৫. সঞ্চৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা
২৯৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱাতি সঞ্চৰিত্তং. তত্থ পণ্ডিতাতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা গতিমন্তা. ব্যত্তাতি ৱেয্যত্তিযেন সমন্নাগতা, উপাযেন সমন্নাগতা উপাযঞ্ঞূ ৱিসাৰদা. মেধাৱিনীতি মেধায সমন্নাগতা, দিট্ঠং দিট্ঠং কৰোতি. দক্খাতি ছেকা. অনলসাতি উট্ঠানৱীৰিযসম্পন্না. ছন্নাতি অনুচ্ছৱিকা.
কিস্মিং ৱিযাতি কিচ্ছং ৱিয কিলেসো ৱিয, হিৰি ৱিয অম্হাকং হোতীতি অধিপ্পাযো. কুমাৰিকায ৱত্তুন্তি ‘‘ইমং তুম্হে গণ্হথা’’তি কুমাৰিকায কাৰণা ৱত্তুং.
আৱাহাদীসু আৱাহোতি দাৰকস্স পৰকুলতো দাৰিকায আহৰণং. ৱিৱাহোতি অত্তনো দাৰিকায পৰকুলপেসনং. ৱাৰেয্যন্তি ‘‘দেথ নো দাৰকস্স দাৰিক’’ন্তি যাচনং, দিৱসনক্খত্তমুহুত্তপৰিচ্ছেদকৰণং ৱা.
২৯৭. পুৰাণগণকিযাতি একস্স গণকস্স ভৰিযায, সা তস্মিং জীৱমানে গণকীতি পঞ্ঞাযিত্থ, মতে পন পুৰাণগণকীতি সঙ্খং গতা. তিৰোগামোতি বহিগামো, অঞ্ঞো গামোতি অধিপ্পাযো. মনুস্সাতি উদাযিস্স ইমং সঞ্চৰিত্তকম্মে যুত্তপযুত্তভাৱং জাননকমনুস্সা.
সুণিসভোগেনাতি যেন ভোগেন সুণিসা ভুঞ্জিতব্বা হোতি ৰন্ধাপনপচাপনপঅৱেসনাদিনা, তেন ভুঞ্জিংসু. ততো অপৰেন দাসিভোগেনাতি মাসাতিক্কমে যেন ভোগেন দাসী ভুঞ্জিতব্বা হোতি খেত্তকম্মকচৱৰছড্ডনউদকাহৰণাদিনা, তেন ভুঞ্জিংসু. দুগ্গতাতি দলিদ্দা, যত্থ ৱা গতা দুগ্গতা হোতি তাদিসং কুলং গতা. মায্যো ইমং কুমাৰিকন্তি মা অয্যো ইমং কুমাৰিকং. আহাৰূপহাৰোতি আহাৰো চ উপহাৰো চ গহণঞ্চ দানঞ্চ, ন অম্হেহি কিঞ্চি আহটং ন উপাহটং তযা সদ্ধিং কযৱিক্কযো ৱোহাৰো অম্হাকং নত্থীতি দীপেন্তি. সমণেন ভৱিতব্বং অব্যাৱটেন, সমণো অস্স সুসমণোতি সমণেন নাম ঈদিসেসু কম্মেসু অব্যাৱটেন অব্যাপাৰেন ভৱিতব্বং, এৱং ভৱন্তো হি সমণো সুসমণো অস্সাতি, এৱং নং অপসাদেত্ৱা ‘‘গচ্ছ ত্ৱং ন মযং তং জানামা’’তি আহংসু.
২৯৮. সজ্জিতোতি সব্বূপকৰণসম্পন্নো মণ্ডিতপসাধিতো ৱা.
৩০০. ধুত্তাতি ইত্থিধুত্তা. পৰিচাৰেন্তাতি মনাপিযেসু ৰূপাদীসু ইতো চিতো চ সমন্তা ইন্দ্ৰিযানি চাৰেন্তা, কীড়ন্তা অভিৰমন্তাতি ৱুত্তং হোতি. অব্ভুতমকংসূতি যদি কৰিস্সতি ত্ৱং এত্তকং জিতো, যদি ন কৰিস্সতি অহং এত্তকন্তি পণমকংসু. ভিক্খূনং পন অব্ভুতং কাতুং ন ৱট্টতি. যো কৰোতি পৰাজিতেন দাতব্বন্তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং.
