৩. দুক্খপ্পহানৱাযমপঞ্হো
৩. ৰাজা আহ ‘‘ভন্তে নাগসেন, কিং তুম্হে অতীতস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথা’’তি? ‘‘ন হি, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কিং পন, ভন্তে, অনাগতস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথা’’তি? ‘‘ন হি, মহাৰাজা’’তি. ‘‘কিং পন পচ্চুপ্পন্নস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথা’’তি? ‘‘ন হি, মহাৰাজা’’তি. ‘‘যদি তুম্হে ন অতীতস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথ, ন অনাগতস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথ, ন পচ্চুপ্পন্নস্স দুক্খস্স পহানায ৱাযমথ, অথ কিমত্থায ৱাযমথা’’তি. থেৰো আহ ‘কিন্তি, মহাৰাজ, ইদঞ্চ দুক্খং নিৰুজ্ঝেয্য, অঞ্ঞঞ্চ দুক্খং নুপ্পজ্জেয্যা’তি এতদত্থায ৱাযমামা’’তি.
‘‘অত্থি পন তে, ভন্তে নাগসেন, অনাগতং দুক্খ’’ন্তি? ‘‘নত্থি [কথা. ৮২৮, ৮২৯ পস্সিতব্বং], মহাৰাজা’’তি ‘‘তুম্হে খো, ভন্তে নাগসেন, অতিপণ্ডিতা, যে তুম্হে অসন্তানং অনাগতানং দুক্খানং পহানায ৱাযমথা’’তি? ‘‘অত্থি পন তে, মহাৰাজ, কেচি পটিৰাজানো পচ্চত্থিকা পচ্চামিত্তা পচ্চুপট্ঠিতা হোন্তী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, অত্থী’’তি. ‘‘কিংনু খো, মহাৰাজ, তদা তুম্হে পৰিখং খণাপেয্যাথ, পাকাৰং চিনাপেয্যাথ গোপুৰং কাৰাপেয্যাথ, অট্টালকং কাৰাপেয্যাথ, ধঞ্ঞং অতিহৰাপেয্যাথা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, পটিকচ্চেৱ তং পটিযত্তং হোতী’’তি. ‘‘কিং তুম্হে, মহাৰাজ, তদা হত্থিস্মিং সিক্খেয্যাথ, অস্সস্মিং সিক্খেয্যাথ, ৰথস্মিং সিক্খেয্যাথ, ধনুস্মিং সিক্খেয্যাথ, থৰুস্মিং সিক্খেয্যাথা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, পটিকচ্চেৱ তং সিক্খিতং হোতী’’তি. ‘‘কিস্সত্থাযা’’তি? ‘‘অনাগতানং, ভন্তে, ভযানং পটিবাহনত্থাযা’’তি. ‘‘কিং নু খো, মহাৰাজ, অত্থি অনাগতং ভয’’ন্তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘তুম্হে চ খো, মহাৰাজ, অতিপণ্ডিতা, যে তুম্হে অসন্তানং অনাগতানং ভযানং পটিবাহনত্থায পটিযাদেথা’’তি.
‘‘ভিয্যো ওপম্মং কৰোহীতি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহাৰাজ, যদা ত্ৱং পিপাসিতো ভৱেয্যাসি, তদা ত্ৱং উদপানং খণাপেয্যাসি, পোক্খৰণিং খণাপেয্যাসি, তড়াকং খণাপেয্যাসি ‘পানীযং পিৱিস্সামী’’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, পটিকচ্চেৱ তং পটিযত্তং হোতী’’তি. ‘‘কিস্সত্থাযা’’তি? ‘‘অনাগতানং, ভন্তে, পিপাসানং পটিবাহনত্থায পটিযত্তং হোতী’’তি. ‘‘অত্থি পন, মহাৰাজ, অনাগতা পিপাসা’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘তুম্হে খো, মহাৰাজ, অতিপণ্ডিতা, যে তুম্হে অসন্তানং অনাগতানং পিপাসানং পটিবাহনত্থায তং পটিযাদেথা’’তি.
‘‘ভিয্যো ওপম্মং কৰোহী’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহাৰাজ, যদা ত্ৱং বুভুক্খিতো ভৱেয্যাসি, তদা ত্ৱং খেত্তং কসাপেয্যাসি, সালিং ৱপাপেয্যাসি ‘ভত্তং ভুঞ্জিস্সামী’’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, পটিকচ্চেৱ তং পটিযত্তং হোতী’’তি. ‘‘কিস্সত্থাযা’’তি. ‘‘অনাগতানং, ভন্তে, বুভুক্খানং পটিবাহনত্থাযা’’তি. ‘‘অত্থি পন, মহাৰাজ, অনাগতা বুভুক্খা’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘তুম্হে খো, মহাৰাজ, অতিপণ্ডিতা, যে তুম্হে অসন্তানং অনাগতানং বুভুক্খানং পটিবাহনত্থায পটিযাদেথা’’তি.
‘‘কল্লোসি, ভন্তে নাগসেনা’’তি.
দুক্খপ্পহানৱাযমপঞ্হো ততিযো.