৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬১৮. তেন সমযেনাতি ভেসজ্জসিক্খাপদং. তত্থ অত্থো, ভন্তেতি ৰাজা ভিক্খূ উয্যুত্তপ্পযুত্তে থেৰস্স লেণত্থায পব্ভাৰং সোধেন্তে দিস্ৱা আৰামিকং দাতুকামো পুচ্ছি.
৬১৯-২১. পাটিযেক্কোতি ৱিসুং একো. মালাকিতেতি কতমালে মালাধৰে, কুসুমমালাপটিমণ্ডিতেতি অত্থো. তিণণ্ডুপকন্তি তিণচুম্বটকং. পটিমুঞ্চীতি ঠপেসি. সা অহোসি সুৱণ্ণমালাতি দাৰিকায সীসে ঠপিতমত্তাযেৱ থেৰস্স অধিট্ঠানৱসেন সুৱণ্ণপদুমমালা অহোসি. তঞ্হি তিণণ্ডুপকং সীসে ঠপিতমত্তমেৱ ‘‘সুৱণ্ণমালা হোতূ’’তি থেৰো অধিট্ঠাসি. দুতিযম্পি খো…পে…. তেনুপসঙ্কমীতি দুতিযদিৱসেযেৱ উপসঙ্কমি.
সুৱণ্ণন্তি অধিমুচ্চীতি ‘‘সোৱণ্ণমযো হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি. পঞ্চন্নং ভেসজ্জানন্তি সপ্পিআদীনং. বাহুলিকাতি পচ্চযবাহুলিকতায পটিপন্না. কোলম্বেপি ঘটেপীতিএত্থ কোলম্বা নাম মহামুখচাটিযো ৱুচ্চন্তি. ওলীনৱিলীনানীতি হেট্ঠা চ উভতোপস্সেসু চ গড়িতানি. ওকিণ্ণৱিকিণ্ণাতি সপ্পিআদীনং গন্ধেন ভূমিং খনন্তেহি ওকিণ্ণা, ভিত্তিযো খনন্তেহি উপৰি সঞ্চৰন্তেহি চ ৱিকিণ্ণা. অন্তোকোট্ঠাগাৰিকাতি অব্ভন্তৰে সংৱিহিতকোট্ঠাগাৰা.
৬২২. পটিসাযনীযানীতি পটিসাযিতব্বানি, পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি অত্থো. ভেসজ্জানীতি ভেসজ্জকিচ্চং কৰোন্তু ৱা মা ৱা, এৱং লদ্ধৱোহাৰানি. ‘‘গোসপ্পী’’তিআদীহি লোকে পাকটং দস্সেত্ৱা ‘‘যেসং মংসং কপ্পতী’’তি ইমিনা অঞ্ঞেসম্পি মিগৰোহিতসসাদীনং সপ্পিং সঙ্গহেত্ৱা দস্সেসি. যেসঞ্হি খীৰং অত্থি, সপ্পিপি তেসং অত্থিযেৱ, তং পন সুলভং ৱা হোতু দুল্লভং ৱা, অসম্মোহত্থং ৱুত্তং. এৱং নৱনীতম্পি.
সন্নিধিকাৰকং পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি সন্নিধিং কত্ৱা নিদহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বানি. কথং? পাড়িযা আগতসপ্পিআদীসু সপ্পি তাৱ পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং তদহুপুৰেভত্তং সামিসম্পি নিৰামিসম্পি পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসং পৰিভুঞ্জিতব্বং. সত্তাহাতিক্কমে সচে একভাজনে ঠপিতং, একং নিস্সগ্গিযং. সচে বহূসু ৱত্থুগণনায নিস্সগ্গিযানি, পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতং সত্তাহং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা উগ্গহিতকং কত্ৱা নিক্খিত্তং অজ্ঝোহৰিতুং ন ৱট্টতি; অব্ভঞ্জনাদীসু উপনেতব্বং. সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি, অনজ্ঝোহৰণীযতং আপন্নত্তা. ‘‘পটিসাযনীযানী’’তি হি ৱুত্তং. সচে অনুপসম্পন্নো পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতনৱনীতেন সপ্পিং কত্ৱা দেতি, পুৰেভত্তং সামিসং ৱট্টতি. সচে সযং কৰোতি, সত্তাহম্পি নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতনৱনীতেন পন যেন কেনচি কতসপ্পি সত্তাহম্পি নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. উগ্গহিতকেন কতে পুব্বে ৱুত্তসুদ্ধসপ্পিনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.
পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতখীৰেন ৱা দধিনা ৱা কতসপ্পি অনুপসম্পন্নেন কতং সামিসম্পি তদহুপুৰেভত্তং ৱট্টতি. সযংকতং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. নৱনীতং তাপেন্তস্স হি সামংপাকো ন হোতি, সামংপক্কেন পন তেন সদ্ধিং আমিসং ন ৱট্টতি. পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায চ ন ৱট্টতিযেৱ. সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি, সৱত্থুকস্স পটিগ্গহিতত্তা, ‘‘তানি পটিগ্গহেত্ৱা’’তি হি ৱুত্তং. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতেহি কতং পন অব্ভঞ্জনাদীসু উপনেতব্বং. পুৰেভত্তম্পি চ উগ্গহিতকেহি কতং উভযেসম্পি সত্তাহাতিক্কমে অনাপত্তি. এসেৱ নযো অকপ্পিযমংসসপ্পিম্হি. অযং পন ৱিসেসো – যত্থ পাড়িযং আগতসপ্পিনা নিস্সগ্গিযং, তত্থ ইমিনা দুক্কটং. অন্ধকট্ঠকথাযং কাৰণপতিৰূপকং ৱত্ৱা মনুস্সসপ্পি চ নৱনীতঞ্চ পটিক্খিত্তং, তং দুপ্পটিক্খিত্তং, সব্বঅট্ঠকথাসু অনুঞ্ঞাতত্তা. পৰতো চস্স ৱিনিচ্ছযোপি আগচ্ছিস্সতি.
পাড়িযং আগতং নৱনীতম্পি পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং তদহুপুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায নিৰামিসমেৱ. সত্তাহাতিক্কমে নানাভাজনেসু ঠপিতে ভাজনগণনায একভাজনেপি অমিস্সেত্ৱা পিণ্ডপিণ্ডৱসেন ঠপিতে পিণ্ডগণনায নিস্সগ্গিযানি. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতং সপ্পিনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. এত্থ পন দধিগুড়িকাযোপি তক্কবিন্দূনিপি হোন্তি, তস্মা তং ধোতং ৱট্টতীতি উপড্ঢত্থেৰা আহংসু. মহাসীৱত্থেৰো পন ‘‘ভগৱতা অনুঞ্ঞাতকালতো পট্ঠায তক্কতো উদ্ধটমত্তমেৱ খাদিংসূ’’তি আহ. তস্মা নৱনীতং পৰিভুঞ্জন্তেন ধোৱিত্ৱা দধিতক্কমক্খিকাকিপিল্লিকাদীনি অপনেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. পচিত্ৱা সপ্পিং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুকামেন অধোতম্পি পচিতুং ৱট্টতি. যং তত্থ দধিগতং ৱা তক্কগতং ৱা তং খযং গমিস্সতি, এত্তাৱতা হি সৱত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতীতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. আমিসেন সদ্ধিং পক্কত্তা পন তস্মিম্পি কুক্কুচ্চাযন্তি কুক্কুচ্চকা. ইদানি উগ্গহেত্ৱা ঠপিতনৱনীতে চ পুৰেভত্তং খীৰদধীনি পটিগ্গহেত্ৱা কতনৱনীতে চ পচ্ছাভত্তং তানি পটিগ্গহেত্ৱা কতনৱনীতে চ উগ্গহিতেহি কতনৱৱীতে চ অকপ্পিযমংসনৱনীতে চ সব্বো আপত্তানাপত্তিপৰিভোগাপৰিভোগনযো সপ্পিম্হি ৱুত্তক্কমেনেৱ গহেতব্বো.
