দযন্তো দেৱমনুস্সে সম্মাপটিপন্নে দসসহস্সিযা লোকধাতুযা মহতিমহাযসসিৰিহৰং খন্তিথিৰসাৰদণ্ডং ঞাণৱৰসতসলাকালঙ্কতং উস্সাপেতি অগ্গৱৰৱিমুত্তিপণ্ডৰৱিমলসেতচ্ছত্তং, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি.

‘‘ৰাজা নাম উপগতসম্পত্তজনানং বহূনমভিৱন্দনীযো ভৱতি, ভগৱাপি, মহাৰাজ, উপগতসম্পত্তদেৱমনুস্সানং বহূনমভিৱন্দনীযো, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি.

‘‘ৰাজা নাম যস্স কস্সচি আৰাধকস্স পসীদিত্ৱা ৱৰিতং ৱৰং দত্ৱা কামেন তপ্পযতি, ভগৱাপি, মহাৰাজ, যস্স কস্সচি কাযেন ৱাচায মনসা আৰাধকস্স পসীদিত্ৱা ৱৰিতং ৱৰমনুত্তৰং সব্বদুক্খপৰিমুত্তিং দত্ৱা অসেসকামৱৰেন চ তপ্পযতি, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি.

‘‘ৰাজা নাম আণং ৱীতিক্কমন্তং ৱিগৰহতি ঝাপেতি [জাপেতি (সী. পী.)] ধংসেতি, ভগৱতোপি, মহাৰাজ, সাসনৱৰে আণং অতিক্কমন্তো অলজ্জী মঙ্কুভাৱেন ওঞ্ঞাতো হীড়িতো গৰহিতো ভৱিত্ৱা ৱজ্জতি জিনসাসনৱৰম্হা, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি.

‘‘ৰাজা নাম পুব্বকানং ধম্মিকানং ৰাজূনং পৱেণিমনুসিট্ঠিযা ধম্মাধম্মমনুদীপযিত্ৱা ধম্মেন ৰজ্জং কাৰযমানো পিহযিতো পিযো পত্থিতো ভৱতি জনমনুস্সানং, চিৰং ৰাজকুলৱংসং ঠপযতি ধম্মগুণবলেন, ভগৱাপি, মহাৰাজ, পুব্বকানং সযম্ভূনং পৱেণিমনুসিট্ঠিযা ধম্মাধম্মমনুদীপযিত্ৱা ধম্মেন লোকমনুসাসমানো পিহযিতো পিযো পত্থিতো দেৱমনুস্সানং চিৰং সাসনং পৱত্তেতি ধম্মগুণবলেন, তেনাপি কাৰণেন তথাগতো ৱুচ্চতি ‘ৰাজা’তি. এৱমনেকৱিধং, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন তথাগতো ব্ৰাহ্মণোপি ভৱেয্য ৰাজাপি ভৱেয্য, সুনিপুণো ভিক্খু কপ্পম্পি নো নং সম্পাদেয্য, কিং অতিবহুং ভণিতেন, সংখিত্তং সম্পটিচ্ছিতব্ব’’ন্তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

ব্ৰাহ্মণৰাজৱাদপঞ্হো অট্ঠমো.