কথঞ্হি নাম অয্যো উদাযী তঙ্খণিকন্তি এত্থ তঙ্খণোতি অচিৰকালো ৱুচ্চতি. তঙ্খণিকন্তি অচিৰকালাধিকাৰিকং.
৩০১. সঞ্চৰিত্তং সমাপজ্জেয্যাতি সঞ্চৰণভাৱং সমাপজ্জেয্য. যস্মা পন তং সমাপজ্জন্তেন কেনচি পেসিতেন কত্থচি গন্তব্বং হোতি, পৰতো চ ‘‘ইত্থিযা ৱা পুৰিসমতি’’ন্তি আদিৱচনতো ইধ ইত্থিপুৰিসা অধিপ্পেতা, তস্মা তমত্থং দস্সেতুং ‘‘ইত্থিযা ৱা পহিতো পুৰিসস্স সন্তিকে গচ্ছতি, পুৰিসেন ৱা পহিতো ইত্থিযা সন্তিকে গচ্ছতী’’তি এৱমস্স পদভাজনং ৱুত্তং. ইত্থিযা ৱা পুৰিসমতিং পুৰিসস্স ৱা ইত্থিমতিন্তি এত্থ আৰোচেয্যাতি পাঠসেসো দট্ঠব্বো, তেনেৱস্স পদভাজনে ‘‘পুৰিসস্স মতিং ইত্থিযা আৰোচেতি, ইত্থিযা মতিং পুৰিসস্স আৰোচেতী’’তি ৱুত্তং.
ইদানি যদত্থং তং তেসং মতিং অধিপ্পাযং অজ্ঝাসযং ছন্দং ৰুচিং আৰোচেতি, তং দস্সেন্তো ‘‘জাযত্তনে ৱা জাৰত্তনে ৱা’’তিআদিমাহ. তত্থ জাযত্তনেতি জাযাভাৱে. জাৰত্তনেতি জাৰভাৱে. পুৰিসস্স হি মতিং ইত্থিযা আৰোচেন্তো জাযত্তনে আৰোচেতি, ইত্থিযা মতিং পুৰিসস্স আৰোচেন্তো জাৰত্তনে আৰোচেতি; অপিচ পুৰিসস্সেৱ মতিং ইত্থিযা আৰোচেন্তো জাযত্তনে ৱা আৰোচেতি নিবদ্ধভৰিযাভাৱে, জাৰত্তনে ৱা মিচ্ছাচাৰভাৱে. যস্মা পনেতং আৰোচেন্তেন ‘‘ত্ৱং কিৰস্স জাযা ভৱিস্সসী’’তিআদি ৱত্তব্বং হোতি, তস্মা তং ৱত্তব্বতাকাৰং দস্সেতুং ‘‘জাযত্তনে ৱাতি জাযা ভৱিস্সসি, জাৰত্তনে ৱাতি জাৰী ভৱিস্সসী’’তি অস্স পদভাজনং ৱুত্তং. এতেনেৱ চ উপাযেন ইত্থিযা মতিং পুৰিসস্স আৰোচনেপি পতি ভৱিস্সসি, সামিকো ভৱিস্সসি, জাৰো ভৱিস্সসীতি ৱত্তব্বতাকাৰো ৱেদিতব্বো.
অন্তমসো তঙ্খণিকাযপীতি সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন যা অযং তঙ্খণে মুহুত্তমত্তে পটিসংৱসিতব্বতো তঙ্খণিকাতি ৱুচ্চতি, মুহুত্তিকাতি অত্থো. তস্সাপি ‘‘মুহুত্তিকা ভৱিস্সসী’’তি এৱং পুৰিসমতিং আৰোচেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো. এতেনেৱুপাযেন ‘‘মুহুত্তিকো ভৱিস্সসী’’তি এৱং পুৰিসস্স ইত্থিমতিং আৰোচেন্তোপি সঙ্ঘাদিসেসং আপজ্জতীতি ৱেদিতব্বো.