তেলভিক্খায পৱিট্ঠানং পন ভিক্খূনং তত্থেৱ সপ্পিম্পি নৱনীতম্পি পক্কতেলম্পি অপক্কতেলম্পি আকিৰন্তি, তত্থ তক্কদধিবিন্দূনিপি ভত্তসিত্থানিপি তণ্ডুলকণাপি মক্খিকাদযোপি হোন্তি. আদিচ্চপাকং কত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা গহিতং সত্তাহকালিকং হোতি, পটিগ্গহেত্ৱা ঠপিতভেসজ্জেহি সদ্ধিং পচিত্ৱা নত্থুপানম্পি কাতুং ৱট্টতি. সচে ৱদ্দলিসমযে লজ্জি সামণেৰো যথা তত্থ পতিততণ্ডুলকণাদযো ন পচ্চন্তি, এৱং সামিসপাকং মোচেন্তো অগ্গিম্হি ৱিলীযাপেত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা পুন পচিত্ৱা দেতি, পুৰিমনযেনেৱ সত্তাহং ৱট্টতি.
তেলেসু তিলতেলং তাৱ পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায নিৰামিসমেৱ. সত্তাহাতিক্কমে পনস্স ভাজনগণনায নিস্সগ্গিযভাৱো ৱেদিতব্বো. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতং সত্তাহং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. উগ্গহিতকং কত্ৱা নিক্খিত্তং অজ্ঝোহৰিতুং ন ৱট্টতি, সীসমক্খনাদীসু উপনেতব্বং, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. পুৰেভত্তং তিলে পটিগ্গহেত্ৱা কততেলং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায অনজ্ঝোহৰণীযং হোতি, সীসমক্খনাদীসু উপনেতব্বং, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. পচ্ছাভত্তং তিলে পটিগ্গহেত্ৱা কততেলং অনজ্ঝোহৰণীযমেৱ, সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তা, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি, সীসমক্খনাদীসু উপনেতব্বং. পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা উগ্গহিতকতিলেহি কততেলেপি এসেৱ নযো.
পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতকতিলে ভজ্জিত্ৱা ৱা তিলপিট্ঠং ৱা সেদেত্ৱা উণ্হোদকেন ৱা তেমেত্ৱা কততেলং সচে অনুপসম্পন্নেন কতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি. অত্তনা কততেলং পন নিব্বট্টিতত্তা পুৰেভত্তং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. সামংপক্কত্তা সামিসং ন ৱট্টতি, সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তা পন পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায উভযম্পি অনজ্ঝোহৰণীযং, সীসমক্খনাদীসু উপনেতব্বং, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. যদি পন অপ্পং উণ্হোদকং হোতি অব্ভুক্কিৰণমত্তং, অব্বোহাৰিকং হোতি, সামপাকগণনং ন গচ্ছতি. সাসপতেলাদীসুপি অৱত্থুকপটিগ্গহিতেসু অৱত্থুকতিলতেলে ৱুত্তসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো.
সচে পন পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতানং সাসপাদীনং চুণ্ণেহি আদিচ্চপাকেন সক্কা তেলং কাতুং, তং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায নিৰামিসমেৱ, সত্তাহাতিক্কমে নিস্সগ্গিযং. যস্মা পন সাসপমধুকচুণ্ণাদীনি সেদেত্ৱা এৰণ্ডকট্ঠীনি চ ভজ্জিত্ৱা এৱ তেলং কৰোন্তি, তস্মা তেসং তেলং অনুপসম্পন্নেহি কতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি. ৱত্থূনং যাৱজীৱিকত্তা পন সৱত্থুকপটিগ্গহণে দোসো নত্থীতি. অত্তনা কতং সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেনেৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং. উগ্গহিতকেহি কতং অনজ্ঝোহৰণীযং বাহিৰপৰিভোগে ৱট্টতি, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি.
