৫. অত্তনিপাতনপঞ্হো

৫. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘ন, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’তি. পুন চ তুম্হে ভণথ ‘যত্থ কত্থচি ভগৱা সাৱকানং ধম্মং দেসযমানো অনেকপৰিযাযেন জাতিযা জৰায ব্যাধিনো মৰণস্স সমুচ্ছেদায ধম্মং দেসেতি, যো হি কোচি জাতিজৰাব্যাধিমৰণং সমতিক্কমতি, তং পৰমায পসংসায পসংসতী’তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘ন, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’তি, তেন হি ‘জাতিযা জৰায ব্যাধিনো মৰণস্স সমুচ্ছেদায ধম্মং দেসেতী’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি জাতিযা জৰায ব্যাধিনো মৰণস্স সমুচ্ছেদায ধম্মং দেসেতি, তেন হি ‘ন, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘ন, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’তি. যত্থ কত্থচি ভগৱতা সাৱকানং ধম্মং দেসযামানেন চ অনেকপৰিযাযেন জাতিযা জৰায ব্যাধিনো মৰণস্স সমুচ্ছেদায ধম্মো দেসিতো, তত্থ পন কাৰণং অত্থি, যেন ভগৱা কাৰণেন পটিক্খিপি সমাদপেসি চা’’তি.

‘‘কিং পনেত্থ, ভন্তে নাগসেন, কাৰণং, যেন ভগৱা কাৰণেন পটিক্খিপি সমাদপেসি চা’’তি? ‘‘সীলৱা, মহাৰাজ, সীলসম্পন্নো অগদসমো সত্তানং কিলেসৱিসৱিনাসনে, ওসধসমো সত্তানং কিলেসব্যাধিৱূপসমে, উদকসমো সত্তানং কিলেসৰজোজল্লাপহৰণে, মণিৰতনসমো সত্তানং সব্বসম্পত্তিদানে, নাৱাসমো সত্তানং চতুৰোঘপাৰগমনে, সত্থৱাহসমো সত্তানং জাতিকন্তাৰতাৰণে, ৱাতসমো সত্তানং তিৱিধগ্গিসন্তাপনিব্বাপনে, মহামেঘসমো সত্তানং মানসপৰিপূৰণে, আচৰিযসমো সত্তানং কুসলসিক্খাপনে, সুদেসকসমো সত্তানং খেমপথমাচিক্খণে. এৱৰূপো, মহাৰাজ, বহুগুণো অনেকগুণো অপ্পমাণগুণো গুণৰাসি গুণপুঞ্জো সত্তানং ৱড্ঢিকৰো সীলৱা ‘মা ৱিনস্সী’তি সত্তানং অনুকম্পায ভগৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি ‘ন, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’তি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন ভগৱা পটিক্খিপি. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন কুমাৰকস্সপেন ৱিচিত্ৰকথিকেন পাযাসিৰাজঞ্ঞস্স পৰলোকং দীপযমানেন ‘যথা যথা খো ৰাজঞ্ঞ সমণব্ৰাহ্মণা সীলৱন্তো কল্যাণধম্মা চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি, তথা তথা বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তি, বহুজনহিতায চ পটিপজ্জন্তি বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি.