৩০৩. ইদানি ‘‘ইত্থিযা ৱা পুৰিসমতি’’ন্তি এত্থ অধিপ্পেতা ইত্থিযো পভেদতো দস্সেত্ৱা তাসু সঞ্চৰিত্তৱসেন আপত্তিভেদং দস্সেতুং ‘‘দস ইত্থিযো’’তিআদিমাহ. তত্থ মাতুৰক্খিতাতি মাতৰা ৰক্খিতা. যথা পুৰিসেন সংৱাসং ন কপ্পেতি, এৱং মাতৰা ৰক্খিতা, তেনস্স পদভাজনেপি ৱুত্তং – ‘‘মাতা ৰক্খতি গোপেতি ইস্সৰিযং কাৰেতি ৱসং ৱত্তেতী’’তি. তত্থ ৰক্খতীতি কত্থচি গন্তুং ন দেতি. গোপেতীতি যথা অঞ্ঞে ন পস্সন্তি, এৱং গুত্তট্ঠানে ঠপেতি. ইস্সৰিযং কাৰেতীতি সেৰিৱিহাৰমস্সা নিসেধেন্তী অভিভৱিত্ৱা পৱত্ততি. ৱসং ৱত্তেতীতি ‘‘ইদং কৰোহি, ইদং মা অকাসী’’তি এৱং অত্তনো ৱসং তস্সা উপৰি ৱত্তেতি. এতেনুপাযেন পিতুৰক্খিতাদযোপি ঞাতব্বা. গোত্তং ৱা ধম্মো ৱা ন ৰক্খতি, সগোত্তেহি পন সহধম্মিকেহি চ একং সত্থাৰং উদ্দিস্স পব্বজিতেহি একগণপৰিযাপন্নেহি চ ৰক্খিতা ‘‘গোত্তৰক্খিতা ধম্মৰক্খিতা’’তি ৱুচ্চতি, তস্মা তেসং পদানং ‘‘সগোত্তা ৰক্খন্তী’’তিআদিনা নযেন পদভাজনং ৱুত্তং.
সহ আৰক্খেনাতি সাৰক্খা. সহ পৰিদণ্ডেনাতি সপৰিদণ্ডা. তাসং নিদ্দেসা পাকটাৱ. ইমাসু দসসু পচ্ছিমানং দ্ৱিন্নমেৱ পুৰিসন্তৰং গচ্ছন্তীনং মিচ্ছাচাৰো হোতি, ন ইতৰাসং.
ধনক্কীতাদীসু অপ্পেন ৱা বহুনা ৱা ধনেন কীতা ধনক্কীতা. যস্মা পন সা ন কীতমত্তা এৱ সংৱাসত্থায পন কীতত্তা ভৰিযা, তস্মাস্স নিদ্দেসে ধনেন কিণিত্ৱা ৱাসেতীতি ৱুত্তং.
ছন্দেন অত্তনো ৰুচিযা ৱসতীতি ছন্দৱাসিনী. যস্মা পন সা ন অত্তনো ছন্দমত্তেনেৱ ভৰিযা হোতি পুৰিসেন পন সম্পটিচ্ছিতত্তা, তস্মাস্স নিদ্দেসে ‘‘পিযো পিযং ৱাসেতী’’তি ৱুত্তং.
ভোগেন ৱসতীতি ভোগৱাসিনী. উদুক্খলমুসলাদিঘৰূপকৰণং লভিত্ৱা ভৰিযাভাৱং গচ্ছন্তিযা জনপদিত্থিযা এতং অধিৱচনং.
পটেন ৱসতীতি পটৱাসিনী. নিৱাসনমত্তম্পি পাৱুৰণমত্তম্পি লভিত্ৱা ভৰিযাভাৱং উপগচ্ছন্তিযা দলিদ্দিত্থিযা এতং অধিৱচনং.
ওদপত্তকিনীতি উভিন্নং একিস্সা উদকপাতিযা হত্থে ওতাৰেত্ৱা ‘‘ইদং উদকং ৱিয সংসট্ঠা অভেজ্জা হোথা’’তি ৱত্ৱা পৰিগ্গহিতায ৱোহাৰনামমেতং, নিদ্দেসেপিস্স ‘‘তায সহ উদকপত্তং আমসিত্ৱা তং ৱাসেতী’’তি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.