তেলকৰণত্থায সাসপমধুকএৰণ্ডকট্ঠীনি ৱা পটিগ্গহেত্ৱা কতং তেলং সত্তাহকালিকং. দুতিযদিৱসে কতং ছাহং ৱট্টতি. ততিযদিৱসে কতং পঞ্চাহং ৱট্টতি. চতুত্থ-পঞ্চম-ছট্ঠসত্তামদিৱসে কতং তদহেৱ ৱট্টতি. সচে যাৱ অৰুণস্স উগ্গমনা তিট্ঠতি, নিস্সগ্গিযং. অট্ঠমে দিৱসে কতং অনজ্ঝোহৰণীযং. অনিস্সগ্গিযত্তা পন বাহিৰপৰিভোগে ৱট্টতি. সচেপি ন কৰোতি, তেলত্থায গহিতসাসপাদীনং সত্তাহাতিক্কমনে দুক্কটমেৱ. পাড়িযং পন অনাগতানি অঞ্ঞানিপি নাড়িকেৰনিম্বকোসম্বককৰমন্দঅতসীআদীনং তেলানি অত্থি, তানি পটিগ্গহেত্ৱা সত্তাহং অতিক্কামযতো দুক্কটং হোতি. অযমেতেসু ৱিসেসো. সেসং যাৱকালিকৱত্থুং যাৱজীৱিকৱত্থুঞ্চ সল্লক্খেত্ৱা সামংপাকসৱত্থুকপুৰেভত্তপচ্ছাভত্তপটিগ্গহিতউগ্গহিতকৱত্থুৱিধানং সব্বং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৬২৩. ৱসাতেলন্তি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱসানি ভেসজ্জানি, অচ্ছৱসং, মচ্ছৱসং, সুসুকাৱসং, সূকৰৱসং, গদ্ৰভৱস’’ন্তি (মহাৱ. ২৬২) এৱং অনুঞ্ঞাতৱসানং তেলং. এত্থ চ ‘‘অচ্ছৱস’’ন্তি ৱচনেন ঠপেত্ৱা মনুস্সৱসং সব্বেসং অকপ্পিযমংসান ৱসা অনুঞ্ঞাতা. মচ্ছগ্গহণেন চ সুসুকাপি গহিতা হোন্তি, ৱাড়মচ্ছত্তা পন ৱিসুং ৱুত্তং. মচ্ছাদিগ্গহণেন চেত্থ সব্বেসম্পি কপ্পিযমংসানং ৱসা অনুঞ্ঞাতা. মংসেসু হি দসমনউস্স-হত্থি-অস্স-সুনখ-অহি-সীহ-ব্যগ্ঘ-দীপি-অচ্ছ-তৰচ্ছানং মংসানি অকপ্পিযানি. ৱসাসু একা মনুস্সৱসাৱ. খীৰাদীসু অকপ্পিযং নাম নত্থি.
অনুপসম্পন্নেহি কতনিব্বট্টিতৱসাতেলং পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি. পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. যং পন তত্থ সুখুমৰজসদিসং মংসং ৱা ন্হাৰু ৱা অট্ঠি ৱা লোহিতং ৱা হোতি, তং অব্বোহাৰিকং. সচে পন ৱসং পটিগ্গহেত্ৱা সযং কৰোতি, পুৰেভত্তং পটিগ্গহেত্ৱা পচিত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতব্বং. নিৰামিসপৰিভোগঞ্হি সন্ধায ইদং ৱুত্তং – ‘‘কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি (মহাৱ. ২৬২). তত্ৰাপি অব্বোহাৰিকং অব্বোহাৰিকমেৱ. পচ্ছাভত্তং পন পটিগ্গহিতুং ৱা কাতুং ৱা ন ৱট্টতিযেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘ৱিকালে চে, ভিক্খৱে, পটিগ্গহিতং ৱিকালে নিপ্পক্কং ৱিকালে সংসট্ঠং, তং চে পৰিভুঞ্জেয্য, আপত্তি তিণ্ণং দুক্কটানং. কালে চে, ভিক্খৱে, পটিগ্গহিতং ৱিকালে নিপ্পক্কং ৱিকালে সংসট্ঠং, তং চে পৰিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দ্ৱিন্নং দুক্কটানং. কালে চে, ভিক্খৱে, পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং ৱিকালে সংসট্ঠং, তং চে পৰিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. কালে চে, ভিক্খৱে, পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং, তং চে পৰিভুঞ্জেয্য, অনাপত্তী’’তি.