‘‘কেন পন কাৰণেন ভগৱা সমাদপেসি? জাতিপি, মহাৰাজ, দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, ব্যাধিপি দুক্খো, মৰণম্পি দুক্খং, সোকোপি দুক্খো, পৰিদেৱোপি দুক্খো, দুক্খম্পি দুক্খং, দোমনস্সম্পি দুক্খং, উপাযাসোপি দুক্খো, অপ্পিযেহি সম্পযোগোপি দুক্খো, পিযেহি ৱিপ্পযোগোপি দুক্খো, মাতুমৰণম্পি দুক্খং, পিতুমৰণম্পি দুক্খং, ভাতুমৰণম্পি দুক্খং, ভগিনিমৰণম্পি দুক্খং, পুত্তমৰণম্পি দুক্খং, দাৰমৰণম্পি দুক্খং, দাসমৰণম্পি দুক্খং [ইদং ৱাক্যং সী. পী. পোত্থকেসু নত্থি], ঞাতিমৰণম্পি দুক্খং, ঞাতিব্যসনম্পি দুক্খং, ৰোগব্যসনম্পি দুক্খং, ভোগব্যসনম্পি দুক্খং, সীলব্যসনম্পি দুক্খং, দিট্ঠিব্যসনম্পি দুক্খং, ৰাজভযম্পি দুক্খং, চোৰভযম্পি দুক্খং, ৱেৰিভযম্পি দুক্খং, দুব্ভিক্খভযম্পি দুক্খং, অগ্গিভযম্পি দুক্খং, উদকভযম্পি দুক্খং, ঊমিভযম্পি দুক্খং, আৱট্টভযম্পি দুক্খং, কুম্ভীলভযম্পি দুক্খং, সুসুকাভযম্পি দুক্খং, অত্তানুৱাদভযম্পি দুক্খং, পৰানুৱাদভযম্পি দুক্খং, দণ্ডভযম্পি দুক্খং, দুগ্গতিভযম্পি দুক্খং, পৰিসাসাৰজ্জভযম্পি দুক্খং, আজীৱকভযম্পি দুক্খং, মৰণভযম্পি দুক্খং, ৱেত্তেহি তাড়নম্পি দুক্খং, কসাহি তাড়নম্পি দুক্খং, অদ্ধদণ্ডকেহি তাড়নম্পি দুক্খং, হত্থচ্ছেদনম্পি দুক্খং, পাদচ্ছেদনম্পি দুক্খং, হত্থপাদচ্ছেদনম্পি দুক্খং, কণ্ণচ্ছেদনম্পি দুক্খং, নাসচ্ছেদনম্পি দুক্খং, কণ্ণনাসচ্ছেদনম্পি দুক্খং, বিলঙ্গথালিকম্পি দুক্খং, সঙ্খমুণ্ডিকম্পি দুক্খং, ৰাহুমুখম্পি দুক্খং, জোতিমালিকম্পি দুক্খং, হত্থপজ্জোতিকম্পি দুক্খং, এৰকৱত্তিকম্পি দুক্খং, চীৰকৱাসিকম্পি দুক্খং, এণেয্যকম্পি দুক্খং, বড়িসমংসিকম্পি দুক্খং, কহাপণিকম্পি দুক্খং, খাৰাপতচ্ছিকম্পি দুক্খং, পলিঘপৰিৱত্তিকম্পি দুক্খং, পলালপীঠকম্পি দুক্খং, তত্তেন তেলেন ওসিঞ্চনম্পি দুক্খং, সুনখেহি খাদাপনম্পি দুক্খং, জীৱসূলাৰোপনম্পি দুক্খং, অসিনা সীসচ্ছেদনম্পি দুক্খং, এৱৰূপানি, মহাৰাজ, বহুৱিধানি অনেকৱিধানি দুক্খানি সংসাৰগতো অনুভৱতি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, হিমৱন্তপব্বতে অভিৱুট্ঠং উদকং গঙ্গায নদিযা পাসাণ সক্খৰ খৰ মৰুম্ব আৱট্ট গগ্গলক ঊমিকৱঙ্কচদিক আৱৰণনীৱৰণমূলকসাখাসু পৰিযোত্থৰতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, এৱৰূপানি বহুৱিধানি অনেকৱিধানি দুক্খানি সংসাৰগতো অনুভৱতি. পৱত্তং, মহাৰাজ, দুক্খং, অপ্পৱত্তং সুখং. অপ্পৱত্তস্স গুণং পৱত্তস্স [পৱত্তে (সী. পী. ক.)] চ ভযং দীপযমানো, মহাৰাজ, ভগৱা অপ্পৱত্তস্স সচ্ছিকিৰিযায জাতিজৰাব্যাধিমৰণসমতিক্কমায সমাদপেসি, ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন ভগৱা সমাদপেসী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, সুনিব্বেঠিতো পঞ্হো, সুকথিতং কাৰণং, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

অত্তনিপাতনপঞ্হো পঞ্চমো.