৬. মেত্তাভাৱনানিসংসপঞ্হো

৬. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘মেত্তায, ভিক্খৱে, চেতোৱিমুত্তিযা আসেৱিতায ভাৱিতায বহুলীকতায যানীকতায ৱত্থুকতায অনুট্ঠিতায পৰিচিতায সুসমাৰদ্ধায একাদসানিসংসা পাটিকঙ্খা. কতমে একাদস? সুখং সুপতি, সুখং পটিবুজ্ঝতি, ন পাপকং সুপিনং পস্সতি, মনুস্সানং পিযো হোতি, অমনুস্সানং পিযো হোতি, দেৱতা ৰক্খন্তি, নাস্স অগ্গি ৱা ৱিসং ৱা সত্থং ৱা কমতি [সত্থং কমতি (স্যা.) অ. নি. ১১.১৫ পস্সিতব্বং], তুৱটং চিত্তং সমাধিযতি, মুখৱণ্ণো ৱিপ্পসীদতি, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, উত্তৰিং অপ্পটিৱিজ্ঝন্তো ব্ৰহ্মলোকূপগো হোতী’তি. পুন চ তুম্হে ভণথ ‘সামো কুমাৰো মেত্তাৱিহাৰী মিগসঙ্ঘেন পৰিৱুতো পৱনে ৱিচৰন্তো পীড়িযক্খেন ৰঞ্ঞা ৱিদ্ধো ৱিসপীতেন সল্লেন তত্থেৱ মুচ্ছিতো পতিতো’তি.

‘‘যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘মেত্তায ভিক্খৱে…পে… ব্ৰহ্মলোকূপগো হোতী’তি, তেন হি ‘‘সামো কুমাৰো মেত্তাৱিহাৰী মিগসঙ্ঘেন পৰিৱুতো পৱনে ৱিচৰন্তো পীড়িযক্খেন ৰঞ্ঞা ৱিদ্ধো ৱিসপীতেন সল্লেন তত্থেৱ মুচ্ছিতো পতিতো’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি সামো কুমাৰো মেত্তাৱিহাৰী মিগসঙ্ঘেন পৰিৱুতো পৱনে ৱিচৰন্তো পীড়িযক্খেন ৰঞ্ঞা ৱিদ্ধো ৱিসপীতেন সল্লেন তত্থেৱ মুচ্ছিতো পতিতো, তেন হি ‘মেত্তায, ভিক্খৱে…পে… সত্থং ৱা কমতী’তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো সুনিপুণো পৰিসণ্হো সুখুমো গম্ভীৰো, অপি সুনিপুণানং মনুজানং গত্তে সেদং মোচেয্য, সো তৱানুপ্পত্তো, ৱিজটেহি তং মহাজটাজটিতং, অনাগতানং জিনপুত্তানং চক্খুং দেহি নিব্বাহনাযা’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘মেত্তায ভিক্খৱে…পে... সত্থং ৱা কমতী’তি. সামো চ কুমাৰো মেত্তাৱিহাৰী মিগসঙ্ঘেন পৰিৱুতো পৱনে ৱিচৰন্তো পীড়িযক্খেন ৰঞ্ঞা ৱিদ্ধো ৱিসপীতেন সল্লেন তত্থেৱ মুচ্ছিতো পতিতো, তত্থ পন, মহাৰাজ, কাৰণং অত্থি. কতমং তত্থ কাৰণং? নেতে, মহাৰাজ, গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা, সামো, মহাৰাজ, কুমাৰো ঘটং উক্খিপন্তো তস্মিং খণে মেত্তাভাৱনায পমত্তো অহোসি.