উপতিস্সত্থেৰং পন অন্তেৱাসিকা পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, সপ্পিনৱনীতৱসানি একতো পচিত্ৱা নিব্বট্টিতানি ৱট্টন্তি, ন ৱট্টন্তী’’তি? ‘‘ন ৱট্টন্তি, আৱুসো’’তি. থেৰো কিৰেত্থ পক্কতেলকসটে ৱিয কুক্কুচ্চাযতি. ততো নং উত্তৰি পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, নৱনীতে দধিগুড়িকা ৱা তক্কবিন্দু ৱা হোতি, এতং ৱট্টতী’’তি? ‘‘এতম্পি, আৱুসো, ন ৱট্টতী’’তি. ততো নং আহংসু – ‘‘ভন্তে, একতো পচিত্ৱা সংসট্ঠানি তেজৱন্তানি হোন্তি, ৰোগং নিগ্গণ্হন্তী’’তি? ‘‘সাধাৱুসো’’তি থেৰো সম্পটিচ্ছি.
মহাসুমত্থেৰো পনাহ – ‘‘কপ্পিযমংসৱসা সামিসপৰিভোগে ৱট্টতি, ইতৰা নিৰামিসপৰিভোগে ৱট্টতী’’তি. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘ইদং কি’’ন্তি পটিক্খিপিত্ৱা ‘‘ননু ৱাতাবাধিকা ভিক্খূ পঞ্চমূলকসাৱযাগুযং অচ্ছসূকৰতেলাদীনি পক্খিপিত্ৱা যাগুং পিৱন্তি, সা তেজুস্সদত্তা ৰোগং নিগ্গণ্হাতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ৱট্টতী’’তি আহ.
মধু নাম মক্খিকামধূতি মধুকৰীহি নাম মধুমক্খিকাহি খুদ্দকমক্খিকাহি ভমৰমক্খিকাহি চ কতং মধু. তং পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং পুৰেভত্তং সামিসপৰিভোগম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগমেৱ ৱট্টতি. সত্তাহাতিক্কমে সচে সিলেসসদিসং মহামধুং খণ্ডং খণ্ডং কত্ৱা ঠপিতং, ইতৰং ৱা নানাভাজনেসু, ৱত্থুগণনায নিস্সগ্গিযানি. সচে একমেৱ খণ্ডং, একভাজনে ৱা ইতৰং একমেৱ নিস্সগ্গিযং. উগ্গহিতকং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং, অৰুমক্খনাদীসু উপনেতব্বং. মধুপটলং ৱা মধুসিত্থকং ৱা সচে মধুনা অমক্খিতং পৰিসুদ্ধং, যাৱজীৱিকং. মধুমক্খিতং পন মধুগতিকমেৱ. চীৰিকা নাম সপক্খা দীঘমক্খিকা, তুম্বলনামিকা চ অট্ঠিপক্খা কাড়মহাভমৰা হোন্তি, তেসং আসযেসু নিয্যাসসদিসং মধু হোতি, তং যাৱজীৱিকং.
