১. সেট্ঠধম্মপঞ্হো
১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘ধম্মো হি, ৱাসেট্ঠ, সেট্ঠো জনেতস্মিং দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযে চা’তি. পুন চ ‘উপাসকো গিহী সোতাপন্নো পিহিতাপাযো দিট্ঠিপ্পত্তো ৱিঞ্ঞাতসাসনো ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা পুথুজ্জনং অভিৱাদেতি পচ্চুট্ঠেতী’তি. যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘ধম্মো হি, ৱাসেট্ঠ, সেট্ঠো জনেতস্মিং দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযে চা’তি, তেন হি ‘উপাসকো গিহী সোতাপন্নো পিহিতাপাযো দিট্ঠিপ্পত্তো ৱিঞ্ঞাতসাসনো ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা পুথুজ্জনং অভিৱাদেতি পচ্চুট্ঠেতী’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি ‘উপাসকো গিহী সোতাপন্নো পিহিতাপাযো দিট্ঠিপ্পত্তো ৱিঞ্ঞাতসাসনো ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা পুথুজ্জনং অভিৱাদেতি পচ্চুট্ঠেতি’, তেন হি ‘ধম্মো হি, ৱাসেট্ঠ, সেট্ঠো জনেতস্মিং দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযে চাতি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.
‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘ধম্মো হি, ৱাসেট্ঠ, সেট্ঠো জনেতস্মিং দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযে চা’তি, ‘উপাসকো চ গিহী সোতাপন্নো পিহিতাপাযো দিট্ঠিপ্পত্তো ৱিঞ্ঞাতসাসনো ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা পুথুজ্জনং অভিৱাদেতি পচ্চুট্ঠেতি’. তত্থ পন কাৰণং অত্থি. কতমং তং কাৰণং?
‘‘ৱীসতি খো পনিমে, মহাৰাজ, সমণস্স সমণকৰণা ধম্মা দ্ৱে চ লিঙ্গানি, যেহি সমণো অভিৱাদনপচ্চুট্ঠানসমাননপূজনাৰহো হোতি. কতমে ৱীসতি সমণস্স সমণকৰণা ধম্মা দ্ৱে চ লিঙ্গানি? সেট্ঠো [সেট্ঠভূমিসযো (সী. স্যা.), সেট্ঠো যমো (পী.)] ধম্মাৰামো, অগ্গো নিযমো, চাৰো ৱিহাৰো সংযমো সংৱৰো খন্তি সোৰচ্চং একত্তচৰিযা একত্তাভিৰতি পটিসল্লানং হিৰিওত্তপ্পং ৱীৰিযং অপ্পমাদো সিক্খাসমাদানং [সিক্খাপধানং (সী. স্যা.), সুক্কাৱদানং (ক.)] উদ্দেসো পৰিপুচ্ছা সীলাদিঅভিৰতি নিৰালযতা সিক্খাপদপাৰিপূৰিতা, কাসাৱধাৰণং, ভণ্ডুভাৱো. ইমে খো, মহাৰাজ, ৱীসতি সমণস্স সমণকৰণা ধম্মা দ্ৱে চ লিঙ্গানি. এতে গুণে ভিক্খু সমাদায ৱত্ততি, সো তেসং ধম্মানং অনূনত্তা পৰিপুণ্ণত্তা সম্পন্নত্তা সমন্নাগতত্তা অসেক্খভূমিং অৰহন্তভূমিং ওক্কমতি, সেট্ঠং ভূমন্তৰং ওক্কমতি, অৰহত্তাসন্নগতোতি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘খীণাসৱেহি সো সামঞ্ঞং উপগতো, নত্থি মে সো সমযো’তি [তং সামঞ্ঞ’’ন্তি (?)] অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘অগ্গপৰিসং সো উপগতো, নাহং তং ঠানং উপগতো’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘লভতি সো পাতিমোক্খুদ্দেসং সোতুং, নাহং তং লভামি সোতু’ন্তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘সো অঞ্ঞে পব্বাজেতি উপসম্পাদেতি জিনসাসনং ৱড্ঢেতি, অহমেতং ন লভামি কাতু’ন্তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘অপ্পমাণেসু সো সিক্খাপদেসু সমত্তকাৰী, নাহং তেসু ৱত্তামী’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘উপগতো সো সমণলিঙ্গং, বুদ্ধাধিপ্পাযে ঠিতো, তেনাহং লিঙ্গেন দূৰমপগতো’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘‘পৰূড়্হকচ্ছলোমো সো অনঞ্জিতঅমণ্ডিতো অনুলিত্তসীলগন্ধো, অহং পন মণ্ডনৱিভূসনাভিৰতো’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘অপি চ, মহাৰাজ, ‘যে তে ৱীসতি সমণকৰণা ধম্মা দ্ৱে চ লিঙ্গানি, সব্বেপেতে ধম্মা ভিক্খুস্স সংৱিজ্জন্তি, সো যেৱ তে ধম্মে ধাৰেতি, অঞ্ঞেপি তত্থ সিক্খাপেতি, সো মে আগমো সিক্খাপনঞ্চ নত্থী’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘যথা, মহাৰাজ, ৰাজকুমাৰো পুৰোহিতস্স সন্তিকে ৱিজ্জং অধীযতি, খত্তিযধম্মং সিক্খতি, সো অপৰেন সমযেন অভিসিত্তো আচৰিযং অভিৱাদেতি পচ্চুট্ঠেতি ‘সিক্খাপকো মে অয’ন্তি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, ‘ভিক্খু সিক্খাপকো ৱংসধৰো’তি অৰহতি উপাসকো সোতাপন্নো ভিক্খুং পুথুজ্জনং অভিৱাদেতুং পচ্চুট্ঠাতুং.
‘‘অপি চ, মহাৰাজ, ইমিনাপেতং পৰিযাযেন জানাহি ভিক্খুভূমিযা মহন্ততং অসমৱিপুলভাৱং. যদি, মহাৰাজ, উপাসকো সোতাপন্নো অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি, দ্ৱেৱ তস্স গতিযো ভৱন্তি অনঞ্ঞা তস্মিং যেৱ দিৱসে পৰিনিব্বাযেয্য ৱা, ভিক্খুভাৱং ৱা উপগচ্ছেয্য. অচলা হি সা, মহাৰাজ, পব্বজ্জা, মহতী অচ্চুগ্গতা, যদিদং ভিক্খুভূমী’’তি. ‘‘ঞাণগতো, ভন্তে নাগসেন, পঞ্হো সুনিব্বেঠিতো বলৱতা অতিবুদ্ধিনা তযা, ন যিমং পঞ্হং সমত্থো অঞ্ঞো এৱং ৱিনিৱেঠেতুং অঞ্ঞত্ৰ তৱাদিসেন বুদ্ধিমতা’’তি.
সেট্ঠধম্মপঞ্হো পঠমো.