৪. মগ্গুপ্পাদনপঞ্হো

৪. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘তথাগতো ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি. পুন চ ভণিতং ‘অদ্দসং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, পুৰাণং মগ্গং পুৰাণং অঞ্জসং পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাত’ন্তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা, তেন হি ‘অদ্দসং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, পুৰাণং মগ্গং পুৰাণং অঞ্জসং পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাত’ন্তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি তথাগতেন ভণিতং ‘অদ্দসং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, পুৰাণং মগ্গং পুৰাণং অঞ্জসং পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাত’ন্তি, তেন হি ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি. ভণিতঞ্চ ‘অদ্দসং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, পুৰাণং মগ্গং পুৰাণং অঞ্জসং পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাত’ন্তি, তং দ্ৱযম্পি সভাৱৱচনমেৱ, পুব্বকানং, মহাৰাজ, তথাগতানং অন্তৰধানেন অসতি অনুসাসকে মগ্গো অন্তৰধাযি, তং [সো তং (সী. পী. ক.)] তথাগতো মগ্গং লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং পঞ্ঞাচক্খুনা সম্পস্সমানো [সম্মসমানো (সী. পী.)] অদ্দস পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাতং, তংকাৰণা আহ ‘অদ্দসং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, পুৰাণং মগ্গং পুৰাণং অঞ্জসং পুব্বকেহি সম্মাসম্বুদ্ধেহি অনুযাত’ন্তি.

‘‘পুব্বকানং, মহাৰাজ, তথাগতানং অন্তৰধানেন অসতি অনুসাসকে লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং মগ্গং যং দানি তথাগতো সঞ্চৰণং অকাসি, তংকাৰণা আহ ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি.

‘‘ইধ, মহাৰাজ, ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স অন্তৰধানেন মণিৰতনং গিৰিসিখন্তৰে নিলীযতি, অপৰস্স চক্কৱত্তিস্স সম্মাপটিপত্তিযা উপগচ্ছতি, অপি নু খো তং, মহাৰাজ, মণিৰতনং তস্স পকত’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, পাকতিকং যেৱ তং মণিৰতনং, তেন পন নিব্বত্তিত’’ন্তি [নিব্বত্তন্তি (সী. পী.)]. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, পাকতিকং পুব্বকেহি তথাগতেহি অনুচিণ্ণং অট্ঠঙ্গিকং সিৱং মগ্গং অসতি অনুসাসকে লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং ভগৱা পঞ্ঞাচক্খুনা সম্পস্সমানো উপ্পাদেসি, সঞ্চৰণং অকাসি, তংকাৰণা আহ ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, সন্তং যেৱ পুত্তং যোনিযা জনযিত্ৱা মাতা ‘জনিকা’তি ৱুচ্চতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো সন্তং যেৱ মগ্গং লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং পঞ্ঞাচক্খুনা সম্পস্সমানো উপ্পাদেসি, সঞ্চৰণং অকাসি, তংকাৰণা আহ ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, কোচি পুৰিসো যং কিঞ্চি নট্ঠং পস্সতি, ‘তেন তং ভণ্ডং নিব্বত্তিত’ন্তি জনো ৱোহৰতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো সন্তং যেৱ মগ্গং লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং পঞ্ঞাচক্খুনা সম্পস্সমানো উপ্পাদেসি, সঞ্চৰণং অকাসি, তংকাৰণা আহ ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, কোচি পুৰিসো ৱনং সোধেত্ৱা ভূমিং নীহৰতি, ‘তস্স সা ভূমী’তি জনো ৱোহৰতি, ন চেসা ভূমি তেন পৱত্তিতা, তং ভূমিং কাৰণং কত্ৱা ভূমিসামিকো নাম হোতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো সন্তং যেৱ মগ্গং লুগ্গং পলুগ্গং গূড়্হং পিহিতং পটিচ্ছন্নং অসঞ্চৰণং পঞ্ঞায সম্পস্সমানো উপ্পাদেসি, সঞ্চৰণং অকাসি, তংকাৰণা আহ ‘তথাগতো, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা’’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

মগ্গুপ্পাদনপঞ্হো চতুত্থো.