৫. বুদ্ধঅৱিহেঠকপঞ্হো

৫. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘পুব্বে ৱাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৱিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি. পুন চ ভণিতং ‘লোমসকস্সপো নাম ইসি সমানো অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৱা ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজী’তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘পুব্বে ৱাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৱিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি, তেন হি ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৱা ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিত’ন্তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৱা ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিতং’, তেন হি ‘পুব্বে ৱাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৱিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘পুব্বে ৱাহং মনুস্সভূতো সমানো সত্তানং অৱিহেঠকজাতিকো অহোসি’ন্তি, ‘লোমসকস্সপেন ইসিনা অনেকসতে পাণে ঘাতযিত্ৱা ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজিতং’, তঞ্চ পন ৰাগৱসেন ৱিসঞ্ঞিনা, নো সচেতনেনা’’তি.

‘‘অট্ঠিমে, ভন্তে নাগসেন, পুগ্গলা পাণং হনন্তি. কতমে অট্ঠ? ৰত্তো ৰাগৱসেন পাণং হনতি, দুট্ঠো দোসৱসেন পাণং হনতি, মূড়্হো মোহৱসেন পাণং হনতি, মানী মানৱসেন পাণং হনতি, লুদ্ধো লোভৱসেন পাণং হনতি, অকিঞ্চনো জীৱিকত্থায পাণং হনতি, বালো হস্সৱসেন [অঞ্ঞাণৱসেন (ক. সী.)] পাণং হনতি, ৰাজা ৱিনযনৱসেন পাণং হনতি. ইমে খো, ভন্তে নাগসেন, অট্ঠ পুগ্গলা পাণং হনন্তি. পাকতিকং যেৱ, ভন্তে নাগসেন, বোধিসত্তেন কত’’ন্তি. ‘‘ন, মহাৰাজ, পাকতিকং বোধিসত্তেন কতং, যদি, মহাৰাজ, বোধিসত্তো পকতিভাৱেন ওনমেয্য মহাযঞ্ঞং যজিতুং, ন যিমং গাথং ভণেয্য –

‘‘‘সসমুদ্দপৰিযাযং, মহিং সাগৰকুণ্ডলং;

ন ইচ্ছে সহ নিন্দায, এৱং সেয্হ [সয্হ (সী. পী.)] ৱিজানহী’তি.

‘‘এৱংৱাদী, মহাৰাজ, বোধিসত্তো সহ দস্সনেন চন্দৱতিযা ৰাজকঞ্ঞায ৱিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো ৰত্তো ৱিসঞ্ঞিভূতো আকুলাকুলো তুৰিততুৰিতো তেন ৱিক্খিত্তভন্তলুড়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলৰুহিৰসঞ্চযং ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, উম্মত্তকো খিত্তচিত্তো জলিতম্পি জাতৱেদং অক্কমতি, কুপিতম্পি আসীৱিসং গণ্হাতি, মত্তম্পি হত্থিং উপেতি, সমুদ্দম্পি অতীৰদস্সিং পক্খন্দতি, চন্দনিকম্পি ওড়িগল্লম্পি ওমদ্দতি, কণ্টকাধানম্পি অভিৰুহতি, পপাতেপি পততি, অসুচিম্পি ভক্খেতি, নগ্গোপি ৰথিযা চৰতি, অঞ্ঞম্পি বহুৱিধং অকিৰিযং কৰোতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, বোধিসত্তো সহ দস্সনেন চন্দৱতিযা ৰাজকঞ্ঞায ৱিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো ৰত্তো ৱিসঞ্ঞিভূতো আকুলাকুলো তুৰিততুৰিতো, তেন ৱিক্খিত্তভন্তলুড়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলৰুহিৰসঞ্চযং ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি.

‘‘খিত্তচিত্তেন, মহাৰাজ, কতং পাপং দিট্ঠধম্মেপি ন মহাসাৱজ্জং হোতি, সম্পৰাযে ৱিপাকেনপি নো তথা. ইধ, মহাৰাজ, কোচি উম্মত্তকো ৱজ্ঝমাপজ্জেয্য, তস্স তুম্হে কিং দণ্ডং ধাৰেথা’’তি? ‘‘কো, ভন্তে, উম্মত্তকস্স দণ্ডো ভৱিস্সতি, তং মযং পোথাপেত্ৱা নীহৰাপেম, এসোৱ তস্স দণ্ডো’’তি. ‘‘ইতি খো, মহাৰাজ, উম্মত্তকস্স অপৰাধে দণ্ডোপি ন ভৱতি, তস্মা উম্মত্তকস্স কতেপি ন দোসো ভৱতি সতেকিচ্ছো. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, লোমসকস্সপো ইসি সহ দস্সনেন চন্দৱতিযা ৰাজকঞ্ঞায ৱিসঞ্ঞী অহোসি খিত্তচিত্তো ৰত্তো ৱিসঞ্ঞিভূতো ৱিসটপযাতো আকুলাকুলো তুৰিততুৰিতো, তেন ৱিক্খিত্তভন্তলুড়িতচিত্তেন মহতিমহাপসুঘাতগলৰুহিৰসঞ্চযং ৱাজপেয্যং মহাযঞ্ঞং যজি. যদা চ পন পকতিচিত্তো অহোসি পটিলদ্ধস্সতি, তদা পুনদেৱ পব্বজিত্ৱা পঞ্চাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকূপগো অহোসী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

বুদ্ধঅৱিহেঠকপঞ্হো পঞ্চমো.