১. খুদ্দানুখুদ্দকপঞ্হো

১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘অভিঞ্ঞাযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি নো অনভিঞ্ঞাযা’তি. পুন চ ৱিনযপঞ্ঞত্তিযা এৱং ভণিতং ‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনতূ’তি. কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি দুপ্পঞ্ঞত্তানি, উদাহু অৱত্থুস্মিং অজানিত্ৱা পঞ্ঞত্তানি, যং ভগৱা অত্তনো অচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনাপেতি? যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা ভণিতং ‘অভিঞ্ঞাযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি নো অনভিঞ্ঞাযা’তি, তেন হি ‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনতূ’তি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি তথাগতে ৱিনযপঞ্ঞত্তিযা এৱং ভণিতং ‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনতূ’তি তেন হি ‘অভিঞ্ঞাযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি নো অনভিঞ্ঞাযা’তি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো সুখুমো নিপুণো গম্ভীৰো সুগম্ভীৰো দুন্নিজ্ঝাপযো, সো তৱানুপ্পত্তো, তত্থ তে ঞাণবলৱিপ্ফাৰং দস্সেহী’’তি.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘অভিঞ্ঞাযাহং, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেমি নো অনভিঞ্ঞাযা’তি, ৱিনযপঞ্ঞত্তিযাপি এৱং ভণিতং ‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনতূ’তি, তং পন, মহাৰাজ, তথাগতো ভিক্খূ ৱীমংসমানো আহ ‘উক্কলেস্সন্তি [উক্কড্ঢিস্সন্তি (সী.), উস্সক্কিস্সন্তি (স্যা.)] নু খো মম সাৱকা মযা ৱিস্সজ্জাপীযমানা মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি, উদাহু আদিযিস্সন্তী’তি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, চক্কৱত্তী ৰাজা পুত্তে এৱং ৱদেয্য ‘অযং খো, তাতা, মহাজনপদো সব্বদিসাসু সাগৰপৰিযন্তো, দুক্কৰো, তাতা, তাৱতকেন বলেন ধাৰেতুং, এথ তুম্হে, তাতা, মমচ্চযেন পচ্চন্তে পচ্চন্তে দেসে পজহথা’তি. অপি নু খো তে, মহাৰাজ, কুমাৰা পিতুঅচ্চযেন হত্থগতে জনপদে সব্বে তে পচ্চন্তে পচ্চন্তে দেসে মুঞ্চেয্যু’’ন্তি? ‘‘ন হি ভন্তে, ৰাজতো [ৰাজানো (সী. পী.)], ভন্তে, লুদ্ধতৰা [লদ্ধতৰা (ক.)] কুমাৰা ৰজ্জলোভেন তদুত্তৰিং দিগুণতিগুণং জনপদং পৰিগ্গণ্হেয্যুং [পৰিকড্ঢেয্যুং (সী. পী.)], কিং পন তে হত্থগতং জনপদং মুঞ্চেয্যু’’ন্তি? ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তথাগতো ভিক্খূ ৱীমংসমানো এৱমাহ ‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো মমচ্চযেন খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি সমূহনতূ’তি. দুক্খপৰিমুত্তিযা, মহাৰাজ, বুদ্ধপুত্তা ধম্মলোভেন অঞ্ঞম্পি উত্তৰিং দিযড্ঢসিক্খাপদসতং গোপেয্যুং, কিং পন পকতিপঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং মুঞ্চেয্যু’’ন্তি?

‘‘ভন্তে নাগসেন, যং ভগৱা আহ ‘খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানী’তি, এত্থাযং জনো সম্মূড়্হো ৱিমতিজাতো অধিকতো সংসযপক্খন্দো. কতমানি তানি খুদ্দকানি সিক্খাপদানি, কতমানি অনুখুদ্দকানি সিক্খাপদানীতি? দুক্কটং, মহাৰাজ, খুদ্দকং সিক্খাপদং, দুব্ভাসিতং অনুখুদ্দকং সিক্খাপদং, ইমানি দ্ৱে খুদ্দানুখুদ্দকানি সিক্খাপদানি, পুব্বকেহিপি, মহাৰাজ, মহাথেৰেহি এত্থ ৱিমতি উপ্পাদিতা, তেহিপি একজ্ঝং ন কতো ধম্মসণ্ঠিতিপৰিযাযে ভগৱতা এসো পঞ্হো উপদিট্ঠোতি. চিৰনিক্খিত্তং, ভন্তে নাগসেন, জিনৰহস্সং অজ্জেতৰহি লোকে ৱিৱটং পাকটং কত’’ন্তি.

খুদ্দানুখুদ্দকপঞ্হো পঠমো.