ফাণিতং নাম উচ্ছুম্হা নিব্বত্তন্তি উচ্ছুৰসং উপাদায অপক্কা ৱা অৱত্থুকপক্কা ৱা সব্বাপি অৱত্থুকা উচ্ছুৱিকতি ফাণিতন্তি ৱেদিতব্বা. তং ফাণিতং পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. সত্তাহাতিক্কমে ৱত্থুগণনায নিস্সগ্গিযং. বহূ পিণ্ডা চুণ্ণেত্ৱা একভাজনে পক্খিত্তা হোন্তি ঘনসন্নিৱেসা, একমেৱ নিস্সগ্গিযং. উগ্গহিতকং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং, ঘৰধূপনাদীসু উপনেতব্বং. পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতেন অপৰিস্সাৱিতউচ্ছুৰসেন কতফাণিতং সচে অনুপসম্পন্নেন কতং, সামিসম্পি ৱট্টতি. সযংকতং নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি. পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায পন সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তা অনজ্ঝোহৰণীযং, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. পচ্ছাভত্তং অপৰিস্সাৱিতপটিগ্গহিতেন কতম্পি অনজ্ঝোহৰণীযমেৱ, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. এস নযো উচ্ছুং পটিগ্গহেত্ৱা কতফাণিতেপি. পুৰেভত্তং পন পৰিস্সাৱিতপটিগ্গহিতকেন কতং সচে অনুপসম্পন্নেন কতং পুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসমেৱ. সযংকতং পুৰেভত্তম্পি নিৰামিসমেৱ. পচ্ছাভত্তং পৰিস্সাৱিতপটিগ্গহিতেন কতং পন নিৰামিসমেৱ সত্তাহং ৱট্টতি. উগ্গহিতককতং ৱুত্তনযমেৱ. ‘‘ঝামউচ্ছুফাণিতং ৱা কোট্টিতউচ্ছুফাণিতং ৱা পুৰেভত্তমেৱ ৱট্টতী’’তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং.
মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘এতং সৱত্থুকপক্কং ৱট্টতি, নো ৱট্টতী’’তি পুচ্ছং কত্ৱা ‘‘উচ্ছুফাণিতং পচ্ছাভত্তং নোৱট্টনকং নাম নত্থী’’তি ৱুত্তং, তং যুত্তং. সীতুদকেন কতং মধুকপুপ্ফফাণিতং পুৰেভত্তং সামিসং ৱট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিৰামিসমেৱ. সত্তাহাতিক্কমে ৱত্থুগণনায দুক্কটং. খীৰং পক্খিপিত্ৱা কতং মধুকফাণিতং যাৱকালিকং. খণ্ডসক্খৰং পন খীৰজল্লিকং অপনেত্ৱা সোধেন্তি, তস্মা ৱট্টতি. মধুকপুপ্ফং পন পুৰেভত্তং অল্লং ৱট্টতি, ভজ্জিতম্পি ৱট্টতি. ভজ্জিত্ৱা তিলাদীহি মিস্সং ৱা অমিস্সং ৱা কত্ৱা কোট্টিতম্পি ৱট্টতি. যদি পন তং গহেত্ৱা মেৰযত্থায যোজেন্তি, যোজিতং বীজতো পট্ঠায ন ৱট্টতি. কদলী-খজ্জূৰী-অম্ব-লবুজ-পনস-চিঞ্চাদীনং সব্বেসং যাৱকালিকফলানং ফাণিতং যাৱকালিকমেৱ. মৰিচপক্কেহি ফাণিতং কৰোন্তি, তং যাৱজীৱিকং.
তানি পটিগ্গহেত্ৱাতি সচেপি সব্বানিপি পটিগ্গহেত্ৱা এক ঘটে অৱিনিব্ভোগানি কত্ৱা নিক্খিপতি, সত্তাহাতিক্কমে একমেৱ নিস্সগ্গিযং. ৱিনিভুত্তেসু পঞ্চ নিস্সগ্গিযানি. সত্তাহং পন অনতিক্কামেত্ৱা গিলানেনপি অগিলানেনপি ৱুত্তনযেনেৱ যথাসুখং পৰিভুঞ্জিতব্বং. সত্তৱিধঞ্হি ওদিস্সং নাম – ব্যাধিওদিস্সং, পুগ্গলোদিস্সং, কালোদিস্সং, সমযোদিস্সং, দেসোদিস্সং, ৱসোদিস্সং, ভেসজ্জোদিস্সন্তি.