ওভটং ওৰোপিতং চুম্বটমস্সাতি ওভটচুম্বটা, কট্ঠহাৰিকাদীনং অঞ্ঞতৰা, যস্সা সীসতো চুম্বটং ওৰোপেত্ৱা ঘৰে ৱাসেতি, তস্সা এতং অধিৱচনং.
দাসী চাতি অত্তনোযেৱ দাসী চ হোতি ভৰিযা চ.
কম্মকাৰী নাম গেহে ভতিযা কম্মং কৰোতি, তায সদ্ধিং কোচি ঘৰাৱাসং কপ্পেতি অত্তনো ভৰিযায অনত্থিকো হুত্ৱা. অযং ৱুচ্চতি ‘‘কম্মকাৰী চ ভৰিযা চা’’তি.
ধজেন আহটা ধজাহটা, উস্সিতদ্ধজায সেনায গন্ত্ৱা পৰৱিসযং ৱিলুম্পিত্ৱা আনীতাতি ৱুত্তং হোতি, তং কোচি ভৰিযং কৰোতি, অযং ধজাহটা নাম. মুহুত্তিকা ৱুত্তনযাএৱ, এতাসং দসন্নম্পি পুৰিসন্তৰগমনে মিচ্ছাচাৰো হোতি. পুৰিসানং পন ৱীসতিযাপি এতাসু মিচ্ছাচাৰো হোতি, ভিক্খুনো চ সঞ্চৰিত্তং হোতীতি.
৩০৫. ইদানি পুৰিসো ভিক্খুং পহিণতীতিআদীসু পটিগ্গণ্হাতীতি সো ভিক্খু তস্স পুৰিসস্স ‘‘গচ্ছ, ভন্তে, ইত্থন্নামং মাতুৰক্খিতং ব্ৰূহি, হোহি কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযা ধনক্কীতা’’তি এৱং ৱুত্তৱচনং ‘‘সাধু উপাসকা’’তি ৱা ‘‘হোতূ’’তি ৱা ‘‘আৰোচেস্সামী’’তি ৱা যেন কেনচি আকাৰেন ৱচীভেদং কত্ৱা ৱা সীসকম্পনাদীহি ৱা সম্পটিচ্ছতি. ৱীমংসতীতি এৱং পটিগ্গণ্হিত্ৱা তস্সা ইত্থিযা সন্তিকং গন্ত্ৱা তং সাসনং আৰোচেতি. পচ্চাহৰতীতি তেন আৰোচিতে সা ইত্থী ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতু ৱা পটিক্খিপতু ৱা লজ্জায ৱা তুণ্হী হোতু, পুন আগন্ত্ৱা তস্স পুৰিসস্স তং পৱত্তিং আৰোচেতি.
এত্তাৱতা ইমায পটিগ্গহণাৰোচনপচ্চাহৰণসঙ্খাতায তিৱঙ্গসম্পত্তিযা সঙ্ঘাদিসেসো হোতি. সা পন তস্স ভৰিযা হোতু ৱা মা ৱা, অকাৰণমেতং. সচে পন সো মাতুৰক্খিতায সন্তিকং পেসিতো তং অদিস্ৱা তস্সা মাতুযা তং সাসনং আৰোচেতি, বহিদ্ধা ৱিমট্ঠং নাম হোতি, তস্মা ৱিসঙ্কেতন্তি মহাপদুমত্থেৰো আহ. মহাসুমত্থেৰো পন মাতা ৱা হোতু পিতা ৱা অন্তমসো গেহদাসীপি অঞ্ঞো ৱাপি যো কোচি তং কিৰিযং সম্পাদেস্সতি, তস্স ৱুত্তেপি ৱিমট্ঠং নাম ন হোতি, তিৱঙ্গসম্পত্তিকালে আপত্তিযেৱ.
ননু যথা ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তি ৱত্তুকামো ৱিৰজ্ঝিত্ৱা ‘‘ধম্মং পচ্চক্খামী’’তি ৱদেয্য পচ্চক্খাতাৱস্স সিক্খা. যথা ৱা ‘‘পঠমং ঝানং সমাপজ্জামী’’তি ৱত্তুকামো ৱিৰজ্ঝিত্ৱা ‘‘দুতিযং ঝানং সমাপজ্জামী’’তি ৱদেয্য আপন্নোৱস্স পাৰাজিকং. এৱংসম্পদমিদন্তি আহ. তং পনেতং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, অন্তেৱাসিং ৱীমংসাপেত্ৱা অত্তনা পচ্চাহৰতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তি ইমিনা সমেতি, তস্মা সুভাসিতং.