‘‘যস্মিং, মহাৰাজ, খণে পুগ্গলো মেত্তং সমাপন্নো হোতি, ন তস্স পুগ্গলস্স তস্মিং খণে অগ্গি ৱা ৱিসং ৱা সত্থং ৱা কমতি. তস্স যে কেচি অহিতকামা উপগন্ত্ৱা তং ন পস্সন্তি, ন তস্মিং ওকাসং লভন্তি. নেতে, মহাৰাজ, গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা. ইধ, মহাৰাজ, পুৰিসো সঙ্গামসূৰো অভেজ্জকৱচজালিকং সন্নয্হিত্ৱা সঙ্গামং ওতৰেয্য, তস্স সৰা খিত্তা উপগন্ত্ৱা পতন্তি ৱিকিৰন্তি, ন তস্মিং ওকাসং লভন্তি, নেসো, মহাৰাজ, গুণো সঙ্গামসূৰস্স, অভেজ্জকৱচজালিকাযেসো গুণো, যস্স সৰা খিত্তা উপগন্ত্ৱা পতন্তি ৱিকিৰন্তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, নেতে গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা.

‘‘যস্মিং, মহাৰাজ, খণে পুগ্গলো মেত্তং সমাপন্নো হোতি, ন তস্স পুগ্গলস্স তস্মিং খণে অগ্গি ৱা ৱিসং ৱা সত্থং ৱা কমতি. তস্স যে কেচি অহিতকামা উপগন্ত্ৱা তং ন পস্সন্তি, তস্মিং ওকাসং ন লভন্তি, নেতে, মহাৰাজ, গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা. ইধ পন, মহাৰাজ, পুৰিসো দিব্বং অন্তৰধানং মূলং হত্থে কৰেয্য, যাৱ তং মূলং তস্স হত্থগতং হোতি, তাৱ ন অঞ্ঞো কোচি পকতিমনুস্সো তং পুৰিসং পস্সতি. নেসো, মহাৰাজ, গুণো পুৰিসস্স, মূলস্সেসো গুণো অন্তৰধানস্স, যং সো পকতিমনুস্সানং চক্খুপথে ন দিস্সতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, নেতে গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা.

‘‘যস্মিং, মহাৰাজ, খণে পুগ্গলো মেত্তং সমাপন্নো হোতি, ন তস্স পুগ্গলস্স তস্মিং খণে অগ্গি ৱা ৱিসং ৱা সত্থং ৱা কমতি. তস্স যে কেচি অহিতকামা উপগন্ত্ৱা তং ন পস্সন্তি, ন তস্মিং ওকাসং লভন্তি. নেতে, মহাৰাজ, গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা. যথা ৱা পন, মহাৰাজ, পুৰিসং সুকতং মহালেণমনুপ্পৱিট্ঠং মহতিমহামেঘো অভিৱস্সন্তো ন সক্কোতি তেমযিতুং, নেসো, মহাৰাজ, গুণো পুৰিসস্স, মহালেণস্সেসো গুণো, যং মহামেঘো অভিৱস্সমানো ন তং তেমেতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, নেতে গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা.

‘‘যস্মিং, মহাৰাজ, খণে পুগ্গলো মেত্তং সমাপন্নো হোতি, ন তস্স পুগ্গলস্স তস্মিং খণে অগ্গি ৱা ৱিসং ৱা সত্থং ৱা কমতি. তস্স যে কেচি অহিতকামা উপগন্ত্ৱা তং ন পস্সন্তি, ন তস্স সক্কোন্তি অহিতং কাতুং নেতে, মহাৰাজ, গুণা পুগ্গলস্স, মেত্তাভাৱনাযেতে গুণা’’তি. ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে নাগসেন, অব্ভুতং ভন্তে নাগসেন, সব্বপাপনিৱাৰণা মেত্তাভাৱনা’’তি. ‘‘সব্বকুসলগুণাৱহা, মহাৰাজ, মেত্তাভাৱনা হিতানম্পি অহিতানম্পি, যে তে সত্তা ৱিঞ্ঞাণবদ্ধা, সব্বেসং মহানিসংসা মেত্তাভাৱনা সংৱিভজিতব্বা’’তি.

মেত্তাভাৱনানিসংসপঞ্হো ছট্ঠো.