তত্থ ব্যাধিওদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অমনুস্সিকাবাধে আমকমংসং আমকলোহিত’’ন্তি (মহাৱ. ২৬৪) এৱং ব্যাধিং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং, তং তেনেৱ আবাধেন আবাধিকস্স ৱট্টতি, ন অঞ্ঞস্স. তঞ্চ খো কালেপি ৱিকালেপি কপ্পিযম্পি অকপ্পিযম্পি ৱট্টতিযেৱ.
পুগ্গলোদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৰোমন্থকস্স ৰোমন্থনং. ন চ, ভিক্খৱে, বহিমুখদ্ৱাৰং নীহৰিত্ৱা অজ্ঝোহৰিতব্ব’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৩) এৱং পুগ্গলং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং, তং তস্সেৱ ৱট্টতি, ন অঞ্ঞস্স.
কালোদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চত্তাৰি মহাৱিকটানি দাতুং – গূথং, মুত্তং, ছাৰিকং, মত্তিক’’ন্তি (মহাৱ. ২৬৮) এৱং অহিনা দট্ঠকালং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং, তং তস্মিংযেৱ কালে অপ্পটিগ্গহিতকম্পি ৱট্টতি, ন অঞ্ঞস্মিং.
সমযোদিস্সং নাম – ‘‘গণভোজনে অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তিআদিনা (পাচি. ২১৭) নযেন তং তং সমযং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতা অনাপত্তিযো, তা তস্মিং তস্মিংযেৱ সমযে অনাপত্তিযো হোন্তি, ন অঞ্ঞদা.
দেসোদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপেসু পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু ৱিনযধৰপঞ্চমেন গণেন উপসম্পদ’’ন্তি (মহাৱ. ২৫৯) এৱং পচ্চন্তদেসে উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতানি উপসম্পদাদীনি, তানি তত্থেৱ ৱট্টন্তি, ন মজ্ঝিমদেসে.
ৱসোদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱসানি ভেসজ্জানী’’তি (মহাৱ. ২৬২) এৱং ৱসানামেন অনুঞ্ঞাতং, তং ঠপেত্ৱা মনুস্সৱসং সব্বেসং কপ্পিযাকপ্পিযৱসানং তেলং তংতদত্থিকানং তেলপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.
ভেসজ্জোদিস্সং নাম – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চ ভেসজ্জানী’’তি (মহাৱ. ২৬০-২৬১) এৱং ভেসজ্জনামেন অনুঞ্ঞাতানি আহাৰত্থং ফৰিতুং সমত্থানি সপ্পিনৱনীততেলমধুফাণিতন্তি. তানি পটিগ্গহেত্ৱা তদহুপুৰেভত্তং যথাসুখং পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সতি পচ্চযে ৱুত্তনযেনেৱ সত্তাহং পৰিভুঞ্জিতব্বানি.
৬২৪. সত্তাহাতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি সচেপি সাসপমত্তং হোতি সকিং ৱা অঙ্গুলিযা গহেত্ৱা জিৱ্হায সাযনমত্তং নিস্সজ্জিতব্বমেৱ, পাচিত্তিযঞ্চ দেসেতব্বং.
ন কাযিকেন পৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি কাযো ৱা কাযে অৰু ৱা ন মক্খেতব্বং. তেহি মক্খিতানি কাসাৱকত্তৰযট্ঠিউপাহনপাদকথলিকমঞ্চপীঠাদীনিপি অপৰিভোগানি. ‘‘দ্ৱাৰৱাতপানকৱাটেসুপি হত্থেন গহণট্ঠানং ন মক্খেতব্ব’’ন্তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. ‘‘কসাৱে পন পক্খিপিত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানকৱাটানি মক্খেতব্বানী’’তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং.