যথা চ ‘‘মাতুৰক্খিতং ব্ৰূহী’’তি ৱুত্তস্স গন্ত্ৱা তস্সা আৰোচেতুং সমত্থানং মাতাদীনম্পি ৱদতো ৱিসঙ্কেতো নত্থি, এৱমেৱ ‘‘হোহি কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযা ধনক্কীতা’’তি ৱত্তব্বে ‘‘হোহি কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযা ছন্দৱাসিনী’’তি এৱং পাড়িযং ৱুত্তেসু ছন্দৱাসিনিআদীসু ৱচনেসু অঞ্ঞতৰৱসেন ৱা অৱুত্তেসুপি ‘‘হোহি কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযা জাযা পজাপতি পুত্তমাতা ঘৰণী ঘৰসামিনী ভত্তৰন্ধিকা সুস্সূসিকা পৰিচাৰিকা’’তিএৱমাদীসু সংৱাসপৰিদীপকেসু ৱচনেসু অঞ্ঞতৰৱসেন ৱা ৱদন্তস্সাপি ৱিসঙ্কেতো নত্থি তিৱঙ্গসম্পত্তিযা আপত্তিযেৱ. ‘‘মাতুৰক্খিতং ব্ৰূহী’’তি পেসিতস্স পন গন্ত্ৱা অঞ্ঞাসু পিতুৰক্খিতাদীসু অঞ্ঞতৰং ৱদন্তস্স ৱিসঙ্কেতং. এস নযো ‘‘পিতুৰক্খিতং ব্ৰূহী’’তিআদীসুপি.
কেৱলঞ্হেত্থ একমূলকদুমূলকাদিৱসেন ‘‘পুৰিসস্স মাতা ভিক্খুং পহিণতি, মাতুৰক্খিতায মাতা ভিক্খুং পহিণতী’’তি এৱমাদীনং মূলট্ঠানঞ্চ ৱসেন পেয্যালভেদোযেৱ ৱিসেসো. সোপি পুব্বে ৱুত্তনযত্তা পাড়িঅনুসাৰেনেৱ সক্কা জানিতুন্তি নাস্স ৱিভাগং দস্সেতুং আদৰং কৰিম্হ.
৩৩৮. পটিগ্গণ্হাতীতিআদীসু পন দ্ৱীসু চতুক্কেসু পঠমচতুক্কে আদিপদেন তিৱঙ্গসম্পত্তিযা সঙ্ঘাদিসেসো, মজ্ঝে দ্ৱীহি দুৱঙ্গসম্পত্তিযা থুল্লচ্চযং, অন্তে একেন একঙ্গসম্পত্তিযা দুক্কটং. দুতিযচতুক্কে আদিপদেন দুৱঙ্গসম্পত্তিযা থুল্লচ্চযং, মজ্ঝে দ্ৱীহি একঙ্গসম্পত্তিযা দুক্কটং, অন্তে একেন অঙ্গাভাৱতো অনাপত্তি. তত্থ পটিগ্গণ্হাতীতি আণাপকস্স সাসনং পটিগ্গণ্হাতি. ৱীমংসতীতি পহিতট্ঠানং গন্ত্ৱা তং আৰোচেতি. পচ্চাহৰতীতি পুন আগন্ত্ৱা মূলট্ঠস্স আৰোচেতি.
