মিলিন্দপঞ্হপুচ্ছাৱিসজ্জনা
থেৰো আহ ‘‘জানাসি খো, মহাৰাজ, সম্পতি কা ৱেলা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, জানামি ‘সম্পতি পঠমো যামো অতিক্কন্তো, মজ্ঝিমো যামো পৱত্ততি, উক্কা পদীপীযন্তি, চত্তাৰি পটাকানি আণত্তানি গমিস্সন্তি ভণ্ডতো ৰাজদেয্যানী’’’তি.
যোনকা এৱমাহংসু ‘‘কল্লোসি, মহাৰাজ, পণ্ডিতো থেৰো’’তি. ‘‘আম, ভণে, পণ্ডিতো থেৰো, এদিসো আচৰিযো ভৱেয্য মাদিসো চ অন্তেৱাসী, নচিৰস্সেৱ পণ্ডিতো ধম্মং আজানেয্যা’’তি. তস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন তুট্ঠো ৰাজা থেৰং নাগসেনং সতসহস্সগ্ঘনকেন কম্বলেন অচ্ছাদেত্ৱা ‘‘ভন্তে নাগসেন, অজ্জতগ্গে তে অট্ঠসতং ভত্তং পঞ্ঞপেমি, যং কিঞ্চি অন্তেপুৰে কপ্পিযং, তেন চ পৱাৰেমী’’তি আহ. অলং মহাৰাজ জীৱামী’’তি. ‘‘জানামি, ভন্তে নাগসেন, জীৱসি, অপি চ অত্তানঞ্চ ৰক্খ, মমঞ্চ ৰক্খাহী’’তি. ‘‘কথং অত্তানং ৰক্খসি, ‘নাগসেনো মিলিন্দং ৰাজানং পসাদেতি, ন চ কিঞ্চি অলভী’তি পৰাপৱাদো [পৰপ্পৱাদো (ক.)] আগচ্ছেয্যাতি, এৱং অত্তানং ৰক্খ. কথং মমং ৰক্খসি, ‘মিলিন্দো ৰাজা পসন্নো পসন্নাকাৰং ন কৰোতী’তি পৰাপৱাদো আগচ্ছেয্যাতি, এৱং মমং ৰক্খাহী’’তি. ‘‘তথা হোতু, মহাৰাজা’’তি. ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, সীহো মিগৰাজা সুৱণ্ণপঞ্জৰে পক্খিত্তোপি বহিমুখো যেৱ হোতি, এৱমেৱ খো অহং, ভন্তে, কিঞ্চাপি অগাৰং অজ্ঝাৱসামি বহিমুখো যেৱ পন অচ্ছামি. সচে অহং, ভন্তে, অগাৰস্মা অনাগাৰিযং পব্বজেয্যং, ন চিৰং জীৱেয্যং, বহূ মে পচ্চত্থিকা’’তি.
অথ খো আযস্মা নাগসেনো মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো পঞ্হং ৱিসজ্জেত্ৱা উট্ঠাযাসনা সঙ্ঘাৰামং অগমাসি. অচিৰপক্কন্তে চ আযস্মন্তে নাগসেনে মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো এতদহোসি ‘‘কিং মযা পুচ্ছিতং, কিং ভদন্তেন নাগসেনেন ৱিসজ্জিত’’ন্তি? অথ খো মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো এতদহোসি ‘‘সব্বং মযা সুপুচ্ছিতং, সব্বং ভদন্তেন নাগসেনেন সুৱিসজ্জিত’’ন্তি. আযস্মতোপি নাগসেনস্স সঙ্ঘাৰামগতস্স এতদহোসি ‘‘কিং মিলিন্দেন ৰঞ্ঞা পুচ্ছিতং, কিং মযা ৱিসজ্জিত’’ন্তি. অথ খো আযস্মতো নাগসেনস্স এতদহোসি ‘‘সব্বং মিলিন্দেন ৰঞ্ঞা সুপুচ্ছিতং, সব্বং মযা সুৱিসজ্জিত’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা নাগসেনো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো মিলিন্দো ৰাজা আযস্মন্তং নাগসেনং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি, একমন্তং নিসিন্নো খো মিলিন্দো ৰাজা আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৱোচ –
‘‘মা খো ভদন্তস্স এৱং অহোসি ‘নাগসেনো মযা পঞ্হং পুচ্ছিতো’তি তেনেৱ সোমনস্সেন তং ৰত্তাৱসেসং ৱীতিনামেসীতি ন তে এৱং দট্ঠব্বং. তস্স ময্হং, ভন্তে, তং ৰত্তাৱসেসং এতদহোসি ‘কিং মযা পুচ্ছিতং, কিং ভদন্তেন ৱিসজ্জিত’ন্তি, ‘সব্বং মযা সুপুচ্ছিতং, সব্বং ভদন্তেন সুৱিসজ্জিত’’’ন্তি.
থেৰোপি এৱমাহ – ‘‘মা খো মহাৰাজস্স এৱং অহোসি ‘মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো মযা পঞ্হো ৱিসজ্জিতো’তি তেনেৱ সোমনস্সেন তং ৰত্তাৱসেসং ৱীতিনামেসীতি ন তে এৱং দট্ঠব্বং. তস্স ময্হং, মহাৰাজ, তং ৰত্তাৱসেসং এতদহোসি ‘কিং মিলিন্দেন ৰঞ্ঞা পুচ্ছিতং, কিং মযা ৱিসজ্জিত’ন্তি, ‘সব্বং মিলিন্দেন ৰঞ্ঞা সুপুচ্ছিতং, সব্বং মযা সুৱিসজ্জিত’’’ন্তি ইতিহ তে মহানাগা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সমনুমোদিংসূতি.
মিলিন্দপঞ্হপুচ্ছাৱিসজ্জনা নিট্ঠিতা.