অনাপত্তি অন্তোসত্তাহং অধিট্ঠেতীতি সত্তাহব্ভন্তৰে সপ্পিঞ্চ তেলঞ্চ ৱসঞ্চ মুদ্ধনিতেলং ৱা অব্ভঞ্জনং ৱা মধুং অৰুমক্খনং ফাণিতং ঘৰধূপনং অধিট্ঠেতি, অনাপত্তি. সচে অধিট্ঠিততেলং অনধিট্ঠিততেলভাজনে আকিৰিতুকামো হোতি, ভাজনে চে সুখুমং ছিদ্দং পৱিট্ঠং পৱিট্ঠং তেলং পুৰাণতেলেন অজ্ঝোত্থৰীযতি, পুন অধিট্ঠাতব্বং. অথ মহামুখং হোতি, সহসাৱ বহুতেলং পৱিসিত্ৱা পুৰাণতেলং অজ্ঝোত্থৰতি, পুন অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. অধিট্ঠিতগতিকমেৱ হি তং হোতি, এতেন নযেন অধিট্ঠিততেলভাজনে অনধিট্ঠিততেলাকিৰণম্পি ৱেদিতব্বং.
৬২৫. ৱিস্সজ্জেতীতি এত্থ সচে দ্ৱিন্নং সন্তকং একেন পটিগ্গহিতং অৱিভত্তং হোতি, সত্তাহাতিক্কমে দ্ৱিন্নম্পি অনাপত্তি, পৰিভুঞ্জিতুং পন ন ৱট্টতি. সচে যেন পটিগ্গহিতং, সো ইতৰং ভণতি – ‘‘আৱুসো, ইমং তেলং সত্তাহমত্তং পৰিভুঞ্জ ত্ৱ’’ন্তি. সো চ পৰিভোগং ন কৰোতি, কস্স আপত্তি? ন কস্সচিপি আপত্তি. কস্মা? যেন পটিগ্গহিতং তেন ৱিস্সজ্জিতত্তা, ইতৰস্স অপ্পটিগ্গহিতত্তা.
ৱিনস্সতীতি অপৰিভোগং হোতি. চত্তেনাতিআদীসু যেন চিত্তেন ভেসজ্জং চত্তঞ্চ ৱন্তঞ্চ মুত্তঞ্চ হোতি, তং চিত্তং চত্তং ৱন্তং মুত্তন্তি ৱুচ্চতি. তেন চিত্তেন পুগ্গলো অনপেক্খোতি ৱুচ্চত্তি, এৱং অনপেক্খো সামণেৰস্স দত্ৱাতি অত্থো. ইদং কস্মা ৱুত্তং? ‘‘এৱং অন্তোসত্তাহে দত্ৱা পচ্ছা লভিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তিদস্সনত্থ’’ন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ – ‘‘নযিদং যাচিতব্বং, অন্তোসত্তাহে দিন্নস্স হি পুন পৰিভোগে আপত্তিযেৱ নত্থি. সত্তাহাতিক্কন্তস্স পন পৰিভোগে অনাপত্তিদস্সনত্থমিদং ৱুত্ত’’ন্তি. তস্মা এৱং দিন্নং ভেসজ্জং সচে সামণেৰো অভিসঙ্খৰিত্ৱা ৱা অনভিসঙ্খৰিত্ৱা ৱা তস্স ভিক্খুনো নত্থুকম্মত্থং দদেয্য, গহেত্ৱা নত্থুকম্মং কাতব্বং. সচে বালো হোতি, দাতুং ন জানাতি, অঞ্ঞেন ভিক্খুনা ৱত্তব্বো – ‘‘অত্থি তে, সামণেৰ, তেল’’ন্তি ‘‘আম, ভন্তে, অত্থী’’তি. ‘‘আহৰ, থেৰস্স ভেসজ্জং কৰিস্সামা’’তি. এৱম্পি ৱট্টতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.
কথিনসমুট্ঠানং, অকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মৱচীকম্মং,
তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.