ন পচ্চাহৰতীতি আৰোচেত্ৱা এত্তোৱ পক্কমতি. পটিগ্গণ্হাতি ন ৱীমংসতীতি পুৰিসেন ‘‘ইত্থন্নামং গন্ত্ৱা ব্ৰূহী’’তি ৱুচ্চমানো ‘‘সাধূ’’তি তস্স সাসনং পটিগ্গণ্হিত্ৱা তং পমুস্সিত্ৱা ৱা অপ্পমুস্সিত্ৱা ৱা অঞ্ঞেন কৰণীযেন তস্সা সন্তিকং গন্ত্ৱা কিঞ্চিদেৱ কথং কথেন্তো নিসীদতি, এত্তাৱতা ‘‘পটিগ্গণ্হাতি ন ৱীমংসতি নামা’’তি ৱুচ্চতি. অথ নং সা ইত্থী সযমেৱ ৱদতি ‘‘তুম্হাকং কিৰ উপট্ঠাকো মং গেহে কাতুকামো’’তি এৱং ৱত্ৱা চ ‘‘অহং তস্স ভৰিযা ভৱিস্সামী’’তি ৱা ‘‘ন ভৱিস্সামী’’তি ৱা ৱদতি. সো তস্সা ৱচনং অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তুণ্হীভূতোৱ উট্ঠাযাসনা তস্স পুৰিসস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং আৰোচেতি, এত্তাৱতা ‘‘ন ৱীমংসতি পচ্চাহৰতি নামা’’তি ৱুচ্চতি. ন ৱীমংসতি ন পচ্চাহৰতীতি কেৱলং সাসনাৰোচনকালে পটিগ্গণ্হাতিযেৱ, ইতৰং পন দ্ৱযং ন কৰোতি.
ন পটিগ্গণ্হাতি ৱীমংসতি পচ্চাহৰতীতি কোচি পুৰিসো ভিক্খুস্স ঠিতট্ঠানে ৱা নিসিন্নট্ঠানে ৱা তথাৰূপিং কথং কথেতি, ভিক্খু তেন অপ্পহিতোপি পহিতো ৱিয হুত্ৱা ইত্থিযা সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘হোহি কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযা’’তিআদিনা নযেন ৱীমংসিত্ৱা তস্সা ৰুচিং ৱা অৰুচিং ৱা পুন আগন্ত্ৱা ইমস্স আৰোচেতি. তেনেৱ নযেন ৱীমংসিত্ৱা অপচ্চাহৰন্তো ‘‘ন পটিগ্গণ্হাতি ৱীমংসতি ন পচ্চাহৰতী’’তি ৱুচ্চতি. তেনেৱ নযেন গতো অৱীমংসিত্ৱা তায সমুট্ঠাপিতং কথং সুত্ৱা পঠমচতুক্কস্স ততিযপদে ৱুত্তনযেন আগন্ত্ৱা ইমস্স আৰোচেন্তো ‘‘ন পটিগ্গণ্হাতি ন ৱীমংসতি পচ্চাহৰতী’’তি ৱুচ্চতি. চতুত্থপদং পাকটমেৱ.
সম্বহুলে ভিক্খূ আণাপেতীতিআদিনযা পাকটাযেৱ. যথা পন সম্বহুলাপি একৱত্থুম্হি আপজ্জন্তি, এৱং একস্সপি সম্বহুলৱত্থূসু সম্বহুলা আপত্তিযো ৱেদিতব্বা. কথং? পুৰিসো ভিক্খুং আণাপেতি ‘‘গচ্ছ, ভন্তে, অসুকস্মিং নাম পাসাদে সট্ঠিমত্তা ৱা সত্ততিমত্তা ৱা ইত্থিযো ঠিতা তা ৱদেহি, হোথ কিৰ ইত্থন্নামস্স ভৰিযাযো’’তি. সো সম্পটিচ্ছিত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা আৰোচেত্ৱা পুন তং সাসনং পচ্চাহৰতি. যত্তকা ইত্থিযো তত্তকা আপত্তিযো আপজ্জতি. ৱুত্তঞ্হেতং পৰিৱাৰেপি –
‘‘পদৱীতিহাৰমত্তেন, ৱাচায ভণিতেন চ;
সব্বানি গৰুকানি সপ্পটিকম্মানি;
চতুসট্ঠি আপত্তিযো আপজ্জেয্য একতো;
পঞ্হামেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পৰি. ৪৮০);
ইমং কিৰ অত্থৱসং পটিচ্চ অযং পঞ্হো ৱুত্তো. ৱচনসিলিট্ঠতায চেত্থ ‘‘চতুসট্ঠি আপত্তিযো’’তি ৱুত্তং. এৱং কৰোন্তো পন সতম্পি সহস্সম্পি আপজ্জতীতি. যথা চ একেন পেসিতস্স একস্স সম্বহুলাসু ইত্থীসু সম্বহুলা আপত্তিযো, এৱং একো পুৰিসো সম্বহুলে ভিক্খূ একিস্সা সন্তিকং পেসেতি, সব্বেসং সঙ্ঘাদিসেসো. একো সম্বহুলে ভিক্খূ সম্বহুলানং ইত্থীনং সন্তিকং পেসেতি, ইত্থিগণনায সঙ্ঘাদিসেসা. সম্বহুলা পুৰিসা একং ভিক্খুং একিস্সা সন্তিকং পেসেন্তি, পুৰিসগণনায সঙ্ঘাদিসেসা. সম্বহুলা একং সম্বহুলানং ইত্থীনং সন্তিকং পেসেন্তি, ৱত্থুগণনায সঙ্ঘাদিসেসা. সম্বহুলা সম্বহুলে একিস্সা সন্তিকং পেসেন্তি, ৱত্থুগণনায সঙ্ঘাদিসেসা. সম্বহুলা পুৰিসা সম্বহুলে ভিক্খূ সম্বহুলানং ইত্থীনং সন্তিকং পেসেন্তি, ৱত্থুগণনায সঙ্ঘাদিসেসা. এস নযো ‘‘একা ইত্থী একং ভিক্খু’’ন্তিআদীসুপি. এত্থ চ সভাগৱিভাগতা নাম অপ্পমাণং, মাতাপিতুনম্পি পঞ্চসহধম্মিকানম্পি সঞ্চৰিত্তকম্মং কৰোন্তস্স আপত্তিযেৱ.
পুৰিসো ভিক্খুং আণাপেতি গচ্ছ ভন্তেতি চতুক্কং অঙ্গৱসেন আপত্তিভেদ দস্সনত্থং ৱুত্তং. তস্স পচ্ছিমপদে অন্তেৱাসী ৱীমংসিত্ৱা বহিদ্ধা পচ্চাহৰতীতি আগন্ত্ৱা আচৰিযস্স অনাৰোচেত্ৱা এত্তোৱ গন্ত্ৱা তস্স পুৰিসস্স আৰোচেতি. আপত্তি উভিন্নং থুল্লচ্চযস্সাতি আচৰিযস্স পটিগ্গহিতত্তা চ ৱীমংসাপিতত্তা চ দ্ৱীহঙ্গেহি থুল্লচ্চযং, অন্তেৱাসিকস্স ৱীমংসিতত্তা চ পচ্চাহটত্তা চ দ্ৱীহঙ্গেহি থুল্লচ্চযং. সেসং পাকটমেৱ.
৩৩৯. গচ্ছন্তো সম্পাদেতীতি পটিগ্গণ্হাতি চেৱ ৱীমংসতি চ. আগচ্ছন্তো ৱিসংৱাদেতীতি ন পচ্চাহৰতি. গচ্ছন্তো ৱিসংৱাদেতীতি ন পটিগ্গণ্হাতি. আগচ্ছন্তো সম্পাদেতীতি ৱীমংসতি চেৱ পচ্চাহৰতি চ. এৱং উভযত্থ দ্ৱীহঙ্গেহি থুল্লচ্চযং. ততিযপদে আপত্তি, চতুত্থে অনাপত্তি.
৩৪০. অনাপত্তি সঙ্ঘস্স ৱা চেতিযস্স ৱা গিলানস্স ৱা কৰণীযেন গচ্ছতি উম্মত্তকস্স আদিকম্মিকস্সাতি এত্থ ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপোসথাগাৰং ৱা কিঞ্চি ৱা ৱিপ্পকতং হোতি. তত্থ কাৰুকানং ভত্তৱেতনত্থায উপাসকো ৱা উপাসিকায সন্তিকং ভিক্খুং পহিণেয্য, উংপাসিকা ৱা উপাসকস্স, এৱৰূপেন সঙ্ঘস্স কৰণীযেন গচ্ছন্তস্স অনাপত্তি. চেতিযকম্মে কযিৰমানেপি এসেৱ নযো. গিলানস্স ভেসজ্জত্থাযপি উপাসকেন ৱা উপাসিকায সন্তিকং উপাসিকায ৱা উপাসকস্স সন্তিকং পহিতস্স গচ্ছতো অনাপত্তি. উম্মত্তকআদিকম্মিকা ৱুত্তনযা এৱ.
পদভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমুট্ঠানাদীসু ইদং সিক্খাপদং ছসমুট্ঠানং, সীসুক্খিপনাদিনা কাযৱিকাৰেন সাসনং গহেত্ৱা গন্ত্ৱা হত্থমুদ্দায ৱীমংসিত্ৱা পুন আগন্ত্ৱা হত্থমুদ্দায এৱ আৰোচেন্তস্স কাযতো সমুট্ঠাতি. আসনসালায নিসিন্নস্স ‘‘ইত্থন্নামা আগমিস্সতি, তস্সা চিত্তং জানেয্যাথা’’তি কেনচি ৱুত্তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা তং আগতং ৱত্ৱা তস্সা গতায পুন তস্মিং পুৰিসে আগতে আৰোচেন্তস্স ৱাচতো সমুট্ঠাতি. ৱাচায ‘‘সাধূ’’তি সাসনং গহেত্ৱা অঞ্ঞেন কৰণীযেন তস্সা ঘৰং গন্ত্ৱা অঞ্ঞত্থ ৱা গমনকালে তং দিস্ৱা ৱচীভেদেনেৱ ৱীমংসিত্ৱা পুন অঞ্ঞেনেৱ কৰণীযেন ততো অপক্কম্ম কদাচিদেৱ তং পুৰিসং দিস্ৱা আৰোচেন্তস্সাপি ৱাচতোৱ সমুট্ঠাতি. পণ্ণত্তিং অজানন্তস্স পন খীণাসৱস্সাপি কাযৱাচতো সমুট্ঠাতি. কথং? সচে হিস্স মাতাপিতৰো কুজ্ঝিত্ৱা অলংৱচনীযা হোন্তি, তঞ্চ ভিক্খুং ঘৰং উপগতং থেৰপিতা ৱদতি ‘‘মাতা তে তাত মং মহল্লকং ছড্ডেত্ৱা ঞাতিকুলং গতা, গচ্ছ তং মং উপট্ঠাতুং পেসেহী’’তি. সো চে গন্ত্ৱা তং ৱত্ৱা পুন পিতুনো তস্সা আগমনং ৱা অনাগমনং ৱা আৰোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো. ইমানি তীণি অচিত্তকসমুট্ঠানানি.
পণ্ণত্তিং পন জানিত্ৱা এতেহেৱ তীহি নযেহি সঞ্চৰিত্তং সমাপজ্জতো কাযচিত্ততো ৱাচাচিত্ততো কাযৱাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি. ইমানি তীণি পণ্ণত্তিজাননচিত্তেন সচিত্তকসমুট্ঠানানি. কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, কুসলাদিৱসেন চেত্থ তীণি চিত্তানি, সুখাদিৱসেন তিস্সো ৱেদনাতি.
৩৪১. ৱিনীতৱত্থূসু আদিতো ৱত্থুপঞ্চকে পটিগ্গহিতমত্তত্তা দুক্কটং.
কলহৱত্থুস্মিং সম্মোদনীযং অকাসীতি তং সঞ্ঞাপেত্ৱা পুন গেহগমনীযং
অকাসি. নালংৱচনীযাতি ন পৰিচ্চত্তাতি অত্থো. যা হি যথা যথা যেসু যেসু জনপদেসু পৰিচ্চত্তা পৰিচ্চত্তাৱ হোতি, ভৰিযাভাৱং অতিক্কমতি, অযং ‘‘অলংৱচনীযা’’তি ৱুচ্চতি. এসা পন ন অলংৱচনীযা কেনচিদেৱ কাৰণেন কলহং কত্ৱা গতা, তেনেৱেত্থ ভগৱা ‘‘অনাপত্তী’’তি আহ. যস্মা পন কাযসংসগ্গে যক্খিযা থুল্লচ্চযং ৱুত্তং, তস্মা দুট্ঠুল্লাদীসুপি যক্খিপেতিযো থুল্লচ্চযৱত্থুমেৱাতি ৱেদিতব্বা. অট্ঠকথাসু পনেতং ন ৱিচাৰিতং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
সঞ্চৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.